Tháng tư về, dòng sông La hiền hòa chảy qua địa phận xã Đức Minh, tỉnh Hà Tĩnh trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Đây là thời điểm "vàng" của nghề đãi hến, bởi mực nước sông ổn định, dòng chảy không quá xiết, tạo điều kiện thuận lợi cho những loài hến, dắt sinh sôi, nảy nở.
Bến Hến là tên của một thôn của xã Đức Minh. Đây cũng là địa chỉ nổi tiếng của một làng nghề với tuổi đời hơn 300 năm - làng hến.
Cứ sau 15 giờ chiều, khi những con thuyền chở hến, dắt cập bến, cả thôn Bến Hến lại đỏ lửa. Đây cũng là lúc thử thách khắc nghiệt nhất bắt đầu.
Trong những gian bếp chật hẹp, những người phụ nữ ngồi quây quanh chiếc vạc lớn bốc hơi nghi ngút.
Nhiệt độ ngoài trời cộng hưởng với sức nóng của lò than khiến không gian trở nên ngột ngạt như một "lò bát quái".
“Sáng ra bãi đãi hến dưới nắng, chiều lại ngồi trực bên bếp lửa, mọi người sợ nắng nóng nhưng nghề của chúng tôi càng nóng lại càng vui. Mỗi ngày, các cơ sở ở đây chế biến từ 60 - 70 kg ruột dắt và hến, lượng hàng tiêu thụ trong mùa nắng có thể cao gấp 5 lần ngày thường”, bà Lê Thị Nguyệt cho biết.
Nghề đãi hến nhìn qua tưởng chừng đơn giản, nhưng chỉ những người trong cuộc mới hiểu hết nỗi khổ cực. Để có được những cân ruột hến trắng ngần, sạch cát, người phụ nữ phải trải qua quy trình "hun khói trên bờ" suốt nhiều giờ đồng hồ.
Muốn hến tách vỏ đều, nước phải sôi sùng sục, hơi nóng ấy phả thẳng vào mặt, vào mắt cay xè.
Phần ruột hến có màu trắng ngà, mềm và dậy mùi đặc trưng.
Những ngày nắng nóng, giá ruột hến dao động 160.000 – 170.000 đồng/kg, dắt 60.000 - 70.000 đồng/kg, cao hơn năm ngoái đến 20.000 đồng/kg.
Khi hoàng hôn dần buông trên dòng sông La, ánh lửa từ những gian bếp vẫn rập rờn chiếu lên những gương mặt sạm nắng nhưng đầy hy vọng.
“Hến thành phẩm của bà con nơi đây có vị thế riêng nhờ khâu chế biến sạch sẽ và khéo léo. Mùa hè năm nay nắng nóng nên nhu cầu tiêu thụ hến tăng cao, giá thu mua tại chỗ cũng tăng theo, bà con ai nấy đều phấn khởi”, một thương lái đến từ phường Thành Sen, Hà Tĩnh chia sẻ.
Trao đổi với báo chí, ông Lê Đình Tài - Phó Chủ tịch UBND xã Đức Minh cho biết, toàn xã hiện có khoảng 125 hộ dân tham gia sản xuất, chế biến hến. Xác định đây là nghề truyền thống đặc trưng, xã luôn quan tâm bố trí khu chế biến, tạo điều kiện cho các cơ sở sản xuất phát triển.
Hến sau khi thu mua được cung cấp cho các nhà hàng, quán ăn chế biến thành nhiều món ngon như canh hến, hến xúc bánh đa, hến xào giá,…