Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) vừa tổ chức lễ ra mắt “Không gian giới thiệu di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu” tại trụ sở số 12 Đào Tấn, TP. Hà Nội. Sự kiện đánh dấu bước chuyển trong tư duy và phương thức phát huy giá trị tài liệu lưu trữ, hướng tới việc đưa di sản tư liệu đến gần hơn với công chúng, phục vụ xã hội theo cách chủ động, hiện đại và bền vững.
Nhiều đoàn khách tới tham quan không gian di sản tư liệu thế giới của Việt Nam.
Hiện nay, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước là cơ quan trực tiếp quản lý hai di sản tư liệu thế giới của Việt Nam được UNESCO ghi danh, gồm Mộc bản triều Nguyễn và Châu bản triều Nguyễn. Không gian giới thiệu được hình thành trên cơ sở triển khai các Đề án “Bảo quản và phát huy giá trị tài liệu Mộc bản triều Nguyễn” và “Bảo quản và phát huy giá trị tài liệu Châu bản triều Nguyễn”, đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2016.
Hai bảo vật quốc gia là ấn “Sắc mệnh chi bảo” và ấn “Chế cáo chi bảo” được trưng bày theo hình thức mở, phục vụ công chúng tham quan.
Trao đổi với phóng viên báo Công Thương, ông Nguyễn Xuân Hùng, Giám đốc Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV cho biết, nhân dịp mở cửa không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu, Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước đã lựa chọn trưng bày các phiên bản Mộc bản triều Nguyễn, Châu bản triều Nguyễn cùng nhiều tài liệu có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa dân tộc.
Ông Nguyễn Xuân Hùng, Giám đốc Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV.
Tại sự kiện, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV giới thiệu một số phiên bản mộc bản tiêu biểu, trong đó có mộc bản khắc Chiếu dời đô của vua Lý Thái Tổ. Các phiên bản được phục dựng gần với tài liệu gốc, in dập trên giấy dó và kèm bản dịch, giúp công chúng tiếp cận trực quan giá trị lịch sử, văn hóa của di sản.
Mộc bản Chiếu Dời đô của Vua Lý Thái Tổ.
Một số mộc bản thời Nhà Nguyễn xuất hiện tại không gian trưng bày.
Theo ông Nguyễn Xuân Hùng, hoạt động này mong muốn lan tỏa thông điệp trao truyền ký ức dân tộc qua tài liệu lưu trữ, từ thời kỳ phong kiến đến Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, với những tài liệu tiêu biểu như bản thảo Quốc ca, Quốc kỳ và đặc biệt là bản thảo Quốc huy, Bảo vật quốc gia của Việt Nam.
Tài liệu về Quốc kỳ, Quốc ca, Quốc huy Việt Nam.
Các bản Hiến pháp Việt Nam năm 1946, 1959, 1980.
Việc ra mắt không gian giới thiệu không chỉ cụ thể hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về bảo tồn, phát huy giá trị di sản, mà còn phù hợp với thông lệ quốc tế, theo đó, cơ quan lưu trữ quốc gia là địa chỉ có độ tin cậy cao trong việc giới thiệu những tài liệu quý, tiêu biểu, phản ánh chiều sâu lịch sử và văn hóa của mỗi quốc gia.
Không gian giới thiệu được thiết kế theo hướng hiện đại, khoa học, gồm ba không gian nội dung chính. Trung tâm là không gian media, nơi tài liệu lưu trữ được số hóa, chuyển hóa thành các sản phẩm media và hình thức trải nghiệm đa phương tiện.
Không gian Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu cho phép công chúng tiếp cận, tra cứu và tương tác trực tiếp với tài liệu gốc. Bên cạnh đó, không gian Lịch sử ngành lưu trữ Việt Nam được bố trí nhằm giới thiệu quá trình hình thành, phát triển của ngành lưu trữ và tôn vinh các thế hệ cán bộ đã bền bỉ gìn giữ ký ức quốc gia.
Các tài liệu được chuyển thể thành video trực quan giúp du khách hiểu rõ thông tin hơn.
Anh Ninh Quốc Văn, khách tham quan hiện đang sinh sống và làm việc tại Hà Nội cho biết, không gian trưng bày để lại ấn tượng đặc biệt về hệ thống lưu trữ và các di sản lịch sử của Việt Nam. “Các mộc bản khắc trên chất liệu gỗ là những tư liệu quý hiếm và việc được trực tiếp quan sát, chạm tay vào hiện vật mang lại cảm nhận chân thực, sinh động hơn nhiều so với việc tiếp cận qua sách báo”, anh Ninh Quốc Văn nhấn mạnh.
Anh Ninh Quốc Văn bày tỏ niểm tự hào khi tham quan khu trưng bày.
Đồng thời, anh Ninh Quốc Văn đánh giá cao việc Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước đẩy mạnh số hóa mộc bản, châu bản, giúp công chúng dễ dàng tra cứu và tiếp cận tư liệu qua môi trường mạng. Từ trải nghiệm của mình, anh mong muốn các bạn trẻ dành thời gian đến tham quan không gian trưng bày để trực tiếp cảm nhận chiều dài lịch sử dân tộc, qua đó hiểu rõ hơn quá trình hình thành và phát triển của đất nước.
Dự kiến vào ngày 3/3, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước sẽ tổ chức trưng bày chuyên đề “Tết Hoàng cung qua châu bản, mộc bản triều Nguyễn” với thông điệp “Khai trí đầu xuân - Tôn vinh văn hiến”, kết hợp các hoạt động trải nghiệm như in dập mộc bản trên giấy dó, tặng chữ thư pháp đầu xuân.