Đóng

Hội nhập kinh tế quốc tế: Từ 'phá vây' đến Top 15 thương mại toàn cầu

Sau 51 năm hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam từ nền kinh tế bị bao vây, cấm vận vươn lên Top 15 cường quốc thương mại thế giới với những thành tựu rất đáng khâm phục.

Những cột mốc vàng định hình vị thế quốc gia

Trong bài viết "Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một" (ngày 27/4/2025), Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, dân tộc Việt Nam đã viết nên một bản anh hùng ca chói lọi bằng ý chí sắt đá và bản lĩnh kiên cường - đó là bản hòa ca của ý chí, quyết tâm, thống nhất và hòa bình.

Nửa thế kỷ sau, chính dân tộc ấy đang tiếp tục viết nên một bản hùng ca mới - bản hòa ca của đổi mới, hội nhập, phát triển và ý chí vươn lên mạnh mẽ trong thế kỷ 21. Hơn nửa thế kỷ đã đi qua kể từ ngày nước non liền một dải, nhưng những âm hưởng của khúc khải hoàn vẫn ngân nga trong tâm hồn dân tộc Việt Nam. Đó là khúc khải hoàn như Tổng Bí thư Tô Lâm từng chia sẻ trong bài viết "Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một": "Chúng ta không thể viết lại lịch sử, nhưng chúng ta có thể hoạch định lại tương lai…Tương lai là để cùng nhau xây dựng kiến tạo và phát triển."

Nhìn lại nửa thế kỷ trước, Việt Nam bước ra khỏi cuộc ‘trường chinh cứu nước’ cùng muôn vàn khó khăn khi nền kinh tế bước vào giai đoạn hậu chiến với những tổn thất nặng nề. Có thời điểm lạm phát lên tới trên 700%, lương thực thiếu hụt nghiêm trọng. Không chỉ khó khăn nội tại, Việt Nam còn phải đối mặt với các lệnh trừng phạt và bao vây kinh tế từ bên ngoài gần như khép chặt mọi "cánh cửa" giao thương với thế giới.

Trong bối cảnh đó, dưới ánh sáng soi đường của Đảng, lựa chọn “Đổi mới” tại Đại hội VI năm 1986 không đơn thuần là cải cách kinh tế mà là một bước ngoặt mang tính lịch sử. Lựa chọn ấy như "ngọn hải đăng" cho sự thay đổi tư duy kinh tế và là lời khẳng định dứt khoát: Việt Nam không thể đứng ngoài dòng chảy phát triển toàn cầu. Từ những chính sách đổi mới, đặc biệt là Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987 đã đặt những viên gạch đầu tiên cho một nền kinh tế hội nhập quốc tế.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng. Ảnh tư liệu

Hành trình từ "phá vây" đến "hội nhập sâu rộng" được dệt nên bởi những quyết sách mang tính thời đại hình thành vị thế quốc gia. Theo đó, năm 1995, Việt Nam ghi một dấu mốc quan trọng khi bình thường hóa quan hệ với Hoa Kỳ và gia nhập ASEAN, chính thức thoát khỏi thế bị bao vây về cả ngoại giao lẫn kinh tế.

12 năm sau, năm 2007, Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), chấp nhận một phần của "luật chơi" toàn cầu và bước vào kỷ nguyên tăng trưởng thương mại thần tốc. Từ cột mốc 100 tỷ USD vào năm 2009, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu liên tục vượt các ngưỡng 200 tỷ USD năm 2011, 300 tỷ USD năm 2015, rồi chinh phục các ngưỡng 400, 500, 600, 700, trên 930 tỷ USD trong những năm tiếp theo.

Tháng 9/2023 đánh dấu một cột mốc trong ngoại giao kinh tế quan trọng bậc nhất: Việt Nam và Hoa Kỳ nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, Việt Nam thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện với toàn bộ năm nước ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc bao gồm Mỹ, Trung Quốc, Nga, Pháp và Anh - tạo nền tảng chắc chắn nhất để Việt Nam tiếp tục thu hút đầu tư và mở rộng thị trường xuất khẩu ở phạm vi chiến lược.

Sau 18 năm kể từ khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới - WTO (năm 2007), nền kinh tế của Việt Nam đã rõ tên trên bản đồ thế giới. 

Kỷ nguyên của những con số kỷ lục

Trong hải trình của hội nhập kinh tế quốc tế, tính đến thời điểm hiện nay, ‘con tàu Việt Nam’ đã có 19 FTA được ký kết và đàm phán; trong đó có 17 FTA đã và đang thực thi với các nền kinh tế lớn trên thế giới, chiếm 90% GDP toàn cầu.

Từ một nền kinh tế nghèo nàn, lạc hậu, trình độ thấp, bị bao vây, cấm vận, Việt Nam đã trở thành một trong 34 nền kinh tế lớn nhất thế giới, quy mô kinh tế tăng gần 100 lần so với năm 1986, thu nhập bình quân đầu người tăng từ dưới 100 USD lên gần 5.000 USD. Việc tham gia các thỏa thuận hợp tác, liên kết kinh tế quốc tế đa tầng, nhất là 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) đã gắn kết Việt Nam với hơn 60 nền kinh tế chủ chốt, tham gia sâu hơn vào các chuỗi sản xuất, cung ứng toàn cầu, đưa Việt Nam lọt vào top 15 nước có quy mô thương mại lớn nhất thế giới; nằm trong nhóm 20 nền kinh tế thu hút nhiều vốn đầu tư nước ngoài nhất thế giới từ năm 2019 đến nay.

Những bước đi bền bỉ suốt nửa thế kỷ đã hội tụ thành kết quả lịch sử vào năm 2025. Năm 2025 ghi dấu bước phát triển vượt bậc khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 930,05 tỷ USD, xác lập kỷ lục cao nhất từ trước tới nay. Với tổng kim ngạch gần 3.800 tỷ USD trong giai đoạn 2021-2025.

Lễ ghi nhận tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hoá của Việt Nam đạt mốc 900 tỷ USD. Ảnh: Thuỳ Dương/VNANET.VN

Song hành với tăng trưởng thương mại, dòng vốn đầu tư nước ngoài cũng ghi nhận sự chuyển dịch chất lượng rõ rệt. Năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký đạt 38,4 tỷ USD; vốn FDI thực hiện đạt 27,62 tỷ USD, tăng 9% và là mức cao nhất trong 5 năm qua. Việt Nam hiện là một trong số 15 nước thu hút đầu tư FDI rất thành công, đặc biệt là trong khoảng 10 năm trở lại đây với tốc độ tăng trưởng khoảng 20-25%/năm. Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư nước ngoài. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy vai trò của Việt Nam trong mạng lưới thương mại quốc tế ngày càng được củng cố, đồng thời tạo nền tảng cho việc mở rộng hợp tác kinh tế với nhiều quốc gia và khu vực trên thế giới.

51 năm hội nhập kinh tế quốc tế là hành trình dài của bản lĩnh và khát vọng. Kỷ lục kim ngạch trên 930 tỷ USD năm 2025 không chỉ là con số về quy mô mà mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh kinh tế thế giới tăng trưởng chậm, thương mại toàn cầu phục hồi yếu và rủi ro địa chính trị liên tục gia tăng.

Từ một quốc gia phải nhận viện trợ lương thực, Việt Nam đã vươn lên thành mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Với tâm thế của một quốc gia bước vào "kỷ nguyên vươn mình", mục tiêu không dừng lại ở vị trí top 15 thương mại. Đích đến xa hơn là một Việt Nam thịnh vượng, tự chủ về công nghệ và đóng góp có trách nhiệm vào nền kinh tế xanh toàn cầu vào năm 2045.

Trong bài viết ‘Vươn mình trong hội nhập quốc tế’ (ngày 3/4/2025), Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định: Hội nhập quốc tế là “đặt đất nước vào dòng chảy chính của thời đại, đập cùng nhịp đập, thở cùng hơi thở của thời đại”, gia tăng sức mạnh của mình thông qua việc gắn kết với thế giới. Đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên vươn mình tới thịnh vượng, hùng cường, “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” đòi hỏi phải có tâm thế, vị thế mới và tư duy, cách tiếp cận mới về hội nhập quốc tế. Bác Hồ của chúng ta đã vận dụng sáng tạo tư tưởng kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, tìm ra con đường cứu nước... Noi gương Bác, chúng ta phải bắt nhịp với sự vận động của thế giới, tìm ra con đường mang lại hòa bình, ổn định, thịnh vượng, phát triển và xây dựng vị thế cao hơn, vững chắc hơn cho đất nước trong kỷ nguyên mới.

Diệu Linh