Kiều bào - cầu nối tri thức, công nghệ cho TP. Hồ Chí Minh

Phát huy nguồn lực kiều bào cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Ngày 5/2/2026, Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 tại TP. Hồ Chí Minh (HCMC C4IR) tổ chức tọa đàm “Phát huy nguồn lực kiều bào trong tận dụng thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phục vụ phát triển của TP. Hồ Chí Minh”. Đây là một hoạt động trọng tâm trong chuỗi Chương trình Họp mặt người Việt Nam ở nước ngoài nhân dịp Xuân Bính Ngọ 2026, do UBND TP. Hồ Chí Minh chủ trì, với mục tiêu tăng cường gắn kết, khai thác hiệu quả nguồn lực trí tuệ, công nghệ, tài chính và mạng lưới quốc tế của cộng đồng kiều bào.

Sự kiện ngày 5/2/2026 quy tụ hơn 50 đại biểu kiều bào tiêu biểu, cùng lãnh đạo các sở, ngành, doanh nghiệp và tổ chức liên quan. Thông qua các hoạt động tham quan thực tế, trao đổi chuyên sâu và đối thoại chính sách, chương trình tạo điều kiện để cộng đồng kiều bào tiếp cận trực tiếp định hướng phát triển, không gian đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khoa học, công nghệ của TP. Hồ Chí Minh và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, từ đó mở ra các cơ hội hợp tác cụ thể, thực chất.

Chia sẻ tại sự kiện, ông Lê Trường Duy - Giám đốc Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 tại TP. Hồ Chí Minh (HCMC C4IR) - nhấn mạnh: Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không thể tách rời của dân tộc và là cầu nối quan trọng trong việc kết nối tri thức, công nghệ, nguồn lực tài chính và mạng lưới quốc tế với quá trình phát triển của Thành phố và đất nước.

Theo ông Lê Trường Duy, trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra sâu rộng, việc phát huy vai trò và thế mạnh của kiều bào có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức. TP. Hồ Chí Minh không chỉ kỳ vọng thu hút dòng vốn kiều hối, mà còn mong muốn khai thác sâu hơn nguồn lực trí tuệ, kinh nghiệm quản trị, công nghệ và các kết nối quốc tế mà cộng đồng kiều bào đang nắm giữ, qua đó bổ sung động lực phát triển chất lượng cao cho Thành phố trong giai đoạn mới.

Khoa học, công nghệ động lực tăng trưởng mới kỷ nguyên số

Trong khuôn khổ tọa đàm, ông Nguyễn Đức Huy - Phó Giám đốc Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 tại TP. Hồ Chí Minh (HCMC C4IR), đã trình bày tham luận làm rõ vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh của Thành phố. Theo ông Nguyễn Đức Huy, để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, cần từng bước chuyển dịch dòng kiều hối từ phục vụ tiêu dùng sang đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, coi đây là động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên số.

Ông Nguyễn Đức Huy cho biết, HCMC C4IR đang chủ trì và phối hợp triển khai nhiều chương trình, đề án trọng điểm, đóng vai trò nền tảng trong việc hấp thụ và lan tỏa nguồn lực trong và ngoài nước. Nổi bật là “Chương trình chuyển đổi sản xuất thông minh Việt Nam - VSMART” với sự hỗ trợ của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), tích hợp bộ công cụ đánh giá mức độ sẵn sàng chuyển đổi thông minh theo chuẩn quốc tế, được bản địa hóa phù hợp với doanh nghiệp Việt Nam. Chương trình hướng tới xây dựng hệ sinh thái toàn diện hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng các công nghệ 4.0 như trí tuệ nhân tạo, IoT, dữ liệu lớn và tự động hóa, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Bên cạnh đó, HCMC C4IR đang chủ trì thành lập Trung tâm Trao đổi Tri thức Toàn cầu (Global Knowledge Exchange Center - GKEC), được định vị là cửa ngõ kết nối hai chiều giữa hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của TP. Hồ Chí Minh với các mạng lưới tri thức và công nghệ quốc tế, trong đó cộng đồng chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài giữ vai trò nòng cốt.

Từ góc độ quản lý nhà nước, bà Nguyễn Thị Thu Sương - Trưởng phòng Phát triển khoa học và công nghệ (Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh) - cho biết: Thành phố xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Thành phố ưu tiên cao về nguồn lực, trong đó ngân sách nhà nước chi 2% GRDP (chiếm 40%), còn lại là xã hội hóa, để triển khai các chương trình trọng điểm theo tinh thần Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị.

Hiện nay, Thành phố có hơn 151 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, khoảng 30.000 doanh nghiệp ICT, chiếm gần 40% cả nước; nằm trong Top 100 thành phố có hệ sinh thái khởi nghiệp năng động toàn cầu, xếp thứ hai Đông Nam Á. Thành phố sở hữu bốn khu công nghệ lớn và khoảng 80% doanh nghiệp đã, đang triển khai các giải pháp chuyển đổi số, tạo nền tảng thuận lợi để thu hút sự tham gia sâu hơn của cộng đồng kiều bào.

Từ đối thoại chính sách đến hành động thực tiễn

Tại tọa đàm, đại diện các tổ chức tài chính nhấn mạnh vai trò của hạ tầng số trong kết nối bền vững nguồn lực kiều bào. Đại diện HDBank cho biết, với chiến lược số hóa toàn diện, 94% giao dịch khách hàng cá nhân năm 2025 được thực hiện trên nền tảng số, tạo điều kiện thuận lợi để kiều bào chuyển tiền, tích lũy và đầu tư từ xa. Ngân hàng định hướng dẫn dắt dòng vốn kiều hối vào các lĩnh vực kinh tế xanh, Net Zero, hạ tầng 4.0 và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Ở góc độ khác, đại diện Nam A Bank đề xuất lộ trình hành động năm 2026 dựa trên ba trụ cột: phát triển sản phẩm tài chính ưu đãi huy động tối thiểu 500 tỷ đồng từ kiều hối cho các dự án công nghệ; phối hợp hình thành Quỹ đầu tư khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quy mô ban đầu 50 tỷ đồng; và triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi hỗ trợ ít nhất 100 doanh nghiệp nhỏ và vừa mỗi năm đổi mới công nghệ.

Hơn 20 lượt ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và đại diện kiều bào tập trung làm rõ vai trò của các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, fintech và logistics thông minh. Nhiều ý kiến cho rằng, thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ là thu hút chuyên gia kiều bào, mà là tạo lập môi trường làm việc, sinh sống và phát triển nghề nghiệp đủ hấp dẫn để họ gắn bó lâu dài. Các đại biểu thống nhất cần sớm cụ thể hóa chủ trương thành các dự án, chương trình có địa chỉ rõ ràng, mục tiêu cụ thể, gắn nghiên cứu, đào tạo, sản xuất với nhu cầu thị trường.

Buổi chiều cùng ngày, đoàn đại biểu kiều bào tham quan và làm việc tại Tập đoàn Becamex, Khu công nghiệp VSIP và Trường Đại học Quốc tế Miền Đông. Chuyến tham quan giúp kiều bào tiếp cận trực tiếp mô hình phát triển tích hợp công nghiệp, đô thị, dịch vụ, mở ra những gợi ý thực tiễn cho việc tham gia, kết nối và đồng hành trong các chương trình phát triển của TP. Hồ Chí Minh và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.