"Mỏ vàng lợi nhuận" lao dốc
Nắp capo khắc laser lấy cảm hứng từ kiến trúc Ả Rập cùng nội thất ốp gỗ thủ công là những chi tiết xa xỉ mà Rolls-Royce Motor Cars trang bị trên mẫu Phantom Arabesque độc bản, được một khách hàng tại Dubai đặt riêng. Mẫu xe này được hãng giới thiệu vào tháng 2/2026, chỉ ít lâu trước khi xung đột Trung Đông bùng phát và nhanh chóng làm rung chuyển toàn bộ khu vực.
Lợi nhuận của các hãng xe sang trên thế giới có thể giảm mạnh bởi xung đột Trung Đông. Ảnh: TSB
Sự kiện trên phản ánh rõ vai trò đặc biệt của khu vực Trung Đông trong chiến lược của các nhà sản xuất ô tô siêu sang. Xét về sản lượng, khu vực này thường chỉ chiếm dưới 10% doanh số toàn cầu, nhưng lại đóng góp tỷ trọng lợi nhuận vượt trội nhờ mức chi tiêu cao và nhu cầu cá nhân hóa mạnh mẽ của giới siêu giàu.
Một chiếc Rolls-Royce Phantom tiêu chuẩn có giá khởi điểm khoảng 430.000 bảng Anh (gần 15 tỷ đồng) song các tùy chọn cá nhân hóa có thể đẩy giá lên gấp đôi hoặc gấp ba. Những chi tiết như ốp gỗ quý, khảm xà cừ hay thậm chí mạ vàng không chỉ là yếu tố thẩm mỹ mà còn là nguồn tạo biên lợi nhuận lớn cho các hãng.
Rolls-Royce Motor Cars, thuộc BMW, đã ra mắt phiên bản Arabesque chỉ một tuần sau khi khai trương showroom thứ hai tại Dubai. Tuy nhiên, các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, tiếp đó là phản ứng quân sự từ phía Iran, đã tạo ra cú sốc lan rộng trong khu vực, làm gián đoạn hoạt động kinh doanh.
Không chỉ Rolls-Royce, nhiều thương hiệu khác cũng xem Trung Đông là thị trường chiến lược. "Đây là thị trường tốt nhất thế giới", CEO Bentley Motors Frank-Steffen Walliser nhận định. Tuy nhiên, nhận định này nhanh chóng bị phủ bóng bởi diễn biến địa chính trị.
Sau khi xung đột nổ ra vào ngày 28/2, hàng loạt đại lý xe sang tại vùng Vịnh buộc phải đóng cửa tạm thời. Ferrari và Maserati, thương hiệu thuộc Stellantis đã tạm dừng giao xe trong tháng, dù các showroom sau đó đã mở cửa trở lại.
Trong phản hồi chính thức, Rolls-Royce cho biết đang “theo dõi chặt chẽ” tình hình, đồng thời nhận định còn quá sớm để đánh giá tác động dài hạn khi diễn biến vẫn rất khó lường.
Tại Dubai, F1rst Motors, đại lý phân phối nhiều thương hiệu siêu xe, cũng chịu tác động rõ rệt. Doanh nghiệp này đã đóng cửa trong những ngày đầu xung đột trước khi hoạt động trở lại. Theo Giám đốc Chris Bull, doanh số hiện giảm khoảng 30%, dù phân khúc xe trên 1,4 triệu USD đã dần ổn định và doanh thu từ khách hàng ngoài United Arab Emirates vẫn duy trì.
Đáng chú ý, khi tình hình chiến sự bất ổn, một số khách hàng sẵn sàng chi thêm tới 30.000 Euro để vận chuyển các siêu xe trị giá hàng triệu USD ra khỏi khu vực, cho thấy tâm lý thận trọng đang gia tăng.
Đối mặt áp lực từ nhiều phía
Tác động từ xung đột Trung Đông càng trở nên đáng lo ngại khi ngành xe hạng sang toàn cầu đang thiếu động lực tăng trưởng. Nhu cầu tại Mỹ chịu ảnh hưởng bởi bất ổn thuế quan, trong khi thị trường Trung Quốc và châu Âu suy yếu rõ rệt.
Trung Đông được xem là một trong số ít khu vực còn duy trì khả năng sinh lời cao. CEO Volkswagen Group Oliver Blume thừa nhận doanh số tại đây có “biên lợi nhuận rất cao” và chắc chắn sẽ chịu tác động từ xung đột Iran.
Các thương hiệu như Lamborghini, Bentley, Ferrari, Jaguar Land Rover của Tata Motors và Porsche đều đang theo dõi sát tình hình và kỳ vọng căng thẳng sớm hạ nhiệt.
Dữ liệu từ Ferrari cho thấy Trung Đông chiếm 4,6% tổng doanh số năm ngoái, cao hơn cả thị trường Trung Quốc và tăng so với mức 3,5% của năm trước đó. Dù hiện tại doanh số khu vực này vẫn ổn định, triển vọng trong ngắn hạn vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị.
Một đặc trưng quan trọng của thị trường Trung Đông là các phiên bản giới hạn. Những dòng xe sản xuất số lượng ít, đi kèm vật liệu cao cấp và thiết kế riêng biệt, cho phép các hãng áp dụng mức giá cao hơn nhiều so với tiêu chuẩn. Năm 2024, Jaguar Land Rover đã bán 20 chiếc Range Rover Sport SV phiên bản “Sadaf” với giá khoảng 330.000 bảng Anh (hơn 11,5 tỷ đồng) mỗi xe, gấp ba lần giá khởi điểm tại Anh.
Theo cựu CEO Aston Martin Andy Palmer, trong quá khứ, các hãng thường ưu tiên chào bán những phiên bản đặc biệt có biên lợi nhuận cao cho khách hàng Trung Đông. Tuy nhiên, hiện nay hoạt động này gần như bị đình trệ khi nhu cầu suy giảm rõ rệt.
Áp lực chồng chất khiến một số hãng bắt đầu cân nhắc điều chỉnh sản xuất. Ngay cả trước xung đột, doanh số Bentley đã giảm 5% trong năm qua. Dù công ty chưa có kế hoạch cắt giảm sản lượng ngay lập tức, ban lãnh đạo cho biết sẽ phải đánh giá lại nếu khủng hoảng kéo dài.
CEO Lamborghini Stephan Winkelmann cũng cho biết hãng đã phải đối mặt với nhiều thách thức kể từ đại dịch COVID-19. Việc không còn thị trường mới đủ lớn để bù đắp tăng trưởng khiến các hãng xe siêu sang dễ bị tổn thương hơn trước các cú sốc khu vực.
Doanh số tại Nga đã dừng lại từ năm 2022, thị trường Trung Quốc suy giảm mạnh, Mỹ chịu tác động từ thuế quan, và nay Trung Đông, một trong những trụ cột lợi nhuận, cũng rơi vào trạng thái gần như đóng băng.
Căng thẳng tại Trung Đông đang làm suy yếu một trong những thị trường mang lại lợi nhuận cao nhất của ngành xe siêu sang, trong khi các khu vực khác cũng không còn nhiều dư địa tăng trưởng. Triển vọng của các hãng như Rolls-Royce Motor Cars, Bentley Motors hay Ferrari vì thế sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến xung đột, với rủi ro kéo dài có thể tiếp tục gây áp lực lên doanh số và nguồn lợi nhuận chủ chốt.