Ký hiệu ® gây nhiều lúng túng
Thời gian qua, việc sử dụng ký hiệu ® trên hàng hóa, bao bì nhập khẩu như thế nào mới đúng quy định khiến nhiều doanh nghiệp phải gửi văn bản xin hướng dẫn lên cơ quan chức năng. Vấn đề chung được đặt ra là khi nhãn hiệu chưa được bảo hộ tại Việt Nam, ký hiệu ® trên bao bì có được chấp nhận hay không và doanh nghiệp phải xử lý ra sao để hàng hóa đủ điều kiện lưu thông?
Doanh nghiệp 'bối rối' ký hiệu ® hàng nhập khẩu, Hải quan đề nghị thống nhất xử lý.
Đơn cử như trường hợp của Công ty TNHH Quốc tế Unilever Việt Nam. Tháng 4/2026, doanh nghiệp này gửi văn bản tới Cục Hải quan, đề nghị làm rõ hai nội dung liên quan đến nhãn hàng nhập khẩu: vị trí thể hiện tên hàng hóa và việc sử dụng ký hiệu ® trên bao bì, nhãn sản phẩm.
Ngày 16/4/2026, Cục Hải quan có Công văn số 15354/CHQ-GSQL phúc đáp. Về vị trí ghi nhãn, cơ quan này dẫn Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, theo đó nhãn phải được đặt ở nơi người quan sát có thể nhận biết đầy đủ nội dung mà không cần tháo rời các bộ phận của hàng hóa. Các thông tin bắt buộc không nhất thiết phải tập trung tại cùng một vị trí, miễn bảo đảm khả năng nhận biết rõ ràng.
Đối với ký hiệu ®, Cục Hải quan viện dẫn Điều 7 Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN, được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 06/2024/TT-BKHCN. Theo quy định này, ký hiệu ® có thể được hiểu là chỉ dẫn nhãn hiệu được bảo hộ tại Việt Nam. Vì vậy, nếu nhãn hiệu thực tế chưa được bảo hộ nhưng cách thể hiện khiến người tiêu dùng hiểu ngược lại, doanh nghiệp có thể rơi vào trường hợp chỉ dẫn sai về tình trạng pháp lý của quyền sở hữu công nghiệp.
Tuy nhiên, quy định cũng nêu trường hợp không bị xem là vi phạm. Nếu trên hàng hóa, bao bì hoặc nhãn phụ có thông tin trung thực về tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam, việc sử dụng ® không bị xem là vi phạm. Trên cơ sở đó, Cục Hải quan đề nghị Unilever đối chiếu tình trạng thực tế của hàng hóa để thực hiện.
Tương tự, ngày 3/6/2026, Công ty TNHH Zoetis Việt Nam có Công văn số 0226-CV-HQ gửi Cục Hải quan đề nghị hướng dẫn về cách ghi nhãn đối với hàng nhập khẩu có ký hiệu ® trên hàng hóa hoặc bao bì sản phẩm.
Trả lời doanh nghiệp ngày 19/6, tại Công văn số 17724/CHQ-GSQL, Cục Hải quan tập trung nhiều hơn vào khả năng bổ sung thông tin trên nhãn phụ. Theo hướng dẫn, nhãn phụ được phép bổ sung những nội dung còn thiếu nhưng không được làm sai lệch thông tin trên nhãn gốc, đồng thời phải phản ánh đúng bản chất và nguồn gốc hàng hóa. Trường hợp vẫn còn điểm chưa rõ, doanh nghiệp được hướng dẫn liên hệ Bộ Khoa học và Công nghệ - cơ quan chủ trì xây dựng quy định liên quan.
Đến cuối tháng 7, câu hỏi tương tự lại được đặt ra với Công ty TNHH Bayer Việt Nam. Ngày 24/7/2026, Cục Hải quan ban hành Công văn số 19363/CHQ-GSQL trả lời doanh nghiệp về việc ghi nhãn hàng nhập khẩu có ký hiệu ®. Đáng chú ý, ở trường hợp Bayer, phương án xử lý đã rõ hơn so với các văn bản trước.
Nếu hàng hóa mang ký hiệu ® nhưng nhãn hiệu chưa được bảo hộ tại Việt Nam, người khai hải quan có thể cam kết bằng văn bản sẽ gắn nhãn phụ, bổ sung thông tin trung thực về tình trạng bảo hộ. Khi không phát hiện vi phạm khác, lô hàng được tiếp tục làm thủ tục thông quan.
Có thể nói, câu chuyện này đã không còn là thắc mắc riêng của một doanh nghiệp. Từ chỗ chủ yếu yêu cầu doanh nghiệp tự đối chiếu quy định, cách hướng dẫn của cơ quan hải quan cũng dần cụ thể hơn, tiến tới cho phép bổ sung thông tin trên nhãn phụ để xử lý hàng hóa ngay tại khâu nhập khẩu.
Hải quan đề nghị thống nhất cách xử lý
Ngày 18/8/2026, Cục Hải quan ban hành Công văn số 20601/CHQ-GSQL gửi các Chi cục Hải quan khu vực, hướng dẫn chung đối với hàng hóa nhập khẩu có ký hiệu ®. Văn bản này cho biết, cơ quan hải quan không mặc nhiên xác định hàng nhập khẩu là hàng giả mạo nhãn hiệu chỉ vì trên sản phẩm, bao bì có ký hiệu ® trong khi nhãn hiệu chưa được bảo hộ tại Việt Nam.
Trong trường hợp đó, người khai hải quan có thể cam kết bằng văn bản về việc gắn nhãn phụ, bổ sung thông tin trung thực về tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam. Nếu lô hàng không phát sinh vi phạm khác, cơ quan hải quan tiếp tục giải quyết thủ tục thông quan.
Hướng dẫn tháng 8 phần nào giải quyết câu chuyện hàng hóa có được thông quan hay không. Song, còn một khoảng trống cần khỏa lấp, đó là nếu tại thời điểm kiểm tra, hàng nhập khẩu đã mang ký hiệu ® nhưng chưa có thông tin phản ánh đúng tình trạng bảo hộ tại Việt Nam, sau đó doanh nghiệp mới bổ sung trên nhãn phụ, liệu có bị xử phạt về hành vi chỉ dẫn sai tình trạng pháp lý của đối tượng sở hữu công nghiệp?
Đến ngày 15/10/2026, Cục Hải quan tiếp tục có Công văn số 23008/CHQ-GSQL gửi Bộ Khoa học và Công nghệ, đề nghị làm rõ quy định và thống nhất cách xử lý đối với trường hợp này.
Theo quan điểm của Cục Hải quan, với hàng hóa, bao bì nhập khẩu sử dụng ký hiệu ® trong khi nhãn hiệu chưa được bảo hộ tại Việt Nam và chưa có chỉ dẫn trung thực về tình trạng bảo hộ, người khai hải quan nên được hướng dẫn bổ sung thông tin trên nhãn phụ theo quy định về ghi nhãn hàng hóa.
Sau khi hoàn tất việc bổ sung, lô hàng được tiếp tục làm thủ tục nếu không có vi phạm khác. Đáng chú ý, Cục Hải quan đồng thời cho rằng không nên xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chỉ dẫn sai tình trạng pháp lý đối với trường hợp này.
Để có cơ sở áp dụng thống nhất tại các đơn vị, Cục Hải quan đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ làm rõ Điều 7 Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN, đã được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 06/2024/TT-BKHCN, đồng thời cho ý kiến đối với phương án xử lý nói trên.
Một ký hiệu vốn rất phổ biến trên bao bì sản phẩm quốc tế lại trở thành điểm phát sinh thủ tục khi nhãn hiệu chưa được bảo hộ tại Việt Nam, đặt ra yêu cầu cần có cách áp dụng thống nhất thay vì xử lý từng trường hợp riêng lẻ.