Nguồn lực cốt lõi cho công tác quản lý
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã nêu rõ mục tiêu đến năm 2030, hoàn thành xây dựng, kết nối, chia sẻ đồng bộ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu các ngành; khai thác và sử dụng có hiệu quả tài nguyên số, dữ liệu số, hình thành sàn giao dịch dữ liệu.
Trung tâm dữ liệu Bộ Công Thương
Đồng thời, đặt ra nhiệm vụ: Xây dựng, phát huy hiệu quả dữ liệu quốc gia, dữ liệu của bộ, ngành, địa phương bảo đảm liên thông, tích hợp, chia sẻ; có cơ chế, chính sách bảo đảm dữ liệu thành nguồn tài nguyên tư liệu sản xuất quan trọng; phát triển mạnh mẽ ứng dụng trí tuệ nhân tạo dựa trên dữ liệu lớn đối với các ngành, lĩnh vực quan trọng.
Thực tế cho thấy, việc xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu không còn là câu chuyện kỹ thuật thuần túy, mà là điều kiện nền tảng để xây dựng Chính phủ số, nền kinh tế số và xã hội số Việt Nam. Trước yêu cầu của thực tiễn, Bộ Công Thương đã có Quyết định số 235/QĐ-BCT về việc ban hành Khung kiến trúc dữ liệu của Bộ Công Thương.
Quyết định đã nhấn mạnh tầm nhìn đến năm 2030, Bộ Công Thương hướng tới vận hành toàn bộ các hoạt động quản lý nhà nước, chỉ đạo điều hành và cung cấp dịch vụ công trên một nền tảng dữ liệu số thống nhất, an toàn, thông minh, có khả năng phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định ở mức cao.
Kiến trúc dữ liệu Bộ Công Thương được xây dựng phù hợp, đồng bộ với Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia, Khung quản trị dữ liệu quốc gia và Khung kiến trúc Chính phủ số Việt Nam, Kiến trúc Chính phủ điện tử Bộ Công Thương, hướng tới một không gian dữ liệu ngành Công Thương thống nhất, kết nối liền mạch với hệ thống dữ liệu của Chính phủ và nền kinh tế.
Dữ liệu trở thành nguồn lực cốt lõi cho công tác quản lý, hoạch định chính sách và phát triển thị trường. Dữ liệu của Bộ Công Thương được quy hoạch, chuẩn hóa và tích hợp để sẵn sàng phục vụ các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích chuyên sâu.
Dữ liệu không chỉ phục vụ tác nghiệp thường xuyên của các đơn vị mà còn đóng vai trò là đầu vào thiết yếu cho: Các hệ thống phân tích ngành công thương; các mô hình dự báo thị trường trong nước và quốc tế; hệ thống hỗ trợ ra quyết định trong các lĩnh vực then chốt như công nghiệp, năng lượng, điện lực, xuất nhập khẩu, cạnh tranh, thương mại, thương mại điện tử...; trợ lý số và mô hình AI phục vụ công tác tham mưu, cảnh báo sớm và đánh giá tác động chính sách. Điều này giúp việc xây dựng chính sách trong lĩnh vực Công Thương chính xác hơn, kịp thời hơn và dựa trên bằng chứng dữ liệu.
Cùng với đó, hệ sinh thái dữ liệu Công Thương kết nối liên thông, liền mạch ở quy mô quốc gia: Hệ sinh thái dữ liệu của Bộ Công Thương sẽ được kết nối chặt chẽ với hệ sinh thái dữ liệu Chính phủ và các bộ, ngành liên quan.
Thông qua các nền tảng chia sẻ dữ liệu quốc gia (NDOP), địa phương (LDOP) và nền tảng tích hợp dữ liệu của Bộ, dữ liệu sẽ lưu thông: Giữa các đơn vị thuộc Bộ (cục, vụ, viện, trường, trung tâm...); giữa Bộ Công Thương với các bộ, ngành kinh tế - kỹ thuật; giữa Bộ Công Thương với cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội, tổ chức quốc tế theo cơ chế mở; giữa Bộ Công Thương và các địa phương trong công tác điều phối thị trường và xúc tiến thương mại... Qua đó, hình thành hệ sinh thái dữ liệu Công Thương đồng bộ và nhất quán, phục vụ mục tiêu phát triển chung của nền kinh tế.
Trong môi trường làm việc số hiện đại, cán bộ, công chức, viên chức của Bộ Công Thương từ trung ương đến đơn vị trực thuộc sẽ có khả năng: Truy cập, khai thác và sử dụng dữ liệu mọi lúc, mọi nơi; vận hành ứng dụng dữ liệu trên mọi thiết bị, theo đúng phân quyền và đảm bảo an toàn; sử dụng công cụ phân tích dữ liệu, bảng điều khiển (dashboard) và báo cáo trực tuyến; ứng dụng các trợ lý số và mô hình AI nâng cao năng suất, hỗ trợ chuyên môn. Điều này góp phần đổi mới phương thức làm việc, nâng cao năng suất lao động, đồng thời thúc đẩy văn hóa dữ liệu trong toàn Bộ.
Xây dựng nền tảng dữ liệu tập trung
Quyết định số 235/QĐ-BCT nêu rõ mục tiêu, xây dựng bản thiết kế tổng thể về mô hình dữ liệu và sơ đồ luồng dữ liệu thống nhất, đồng bộ cho toàn bộ các đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ Công Thương, từ cơ quan tham mưu chiến lược đến các đơn vị triển khai chuyên ngành.
Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số
Đây là nền tảng quan trọng để triển khai các hệ thống thông tin phục vụ nghiệp vụ quản lý nhà nước, công tác chỉ đạo điều hành và hoạt động quản trị nội bộ của Bộ; đồng thời là căn cứ bắt buộc để thẩm định thiết kế, bảo đảm sự phù hợp với kiến trúc dữ liệu và kiến trúc Chính phủ số trong các dự án đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số của Bộ.
Kiến trúc dữ liệu của Bộ Công Thương bảo đảm nguyên tắc “một dữ liệu - một đầu mối”, “một lần tạo lập - nhiều lần khai thác” và liên thông xuyên suốt trong toàn ngành Công Thương. Kiến trúc này giúp các hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu được tích hợp, chia sẻ và khai thác hiệu quả, tạo sự thống nhất trong mô hình vận hành, đồng thời tối ưu hóa sử dụng hạ tầng kỹ thuật, đảm bảo an toàn, an ninh thông tin, hạn chế phân tán và trùng lặp dữ liệu.
Các mục tiêu cụ thể về dữ liệu số của Bộ Công Thương trong giai đoạn 2025-2030 được xác định nhằm hình thành một hệ sinh thái dữ liệu ngành công thương thống nhất, phục vụ công tác quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công và hỗ trợ ra quyết định.
Các mục tiêu cụ thể về dữ liệu số của Bộ Công Thương trong giai đoạn 2025-2030 được xác định nhằm hình thành một hệ sinh thái dữ liệu ngành công thương thống nhất, phục vụ công tác quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công và hỗ trợ ra quyết định.
Trong đó, hoàn thành việc xây dựng nền tảng dữ liệu tập trung của Bộ Công Thương, có khả năng lưu trữ, quản lý và tích hợp toàn bộ dữ liệu của các đơn vị trong Bộ; cho phép truy cập, khai thác và phân tích theo đúng phân quyền, phục vụ công tác quản lý điều hành và giám sát hoạt động của các lĩnh vực Công Thương.
100% dữ liệu về doanh nghiệp, thị trường, xuất nhập khẩu, cạnh tranh, thương mại, thương mại điện tử, công nghiệp, năng lượng và các lĩnh vực quản lý cốt lõi của Bộ được số hóa, chuẩn hóa và tích hợp vào các cơ sở dữ liệu nền tảng. Các dữ liệu này phải bảo đảm tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung”, trở thành nguồn dữ liệu chủ dùng chung cho toàn Bộ.
100% công tác tổng hợp, báo cáo định kỳ và đột xuất (trừ dữ liệu mật theo quy định) của các đơn vị thuộc Bộ được thực hiện hoàn toàn trên môi trường số; tự động hóa tối đa các quy trình thu thập, tổng hợp, đối soát số liệu và trình ký báo cáo, bảo đảm chính xác, kịp thời và giảm thiểu trùng lặp.
Ngoài ra, 100% yêu cầu khai thác dữ liệu, thông tin phục vụ công tác xây dựng chính sách, giám sát thị trường, thẩm định dự án, đánh giá tác động, chỉ đạo điều hành được thực hiện thông qua việc khai thác các kho dữ liệu và công cụ phân tích trực tuyến. Các đơn vị trong Bộ có thể sử dụng hệ thống báo cáo, phân tích, dự báo trên môi trường số để hỗ trợ việc đưa ra quyết định nhanh chóng và dựa trên dữ liệu.
Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết, hiện nay, Bộ Công Thương đã hoàn thành các cơ sở dữ liệu theo yêu cầu của Chính phủ đó là: Cơ sở dữ liệu hóa chất; cơ sở dữ liệu kinh tế công nghiệp và thương mại; cơ sở dữ liệu xử lý vi phạm hành chính.
Thông tin cụ thể, bà Lê Hoàng Oanh cho hay, về cơ sở dữ liệu hóa chất, hiện nay đang quản lý 175.000 hóa chất, gần 13.000 doanh nghiệp và hơn 450.000 sản phẩm thương mại. Việc này đã được kết nối và chia sẻ với Trung tâm dữ liệu quốc gia.
Về cơ sở dữ liệu kinh tế công nghiệp và thương mại: Hiện lưu trữ khoảng 150 triệu bản ghi dữ liệu. Việc này cũng đã hoàn thành kết nối và chia sẻ với Trung tâm dữ liệu quốc gia.
Về cơ sở dữ liệu xử lý vi phạm hành chính: Hiện quản lý khoảng 17 triệu bản ghi dữ liệu và đã kết nối với Cổng Dịch vụ công Quốc gia để thực hiện nộp phạt trực tuyến.
Kiến trúc dữ liệu là căn cứ trọng yếu để lập kế hoạch, thiết kế kỹ thuật, xây dựng và triển khai các hệ thống thông tin trong phạm vi Bộ Công Thương; là môi trường thuận lợi để trao đổi, chia sẻ và sử dụng dữ liệu kịp thời, chính xác, phục vụ công tác quản lý, giám sát thị trường, hoạch định chính sách và chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo Bộ mọi lúc, mọi nơi.