Hà Nội ra mắt hai mô hình điểm nhà văn hóa số tại cơ sở

Ngày 23/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội phối hợp với UBND phường Giảng Võ tổ chức ra mắt mô hình tổ chức hoạt động tại thiết chế văn hóa tổ dân phố số 4. Ngày 24/10, mô hình tương tự được triển khai tại Nhà văn hóa tổ dân phố Xuân La 2, phường Xuân Đỉnh.

Đây là hai mô hình điểm đại diện cho nhóm phường trung tâm và nhóm phường xa trung tâm, nhằm đổi mới phương thức tổ chức hoạt động tại nhà văn hóa, nâng cao hiệu quả khai thác cơ sở vật chất, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, thể thao và học tập của người dân. Hoạt động được triển khai theo các kế hoạch của UBND thành phố Hà Nội và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của thiết chế văn hóa cơ sở năm 2026.

Tại phường Giảng Võ, Nhà văn hóa tổ dân phố số 4 được lựa chọn xây dựng mô hình đại diện cho các thiết chế văn hóa tại khu vực trung tâm. Công trình có tổng diện tích khuôn viên 693 m², diện tích xây dựng 82,5 m², gồm 3 tầng và 280 m² dành cho hoạt động thể dục thể thao. Không gian được bố trí theo hướng đa chức năng, với khu sinh hoạt cộng đồng và thư viện tại tầng 1, hội trường khoảng 60 chỗ ngồi tại tầng 2, cùng sân hoạt động ngoài trời, cây xanh và các công trình phụ trợ.

Điểm nhấn của mô hình là phát triển thư viện cộng đồng, thúc đẩy văn hóa đọc gắn với ứng dụng công nghệ số. Thư viện có diện tích 16 m², với gần 1.500 đầu sách thuộc nhiều lĩnh vực. Các hoạt động đọc, mượn sách, giới thiệu sách, đọc sách cùng thiếu nhi, sinh hoạt câu lạc bộ và trao đổi chuyên đề được tổ chức nhằm tạo thói quen đọc, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho người dân.

Cùng với đó, mô hình kết nối hoạt động thư viện với phòng công nghệ số, hệ thống máy tính có kết nối Internet, wifi miễn phí và sự hỗ trợ của tổ chuyển đổi số cộng đồng. Qua đó, người dân có thêm điều kiện tra cứu thông tin, tiếp cận tài liệu số, nâng cao kỹ năng công nghệ và sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao tiếp tục được duy trì phù hợp với nhu cầu của cộng đồng, như sinh hoạt câu lạc bộ văn nghệ, dân vũ, hoạt động hè cho thiếu nhi, bóng bàn, cầu lông, cờ tướng và cờ vua. Việc bố trí lịch sinh hoạt, khai thác các phòng chức năng và không gian ngoài trời được chú trọng nhằm tăng hiệu quả sử dụng công trình.

Phát biểu tại lễ ra mắt, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu nhấn mạnh, hiệu quả của thiết chế văn hóa không chỉ phụ thuộc vào cơ sở vật chất mà còn nằm ở nội dung hoạt động có thiết thực, phù hợp với nhu cầu của người dân và được duy trì thường xuyên hay không. Nhà văn hóa cần trở thành nơi người dân muốn đến, tích cực tham gia và tìm thấy những giá trị hữu ích trong đời sống.

Theo định hướng này, mô hình nhà văn hóa số không đơn thuần là đưa công nghệ vào không gian cộng đồng, mà phải tạo ra tiện ích cụ thể như hỗ trợ tiếp cận thông tin, nâng cao kỹ năng số, kết nối câu lạc bộ, cập nhật lịch sinh hoạt và tiếp nhận ý kiến phản hồi của người dân. Công nghệ cần dễ tiếp cận, dễ sử dụng, đồng thời bổ trợ chứ không thay thế sự giao tiếp trực tiếp và tính gắn kết cộng đồng.

Nhân rộng mô hình phù hợp với từng địa bàn

Nếu mô hình tại Giảng Võ lấy thư viện cộng đồng và phát triển văn hóa đọc làm điểm nhấn, mô hình tại Nhà văn hóa tổ dân phố Xuân La 2, phường Xuân Đỉnh được xây dựng theo hướng khai thác đồng bộ các phòng chức năng, khuôn viên và kết nối với không gian công cộng lân cận.

Nhà văn hóa có tổng diện tích 700 m², diện tích xây dựng 200 m². Tầng 1 gồm hội trường khoảng 150 chỗ ngồi và khu cộng đồng số; tầng 2 bố trí phòng đọc sách, phòng tập, cùng sân thể thao, sân tổ chức hoạt động ngoài trời và các công trình phụ trợ.

Bên cạnh phục vụ hội họp, sinh hoạt chi bộ, tổ dân phố, Ban Công tác Mặt trận và các đoàn thể, nơi đây duy trì nhiều hoạt động văn hóa, thể thao như dân vũ, khiêu vũ, Zumba, dưỡng sinh, bóng bàn, bóng chuyền hơi, cầu lông và giao lưu văn nghệ. Phòng đọc sách, khu cộng đồng số cũng phục vụ nhu cầu học tập, tra cứu thông tin, hỗ trợ kỹ năng số và sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Đáng chú ý, mô hình chú trọng tổ chức hoạt động theo nhóm tuổi, kết hợp sinh hoạt trong nhà với các hoạt động ngoài trời, đồng thời gắn văn nghệ quần chúng với việc thực hành, giới thiệu các giá trị văn hóa truyền thống. Câu lạc bộ ca trù sinh hoạt theo đợt tại đình Quán La là một trong những hoạt động góp phần kết nối thiết chế văn hóa với không gian di sản và đời sống văn hóa địa phương. Việc khai thác các không gian lân cận được thực hiện phù hợp với công năng, yêu cầu quản lý và bảo vệ di tích.

Việc ra mắt hai mô hình tại Giảng Võ và Xuân Đỉnh tiếp nối mô hình Nhà văn hóa - Khu thể thao thôn Vạn Điểm, xã Phú Xuyên, được triển khai từ ngày 4/8/2026. Sau một tháng triển khai, mô hình tại Vạn Điểm duy trì 23/24 nhóm hoạt động, đạt 95,8%, bước đầu thu hút người dân tham gia các hoạt động văn hóa đọc, vui chơi cho trẻ em, sinh hoạt cộng đồng, hỗ trợ kỹ năng số và giới thiệu sản phẩm làng nghề.

"Mô hình tại thôn Vạn Điểm, xã Phú Xuyên và mô hình Nhà văn hóa số tại tổ dân phố số 4, phường Giảng Võ được triển khai trong những điều kiện khác nhau, nhưng cùng hướng tới mục tiêu phát huy công năng của thiết chế văn hóa, tạo thêm cơ hội để người dân tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, học tập và sinh hoạt cộng đồng; góp phần xây dựng môi trường sống văn minh, gắn kết và hiện đại", ông Hiếu nhấn mạnh.

Từ kinh nghiệm thực tiễn, Hà Nội định hướng việc nhân rộng mô hình theo nguyên tắc kế thừa những cách làm hiệu quả, đồng thời điều chỉnh phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất, đặc điểm dân cư và nhu cầu của từng địa bàn. Khu vực có không gian rộng có thể tổ chức đa dạng hoạt động trong nhà và ngoài trời; những nơi có diện tích hạn chế cần tối ưu công năng, bố trí lịch sinh hoạt linh hoạt và kết nối các không gian công cộng phù hợp.

Sau lễ ra mắt, các địa phương sẽ tiếp tục duy trì hoạt động thường xuyên, theo dõi tần suất tổ chức, số lượt người tham gia, thành phần các nhóm thụ hưởng và hiệu quả sử dụng thiết chế để đánh giá, hoàn thiện mô hình. Thông qua việc thí điểm tại các địa bàn có đặc điểm khác nhau, Hà Nội hướng tới xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở hoạt động thực chất, đáp ứng nhu cầu của người dân, góp phần phát huy giá trị văn hóa địa phương và tạo dựng không gian sinh hoạt cộng đồng văn minh, gắn kết, hiện đại.