Phát triển đa dạng các loại nhà ở
Tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, sáng 19/8, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh.
Trình bày Tờ trình tóm tắt định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc sửa đổi Luật Nhà ở nhằm tiếp tục thể chế hóa đầy đủ đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước, gần nhất là Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương về hoàn thiện môi trường pháp lý về phát triển nhà ở.
Các quan điểm sửa đổi chủ yếu bao gồm: Thứ nhất, phát triển nhà ở hướng tới mục tiêu mọi người đều có chỗ ở ổn định, bảo đảm an sinh xã hội; phát triển đa dạng các loại nhà ở, trong đó nhà ở cho thuê được xác định là phân khúc chiến lược dài hạn phục vụ đông đảo người dân.
Thứ hai, luật hóa các nghị quyết liên quan đến nhà ở đã được kiểm chứng trong thực tiễn.
Thứ ba, thực hiện phân cấp, phân quyền, cắt giảm và đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính.
Thứ tư, tháo gỡ các điểm nghẽn, vướng mắc thực tiễn hướng tới kiến tạo phát triển.
Thứ năm, luật quy định các vấn đề khung thuộc thẩm quyền của Quốc hội.
Về nội dung phân cấp, phân quyền, cắt giảm và đơn giản hóa điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính: Rà soát và phân quyền, phân cấp triệt để cho chính quyền địa phương, trong đó có 20/21 thủ tục sẽ thuộc thẩm quyền của địa phương. Cắt giảm 3/4 điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa các thành phần thủ tục hồ sơ hành chính.
Về nội dung dự thảo, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho hay, bổ sung định hướng phát triển 4 nhóm nhà ở và chính sách áp dụng tương ứng đối với từng nhóm bao gồm: Nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách.
Bên cạnh đó, bổ sung chương mới về phát triển nhà ở cho thuê, trong đó quy định về đối tượng được thuê và hình thức phát triển thông qua vốn nhà nước, vốn ngoài nhà nước; yêu cầu đối với dự án và thủ tục đầu tư dự án; chính sách ưu đãi cho chủ đầu tư dự án, giá nhà ở cho thuê và công tác quản lý nhà ở cho thuê. Đồng thời, bổ sung mới quy định mới về nhà lưu trú cho chuyên gia và người lao động ngoài khu công nghiệp để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Dự thảo cũng Luật hóa nội dung của Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết 66.15/2026/NQ-CP của Chính phủ về phát triển nhà ở xã hội; bổ sung hình thức BT trong việc cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư góp phần bổ sung phương thức huy động thêm nguồn lực để thực hiện cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư.
Bổ sung mô hình thuê đơn vị chuyên nghiệp thực hiện một số nhiệm vụ của Ban quản trị nhà chung cư nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà chung cư.
Sửa đổi, bổ sung quy định để tháo gỡ khó khăn thực tiễn về sở hữu nhà, phát triển nhà ở xã hội, nhà phục vụ tái định cư, nhà ở riêng lẻ của cá nhân, cải tạo xây dựng lại nhà chung cư, tài chính cho phát triển nhà ở, quản lý sử dụng nhà ở, quản lý sử dụng nhà chung cư và các giao dịch nhà ở… nhằm đảm bảo phù hợp, thống nhất với các luật mới được ban hành và phù hợp với thực tiễn.
Đặc biệt, bỏ quy định về sở hữu nhà ở riêng lẻ tại Việt Nam của tổ chức, cá nhân nước ngoài.
Bảo đảm tháo gỡ các điểm nghẽn
Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, nội dung của dự thảo Luật phù hợp với các quy định của Hiến pháp năm 2013, cơ bản đảm bảo tính thống nhất với hệ thống pháp luật.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu.
Bên cạnh đó, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo bám sát, kịp thời cập nhật các nội dung, định hướng sửa đổi tại một số dự án luật có liên quan như: Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) cũng được trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp này để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật.
Dự thảo Luật dự kiến luật hóa nhiều nội dung thí điểm tại Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết 66.15/2026/NQ-CP của Chính phủ. Do đó, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục đánh giá kỹ lưỡng tác động, làm rõ kết quả, hạn chế của việc thí điểm để có cơ sở đánh giá tính hợp lý, hiệu quả, dự kiến nguồn lực thực hiện, đồng thời, sửa đổi quy định tại các luật có liên quan để bảo đảm tính thống nhất của dự thảo Luật với hệ thống pháp luật.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy trình tự, thủ tục xây dựng hồ sơ, dự án đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; hồ sơ định hướng chính sách đáp ứng yêu cầu theo kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đủ điều kiện để trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến.
Ông Phan Chí Hiếu cũng nêu, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản nhất trí với 6 nhóm chính sách đã xác định. Đồng thời, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục: Rà soát, thể chế hóa đầy đủ các chỉ đạo của Đảng về định hướng phân loại phát triển nhà ở theo 4 nhóm, phân định rõ khái niệm về “nhà ở chính sách” và “nhà ở xã hội”; nghiên cứu, làm rõ chính sách “ưu tiên” phát triển loại hình nhà ở cho thuê so với các loại hình nhà ở khác; rà soát, đề xuất chính sách để bảo đảm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn đã được chỉ ra trong Báo cáo tổng kết thi hành và thực tiễn triển khai Luật Nhà ở năm 2023.
Về yêu cầu chung về phát triển nhà ở (trong nhóm chính sách 1): Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu, rà soát các quy định về quy hoạch, chiến lược, chương trình phát triển nhà ở, làm rõ mối quan hệ giữa chiến lược, chương trình phát triển nhà ở với các loại quy hoạch có liên quan để bảo đảm thực hiện yêu cầu rút ngắn các thủ tục về đầu tư, quy hoạch, giao đất, cấp phép xây dựng..., bảo đảm thống nhất, đồng bộ với quy định của các luật có liên quan.
Về nhà ở thương mại (trong nhóm chính sách 3): Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu, bố sung quy định về việc sử dụng các công cụ quản lý về quy hoạch, xác định giá đất, yêu cầu về hạ tầng... để xác định việc phát triển nhà ở thương mại theo từng phân khúc (cao cấp, trung cấp, bình dân) với lợi nhuận hợp lý, phù hợp với nhu cầu của người dân để thể chế hóa yêu cầu tại Kết luận số 224- KL/TW của Bộ Chính trị và Thông báo số 64/TB-VPTW.
Về chính sách đối với các loại hình nhà ở cho thuê (trong nhóm chính sách 3): Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu một số nội dung sau: Nghiên cứu, hoàn thiện để xác định rõ các đối tượng được “ưu tiên” thụ hưởng chính sách nhà ở cho thuê; nghiên cứu, rà soát quy định về nguồn vốn của “quỹ nhà ở”; rà soát các quy định về quản lý, sử dụng nhà ở cho thuê (được đầu tư xây dựng bằng vốn của nhà nước) và các quy định về quản lý, sử dụng nhà ở thuộc tài sản công; làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý, thực tiễn của việc đề xuất chính sách về “nhà lưu trú cho chuyên gia, người lạo động ngoài khu công nghiệp” và các điều kiện, đối tượng, hình thức hỗ trợ... đối với dự án, chủ đầu tư dự án; nghiên cứu, bổ sung các quy định nhằm “ưu tiên” phát triển loại hình nhà ở cho thuê...
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với sự cần thiết xây dựng Luật Nhà ở (sửa đổi) và nhận thấy 6 nhóm chính sách và nội dung của dự thảo Luật về cơ bản đã thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế có liền quan; đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh và yêu cầu đẩy mạnh phân quyền, phân cấp, cải cách thủ tục hành chính...