Không phải dòng tiền nào cũng tính vào doanh thu
Từ đầu năm 2026, hộ, cá nhân kinh doanh chuyển từ thuế khoán sang tự kê khai, tự tính, tự nộp thuế. Thay đổi này đặt ra những yêu cầu mới, trong đó có việc xác định đúng doanh thu để kê khai, nộp thuế đầy đủ.
Chia sẻ tại chương trình hỗ trợ người nộp thuế năm 2026 do Cục Thuế (Bộ Tài chính) tổ chức, bà Vũ Ngọc Diệp, công chức Ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế) cho biết, cơ quan thuế nhận được nhiều băn khoăn, vướng mắc của người dân liên quan đến việc xác định doanh thu tính thuế. Không ít người kinh doanh thắc mắc liệu mọi khoản tiền chuyển vào tài khoản ngân hàng, như tiền bạn bè chuyển cho nhau, tiền chuyển giữa các tài khoản của chính mình, tiền cho vay hay trả nợ, có bị tính vào doanh thu hay không.
Theo bà Diệp, doanh thu tính thuế gồm toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ, kể cả trợ giá, phụ thu, phụ trội mà hộ, cá nhân kinh doanh được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.
Bà Vũ Ngọc Diệp, công chức Ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế).
Ngoài tiền hàng, doanh thu còn gồm các khoản thưởng, hỗ trợ đạt doanh số, khuyến mại, chiết khấu thanh toán, khoản hỗ trợ bằng tiền hoặc không bằng tiền. Tiền bồi thường vi phạm hợp đồng và các khoản bồi thường khác liên quan đến hoạt động kinh doanh cũng được tính vào doanh thu. Như vậy, doanh thu không chỉ dừng ở giá bán sản phẩm.
Ngược lại, doanh thu tính thuế không bao gồm chiết khấu thương mại, giảm giá bán hàng và giá trị hàng bán bị trả lại. Với hàng bán trả góp, trả chậm, doanh thu tính theo giá bán trả tiền một lần, không gồm tiền lãi.
Với hộ có nhiều địa điểm kinh doanh, bà Diệp lưu ý: “Doanh thu của tất cả các địa điểm kinh doanh phải được tổng hợp để xác định ngưỡng doanh thu chịu thuế và ngưỡng nghĩa vụ thuế theo quy định”.
Theo hướng dẫn, hộ có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, nhưng vẫn phải thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong năm.
Bên cạnh phạm vi doanh thu, người kinh doanh cần nắm rõ thời điểm xác định doanh thu để kê khai đúng kỳ. Theo khoản 3, Điều 5, Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, doanh thu bán hàng được xác định tại thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua. Với dịch vụ, doanh thu được xác định khi hoàn thành việc cung ứng hoặc hoàn thành từng phần việc.
Bà Diệp dẫn ví dụ một hộ kinh doanh đồ gia dụng kê khai thuế theo quý. Ngày 30/9/2026, hộ đóng gói, giao hàng cho đơn vị vận chuyển và khách đã xác nhận nhận hàng. Do khách chọn hình thức chuyển khoản sau khi nhận hàng, ngày 2/10/2026 hộ mới nhận được tiền. Trường hợp này, doanh thu được xác định vào ngày 30/9, thời điểm hàng hóa đã giao cho khách, không phải ngày 2/10, thời điểm khách thanh toán.
Như vậy, doanh thu được xác định theo hoạt động bán hàng, cung ứng dịch vụ thực tế phát sinh, không phụ thuộc thời điểm thu tiền. Vì vậy, hộ kinh doanh có trách nhiệm tự kê khai đầy đủ, trung thực, chính xác toàn bộ doanh thu thực tế phát sinh, đồng thời phân biệt rõ với những khoản tiền nhận từ nguồn khác.
Tách bạch kênh bán hàng, đối chiếu số thuế đã nộp thay
Theo bà Diệp, doanh thu cần được kê khai theo từng hoạt động và địa điểm kinh doanh. Người nộp thuế cần rà soát đầy đủ các hoạt động đang thực hiện, tránh bỏ sót doanh thu từ những kênh kinh doanh khác ngoài cửa hàng trực tiếp. Chẳng hạn, một hộ kinh doanh quần áo vừa bán tại cửa hàng, vừa bán trên sàn thương mại điện tử cần kê khai doanh thu của từng kênh vào dòng tương ứng trên tờ khai.
Người bán cũng cần phân biệt trường hợp kinh doanh qua nền tảng có đầy đủ chức năng đặt hàng và thanh toán. Với các nền tảng này, nghĩa vụ kê khai, khấu trừ hoặc nộp thuế có thể đã được thực hiện qua nền tảng. Vì vậy, khi kê khai, người nộp thuế cần căn cứ tình hình kinh doanh thực tế, phương pháp tính thuế đang áp dụng và mục đích kê khai để lựa chọn đúng trường hợp. Các khoản thuế đã nộp trực tiếp hoặc được tổ chức khấu trừ, nộp thay cũng cần được đối chiếu, kê khai đúng cột tương ứng nếu phát sinh.
Ông Vương Việt Anh, công chức Ban Chuyển đổi số (Cục Thuế).
Ngành thuế đã nâng cấp toàn diện chuyên mục dành cho hộ, cá nhân kinh doanh trên ứng dụng eTax Mobile. Theo ông Vương Việt Anh, công chức Ban Chuyển đổi số (Cục Thuế), để giúp hộ, cá nhân kinh doanh nắm bắt chính xác số liệu được ghi nhận trên hệ thống thuế, ứng dụng cung cấp hai chức năng tra cứu tự động.
Chức năng “Tra cứu doanh thu hộ kinh doanh” tổng hợp doanh thu năm, số thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Chức năng “Tra cứu số thuế đã nộp cho hoạt động kinh doanh thương mại điện tử” hiển thị tổng số thuế đã nộp trong năm, mang lại tiện ích thiết thực cho cá nhân, hộ kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử.
Trường hợp số liệu do cơ quan thuế tổng hợp chênh lệch so với chứng từ thực tế, người nộp thuế có quyền gửi phản hồi trực tuyến ngay trên ứng dụng và tra cứu kết quả xử lý. Trên giao diện khai thuế, mức doanh thu được ghi chú bằng chữ đỏ dưới từng chức năng để người dân chọn đúng tờ khai. Người mới sử dụng có thể chọn “Chế độ trải nghiệm” để thao tác thử mà không phát sinh nghĩa vụ thuế.
Trước khi gửi hồ sơ, hộ kinh doanh cần kiểm tra kỹ kỳ kê khai, thông tin định danh, doanh thu của từng hoạt động, phương pháp tính thuế và số thuế phải nộp. Sau khi gửi, người nộp thuế nên lưu lại thông tin tiếp nhận hồ sơ để thuận tiện tra cứu, theo dõi nghĩa vụ thuế.
Người bán hàng trên sàn thương mại điện tử cần nắm chắc ba yêu cầu: tách bạch doanh thu với các khoản tiền từ nguồn khác, ghi nhận doanh thu đúng thời điểm và đối chiếu số thuế đã được khấu trừ, nộp thay. Thực hiện đúng những yêu cầu này giúp hộ kinh doanh kê khai minh bạch, đúng quy định và thuận lợi phát triển trên môi trường số.