Logistics mở đường cho Tây Ninh bứt phá trên hành lang kinh tế xuyên Á

Tây Ninh đang đẩy mạnh phát triển logistics cửa khẩu, tăng cường kết nối hạ tầng và hình thành chuỗi công nghiệp - dịch vụ dọc hành lang kinh tế xuyên Á.

Chìa khoá khai thác hiệu quả kinh tế cửa khẩu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, logistics không còn đơn thuần là dịch vụ hỗ trợ vận tải mà đã trở thành hạ tầng quan trọng của nền kinh tế, giữ vai trò kết nối sản xuất, thương mại, đầu tư và dịch vụ. Đối với tỉnh Tây Ninh, phát triển logistics chính là chìa khóa để khai thác hiệu quả lợi thế cửa khẩu, mở rộng không gian phát triển công nghiệp - đô thị - dịch vụ và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực toàn cầu. Trong 17 trung tâm logistics quy hoạch của tỉnh hơn 1.200 ha, có 4 trung tâm logistics khu vực biên giới, đặc biệt là tại cửa khẩu Mộc Bài và Xa Mát. Đồng thời phát huy kết nối với Cảng quốc tế Long An với các khu vực cửa khẩu trên địa bàn tỉnh.

Phát biểu tại Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII năm 2026, ông Trương Tấn Sơn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tây Ninh khẳng định, logistics là động lực thúc đẩy kinh tế cửa khẩu phát triển nhanh, bền vững. Những năm gần đây, hoạt động xuất nhập khẩu qua địa bàn tỉnh Tây Ninh tăng trưởng tích cực. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh đạt khoảng 31,47 tỷ USD, tăng 12,38% so với năm 2024. Trong đó, xuất khẩu đạt 17,85 tỷ USD, nhập khẩu đạt 13,62 tỷ USD. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực gồm dệt may, da giày, linh kiện điện tử, sản phẩm nhựa, cao su và nông sản chế biến.

Ông Trương Tấn Sơn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tây Ninh phát biểu tại Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII năm 2026.

Theo Giám đốc Sở Công Thương Tây Ninh, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại biên giới đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực logistics tại khu vực cửa khẩu. Hiện nay, chi phí logistics vẫn chiếm tỷ trọng khá cao trong giá thành sản phẩm; thời gian thông quan, lưu kho và trung chuyển hàng hóa còn chịu tác động của hạ tầng kết nối và năng lực cung ứng dịch vụ logistics. Tây Ninh xác định việc tối ưu hóa hạ tầng logistics dọc hành lang kinh tế không chỉ giúp giảm chi phí doanh nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam, mà còn là đòn bẩy để định hình chuỗi công nghiệp – dịch vụ bền vững dọc hành lang xuyên Á.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh Tây Ninh đang tập trung triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp trọng tâm. Theo đó, Tây Ninh đang phối hợp với các bộ, ngành và địa phương đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng chiến lược như cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài, các tuyến kết nối với Vành đai 3 và Vành đai 4 TP. Hồ Chí Minh, nâng cấp Quốc lộ 22 và Quốc lộ 22B. Đồng thời nghiên cứu quy hoạch tuyến cao tốc Gò Dầu – Xa Mát và các tuyến đường kết nối khu công nghiệp, cửa khẩu với trung tâm logistics. Nâng cấp các tuyến quốc lộ, đường tỉnh trọng điểm hướng về các cửa khẩu quốc tế để khơi thông dòng chảy hàng hóa, biến lợi thế “cửa ngõ” thành lợi thế trung chuyển chiến lược.

Khi các công trình này được hoàn thành, thời gian vận chuyển hàng hóa từ Mộc Bài đến các cảng Cát Lái, Hiệp Phước và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải sẽ được rút ngắn đáng kể, tạo lợi thế cạnh tranh mới cho doanh nghiệp hoạt động trên Hành lang kinh tế xuyên Á.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng ưu tiên phát triển trung tâm logistics cấp vùng tại Mộc Bài, hệ thống kho lạnh và trung tâm bảo quản nông sản, các ICD, kho ngoại quan và hạ tầng số phục vụ quản lý logistics, hải quan điện tử. Xây dựng hệ thống kho bãi hiện đại, kho lạnh bảo quản nông sản và các dịch vụ giá trị gia tăng cao nhằm giữ chân chuỗi giá trị hàng hóa tại địa phương thay vì chỉ thuần túy đi qua biên giới.

Đặc biệt, Tây Ninh cũng đang đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số trong quản lý cửa khẩu. Áp dụng mô hình “Cửa khẩu thông minh”, tối ưu hóa quy trình thông quan hải quan điện tử, giảm thiểu thủ tục rườm rà. Tạo môi trường thông thoáng, minh bạch tại các cửa khẩu quốc tế để thu hút các tập đoàn logistics lớn trong và ngoài nước đến đặt trụ sở, chi nhánh.

Tây Ninh xác định chuyển đổi số là giải pháp đột phá để nâng cao hiệu quả hoạt động logistics. Tỉnh đang thúc đẩy ứng dụng hệ thống quản lý kho thông minh (WMS), nền tảng kết nối vận tải và điều phối phương tiện, công nghệ truy xuất nguồn gốc hàng hóa bằng mã số, mã vạch và các nền tảng số. Đồng thời tăng cường kết nối dữ liệu giữa doanh nghiệp logistics với cơ quan hải quan, kiểm dịch và các lực lượng quản lý tại cửa khẩu.

Quang cảnh Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII năm 2026

Song song đó, tỉnh Tây Ninh cũng khuyến khích phát triển logistics xanh, ưu tiên sử dụng phương tiện tiết kiệm năng lượng, tối ưu hóa hành trình vận tải, giảm phát thải khí nhà kính và xây dựng hệ thống kho bãi thân thiện với môi trường, phù hợp với xu hướng phát triển bền vững và các cam kết quốc tế về giảm phát thải.

Thúc đẩy liên kết vùng, định hình chuỗi công nghiệp - dịch vụ

Ông Trương Tấn Sơn nhấn mạnh, định hình chuỗi công nghiệp - dịch vụ dọc Hành lang kinh tế xuyên Á, Tuyến TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài - Phnom Penh - Bangkok là một trong những hành lang giao thương quan trọng của khu vực Đông Nam Á lục địa. Với địa giới hành chính mới, tỉnh Tây Ninh nằm ở vị trí cửa ngõ của hành lang này, sở hữu lợi thế kép khi tích hợp trọn vẹn vai trò kết nối giữa vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cửa ngõ giao thương trực tiếp với Đồng bằng sông Cửu Long.

Từ vị trí chiến lược này, Tây Ninh có khả năng kết nối trực tiếp và đồng bộ với TP. Hồ Chí Minh, nơi tập trung các trung tâm công nghiệp, kho vận quy mô lớn và sở hữu cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải - cửa ngõ xuất nhập khẩu quốc tế của toàn khu vực. Đồng thời, liên kết chặt chẽ với TP. Đồng Nai, tạo nên một hành lang công nghiệp - dịch vụ và logistics liên hoàn, thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình hội nhập kinh tế xuyên biên giới.

Trên cơ sở đó, Tây Ninh định hướng hình thành chuỗi công nghiệp - dịch vụ - logistics theo trục động lực: TP. Hồ Chí Minh - Trảng Bàng - Gò Dầu - Mộc Bài - Xa Mát. Trong chuỗi này, Trảng Bàng được định hướng phát triển công nghiệp chế biến, công nghiệp hỗ trợ và trung tâm phân phối hàng hóa phía Nam của tỉnh. Gò Dầu phát triển logistics công nghiệp gắn với các khu công nghiệp hiện hữu, ICD và hệ thống kho bãi trung chuyển.

Mộc Bài giữ vai trò trung tâm logistics cửa khẩu, trung tâm thương mại quốc tế và dịch vụ tài chính - kho vận. Xa Mát tập trung phát triển thương mại biên giới, logistics nông sản và kết nối với các tỉnh của Campuchia. Việc hình thành chuỗi liên kết này sẽ tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa sản xuất, logistics, thương mại và dịch vụ, giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận hành, nâng cao khả năng giao hàng đúng thời gian, đồng thời mở rộng cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực.

Tây Ninh xác định Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài và Xa Mát không chỉ là nơi thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu mà cần được phát triển thành trung tâm logistics cửa khẩu hiện đại, tích hợp đầy đủ các chức năng trung chuyển hàng hóa, kho ngoại quan, kho lạnh, bảo quản nông sản, dịch vụ hải quan, kiểm dịch, kiểm định và phân phối hàng hóa cho thị trường Campuchia cũng như khu vực tiểu vùng Mekong.

Đồng thời, tỉnh hướng tới phát triển các dịch vụ logistics phục vụ thương mại điện tử xuyên biên giới, tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Khi hệ thống logistics cửa khẩu được đầu tư đồng bộ, thời gian lưu thông hàng hóa sẽ được rút ngắn, chi phí vận tải giảm đáng kể, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, tăng sức hấp dẫn đầu tư vào khu vực cửa khẩu và thúc đẩy phát triển kinh tế biên mậu theo hướng hiện đại, bền vững.

Tuy nhiên, để phát huy vai trò của logistics trong thúc đẩy kinh tế cửa khẩu và định hình chuỗi công nghiệp - dịch vụ dọc Hành lang kinh tế xuyên Á, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tây Ninh đề nghị các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng Sông Cửu Long tăng cường phối hợp trong công tác quy hoạch và phát triển mạng lưới logistics liên vùng; kết nối hệ thống ICD, cảng biển, trung tâm phân phối và dữ liệu logistics; đồng thời phối hợp xúc tiến đầu tư và kết nối doanh nghiệp logistics - công nghiệp - thương mại.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, ông Trương Tấn Sơn đề nghị, cần chủ động đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng dịch vụ logistics, tăng cường liên kết chuỗi cung ứng giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, phát triển các dịch vụ logistics giá trị gia tăng như đóng gói, phân loại, dán nhãn, hoàn thiện đơn hàng và logistics thương mại điện tử.

Ông Trương Tấn Sơn nhấn mạnh, phát triển hệ sinh thái logistics hiện đại dọc hành lang kinh tế xuyên Á không chỉ là nhiệm vụ riêng của tỉnh Tây Ninh mà cần sự phối hợp chặt chẽ mang tính liên vùng của toàn khu vực Đông Nam Bộ và Đồng bằng Sông Cửu Long. Tỉnh Tây Ninh cam kết tiếp tục đồng hành cùng các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp để xây dựng hệ sinh thái logistics hiện đại, thông minh, xanh và hội nhập quốc tế, góp phần đưa Hành lang kinh tế Xuyên Á trở thành động lực tăng trưởng mới của khu vực phía Nam và của cả nước.

Hoàng Chiến - Thừa Ngọc- Trâm Anh