Khác với các mỏ đang hoạt động vốn có hệ thống thông gió chủ động, mỏ than đã hoàn phục môi trường lại là những nguồn phát thải ẩn mình. Khi ngừng hút thoát khí, áp suất địa chất biến đổi khiến khí mê-tan liên tục tích tụ và thoát ra ngoài qua các vết nứt bề mặt hoặc giếng mỏ chưa được xử lý triệt để.
Khí mê-tan tuy không chiếm tỉ lệ lớn và tồn tại lâu trong bầu khí quyển nhưng là loại khí nhà kính có khả năng gây nóng lên toàn cầu mạnh gấp khoảng 28 lần khí CO₂ trong chu kỳ 100 năm. Nếu khí mê-tan tại các mỏ đã khai thác không được quản lý và thu gom, đây vừa là nguy cơ cháy nổ khu vực xung quanh, vừa khiến bức tranh kiểm kê khí nhà kính quốc gia bị lọt lưới một lượng phát thải khổng lồ.
Về mặt công nghệ, việc khai thác khí mê-tan từ những mỏ than đã khai thác AMM hiện nay không còn là bài toán quá khó.
Về mặt công nghệ, việc khai thác khí mê-tan từ những mỏ than đã đóng cửa hoặc bỏ hoang (AMM) hiện nay không còn là bài toán quá khó. Nhờ sự phát triển của công nghệ khoan thăm dò định hướng và hệ thống thu gom hút chân không áp suất âm, các doanh nghiệp hoàn toàn có thể rút khí mê-tan nồng độ cao từ lòng mỏ đã đóng. Nguồn khí thu hồi này được dùng phát điện tại chỗ, cung cấp nhiên liệu cho các nhà máy gạch, gốm sứ phụ cận hoặc nén thành khí CNG/LNG phục vụ giao thông.
Tiềm năng thương mại của AMM rất rõ ràng, đặc biệt trong bối cảnh thị trường các-bon nội địa và toàn cầu đang tăng tốc. Mỗi tấn mê-tan thu hồi và chuyển hóa tương đương với khoảng 28 tín chỉ các-bon. Với giá tín chỉ các-bon trên thị trường tự nguyện hiện dao động từ 5-10 USD/tín chỉ, các dự án AMM mang lại nguồn thu kép: vừa từ bán năng lượng tái tạo, vừa từ tín chỉ các-bon.
Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay nằm ở hành lang pháp lý. Các quy định hiện hành chưa có cơ chế rõ ràng về việc cấp phép khai thác tài nguyên khí tại các vùng mỏ đã trả lại mặt bằng cho địa phương. Doanh nghiệp muốn đầu tư dự án thu hồi khí AMM thường vướng vào vòng xoáy thủ tục: không thuộc danh mục khai thác khoáng sản mới, cũng không nằm trong quy hoạch điện lực truyền thống.
Để biến rủi ro môi trường thành tài nguyên, các cơ quan chức năng cần sớm ban hành hướng dẫn kỹ thuật kiểm kê phát thải AMM, đồng thời thí điểm cơ chế hợp tác công - tư (PPP) trong thu hồi khí mỏ cũ. Chuyển hóa mê-tan từ mỏ than đóng cửa chính là mắt xích còn thiếu để ngành than chuyển đổi xanh một cách toàn diện.