Khởi nghiệp không phải là 'con đường màu hồng'

Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tư nhân. Và khởi nghiệp đang trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế và sự phát triển của xã hội. Phóng viên Báo Công Thương có buổi trao đổi với Thạc sĩ Lý Đình Quân, Phó Chủ tịch Hội đồng Cố vấn khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Quốc gia, Tổng giám đốc Trung tâm Ươm tạo khởi nghiệp Sông Hàn, Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa ẩm thực TP. Đà Nẵng về nội dung này.

- Trong bối cảnh đổi mới sáng tạo và kinh tế tư nhân đang được thúc đẩy mạnh mẽ, ông nhìn nhận đâu là lợi thế của người trẻ khi khởi nghiệp?

ThS. Lý Đình Quân: Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có hệ sinh thái khởi nghiệp năng động nhất Đông Nam Á với lực lượng startup ngày càng trẻ hóa. Tuy nhiên, phía sau tinh thần “dám nghĩ, dám làm” ấy vẫn là không ít khó khăn, áp lực và thử thách mà người trẻ phải đối mặt trên hành trình lập nghiệp.

Từ thực tiễn hoạt động trong lĩnh vực hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, cố vấn khởi nghiệp và phát triển cộng đồng doanh nghiệp trẻ tại Việt Nam, đang trực tiếp tham gia hỗ trợ, đào tạo và kết nối nhiều startup trẻ trong các lĩnh vực công nghệ, F&B, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, tôi cho rằng, lợi thế lớn nhất của tuổi trẻ chính là năng lượng, tinh thần dám thử và khả năng thích nghi nhanh với thời đại công nghệ.

Người trẻ thường không ngại thất bại, dám nghĩ khác và muốn tạo ra giá trị mới. Đó là điều rất quan trọng trong khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo.

Bản chất của đổi mới sáng tạo là chấp nhận thử nghiệm. Nếu ai cũng sợ sai, sợ thất bại, sẽ rất khó tạo ra những ý tưởng đột phá. Chính tinh thần tiên phong và sự táo bạo của tuổi trẻ đang trở thành nguồn năng lượng tích cực cho hệ sinh thái startup Việt Nam.

Bên cạnh đó, thế hệ trẻ hiện nay có nhiều lợi thế khi tiếp cận công nghệ nhanh hơn các thế hệ trước, dễ dàng cập nhật xu hướng toàn cầu, học hỏi kiến thức mới và kết nối quốc tế. Đây là nền tảng giúp người trẻ có cơ hội xây dựng những mô hình kinh doanh hiện đại, sáng tạo và phù hợp với nhu cầu của thị trường.

Với những lợi thế đó, nếu được định hướng đúng và có môi trường hỗ trợ phù hợp, thế hệ trẻ sẽ là lực lượng tạo ra nhiều thay đổi tích cực cho xã hội và nền kinh tế trong tương lai.

- Thực tế cho thấy, có nhiều dự án khởi nghiệp có ý tưởng hay, sáng tạo, nhưng cũng nhanh chóng thất bại và rút lui, phần nhiều các dự án này do người trẻ điều hành. Ông có nhìn nhận thế nào về thực trạng này?

ThS. Lý Đình Quân: Khởi nghiệp không phải con đường trải đầy hoa hồng. Bên cạnh những lợi thế về sức trẻ và công nghệ, hành trình khởi nghiệp của người trẻ hiện nay vẫn tồn tại không ít khó khăn và áp lực.

Một trong những hạn chế lớn nhất là nhiều bạn trẻ bước vào khởi nghiệp với tâm lý quá nóng vội. Không ít người nhìn thấy thành công của các startup nổi tiếng nhưng lại không nhìn thấy cả quá trình dài đầy thất bại, áp lực và đánh đổi phía sau.

Nhiều bạn bắt đầu rất hào hứng nhưng khi gặp khó khăn thì dễ bỏ cuộc. Trong khi đó, khởi nghiệp là hành trình có rất nhiều áp lực và sự cô đơn. Không phải cứ mở công ty là sẽ thành công ngay.

Hiện nay vẫn còn một bộ phận người trẻ xem khởi nghiệp như một “xu hướng đẹp”, hoặc nghĩ rằng khởi nghiệp sẽ giúp kiếm tiền nhanh và khẳng định bản thân trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, thực tế khởi nghiệp đòi hỏi nhiều hơn một ý tưởng hay. Đó còn là bản lĩnh, khả năng chịu áp lực, tư duy dài hạn và sự kiên trì theo đuổi mục tiêu.

Nếu không có kế hoạch rõ ràng, không chuẩn bị năng lực quản trị hoặc không đủ kiên trì thì rất khó để startup đi đường dài.

- Vậy đâu là cơ hội cho người trẻ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo? Và để tận dụng những cơ hội đó, người trẻ cần làm gì, thưa ông?

ThS. Lý Đình Quân: Dù còn nhiều thách thức, đây lại là giai đoạn người trẻ có nhiều điều kiện thuận lợi để khởi nghiệp hơn so với trước đây.

Điểm tích cực lớn nhất hiện nay là Nhà nước và Chính phủ đang xem đổi mới sáng tạo, khoa học, công nghệ và kinh tế tư nhân là động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế. Điều này mở ra thêm nhiều cơ hội cho cộng đồng startup và doanh nghiệp trẻ phát triển bài bản hơn.

Nhiều năm trước, startup gần như phải tự xoay sở mọi thứ. Nhưng hiện nay, hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp đã được quan tâm nhiều hơn, từ chính sách cho đến các chương trình hỗ trợ thực tế. Nhiều chương trình hỗ trợ startup, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và tăng tốc khởi nghiệp đang được triển khai rộng rãi tại nhiều địa phương. Đây là điều kiện quan trọng giúp startup trẻ tiếp cận kiến thức, cố vấn, chuyên gia, nhà đầu tư và các nguồn lực phát triển.

Đặc biệt, việc tăng cường liên kết giữa Nhà nước – doanh nghiệp – trường đại học cũng đang mở ra thêm nhiều cơ hội mới cho người trẻ. Các startup hiện nay không chỉ được hỗ trợ về mặt chính sách mà còn có cơ hội tham gia các chương trình đào tạo, nghiên cứu, kết nối thị trường và phát triển sản phẩm thực tế.

Đáng chú ý hơn cả là tư duy quản lý đang dần thay đổi theo hướng đồng hành cùng doanh nghiệp trẻ thay vì chỉ quản lý theo cách truyền thống.

Chính phủ hiện nay đang khuyến khích các mô hình startup tạo ra giá trị thực cho xã hội, giải quyết các vấn đề về công nghệ, việc làm, kinh tế và cộng đồng. Đây là môi trường rất tốt để người trẻ thử nghiệm và phát triển những ý tưởng mới.

Bên cạnh đó, các cơ chế thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, hỗ trợ đổi mới sáng tạo và xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp đang giúp startup trẻ có thêm không gian để sáng tạo và mở rộng quy mô hoạt động.

Tuy nhiên, chính sách tốt chỉ là nền tảng ban đầu. Điều quan trọng nhất vẫn là nội lực của người trẻ.

Muốn đi xa với khởi nghiệp, người trẻ cần có khát vọng, tư duy dài hạn, tinh thần học hỏi và sự kiên trì. Cơ hội hiện nay là rất lớn, nhưng chỉ những người đủ bản lĩnh và nghiêm túc với con đường mình chọn mới có thể tạo ra giá trị bền vững.

- Xin cảm ơn ông!

Theo Th.S Lý Đình Quân, khởi nghiệp không phải “xu hướng đẹp” hay con đường làm giàu nhanh; để tận dụng cơ hội, người trẻ cần bản lĩnh, tư duy dài hạn, tinh thần học hỏi và sự kiên trì.