Chiều 5/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).
Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).
Giữ nguồn lực cho cấp xã
Đại biểu Tô Ái Vang (đoàn Cần Thơ) đề nghị giao Chính phủ quy định trách nhiệm của các bộ quản lý chuyên ngành như Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ trong ban hành kịp thời định mức chi phí quản lý, chi phí tư vấn cho dự án đầu tư công không có cấu phần xây dựng, để địa phương có căn cứ phê duyệt dự toán, đẩy nhanh mua sắm trang thiết bị phục vụ dân sinh.
Đại biểu Tô Ái Vang (đoàn Cần Thơ).
Sau sắp xếp, quy mô dân số, diện tích địa bàn nhiều xã tăng gấp đôi, áp lực công việc của cán bộ cơ sở rất lớn. Đại biểu đề nghị định mức phân bổ dự toán chi quản lý hành chính, chi sự nghiệp của xã sau sắp xếp được áp dụng hệ số theo diện tích tự nhiên, quy mô dân số, bảo đảm tổng dự toán chi thường xuyên của đơn vị hành chính mới không thấp hơn tổng dự toán của các đơn vị trước sắp xếp trong ít nhất 5 năm.
Hướng tới nguyên tắc tinh giản nguồn nào tái đầu tư nguồn đó, đại biểu đề nghị bổ sung khoản mới vào Điều 10 về nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân các cấp hoặc Điều 69 về thưởng: Toàn bộ hoặc tối thiểu 70% số kinh phí chi thường xuyên tiết kiệm được từ quỹ lương, quỹ phụ cấp do tinh giản biên chế và giảm đầu mối sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã được để lại cho ngân sách xã đó. Nguồn này dùng để tái đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng chuyển đổi số phục vụ nhân dân, chi thu nhập tăng thêm, chi phụ cấp đặc thù công việc cho cán bộ, công chức, người hoạt động không chuyên trách tại địa phương; không bị cắt giảm vào nguồn cải cách tiền lương hoặc cân đối về ngân sách cấp trên.
Tại Điều 74 về thời gian bố trí vốn dự án nhóm A, B, C, đại biểu đề nghị bổ sung vào cuối khoản 1 quy định thời gian bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng, thời gian chậm tiến độ do nguyên nhân bất khả kháng được cơ quan có thẩm quyền xác định không tính vào thời gian bố trí vốn. Quy định này giúp bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, khơi thông dòng vốn đầu tư công.
Đại biểu cũng đề nghị sửa khoản 3 Điều 86 theo hướng dự án nhóm A, B, C đã có khối lượng được nghiệm thu hoặc đã ký hợp đồng thi công hợp pháp đến ngày 31/12 được chuyển nguồn sang năm sau, tránh hủy dự toán chỉ vì hồ sơ thanh toán chưa hoàn tất.
Lượng hóa vai trò ngân sách trung ương
Đại biểu Hoàng Quang Hàm (đoàn Tây Ninh) góp ý bốn nội dung đã nêu tại Báo cáo số 914 giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật.
Theo đại biểu, dự thảo mới nêu nguyên tắc bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, chưa có khung định lượng để thực hiện, giám sát. Đại biểu đề nghị khi trình, quyết định kế hoạch tài chính 5 năm phải có tỷ trọng thu ngân sách trung ương trong tổng thu ngân sách nhà nước, tỷ trọng chi ngân sách trung ương trong tổng chi ngân sách nhà nước. Để ngân sách địa phương thực sự chủ động, cần bổ sung khái niệm thời kỳ ổn định ngân sách hoặc luật hóa việc tỷ lệ phân chia nguồn thu, số bổ sung cân đối được giữ ổn định trong kỳ kế hoạch 5 năm, chỉ điều chỉnh khi Quốc hội quyết định.
Đại biểu Hoàng Quang Hàm (đoàn Tây Ninh).
Về dự toán chưa phân bổ chi tiết của ngân sách trung ương, đại biểu cho rằng điều kiện được để lại phân bổ sau còn rộng, chưa có mức trần nên khó nâng chất lượng dự toán. Theo nguyên lý ngân sách và thông lệ quốc tế, dự toán phải được phân bổ hết, trừ dự phòng, để bảo đảm rõ ràng, minh bạch, đúng thẩm quyền của cơ quan quyết định dự toán.
Đại biểu đề nghị các khoản chưa phân bổ chi tiết giao Chính phủ chỉ gồm khoản đã có chủ trương của cấp có thẩm quyền hoặc chính sách đã ban hành nhưng chưa xác định cụ thể đối tượng thụ hưởng, mức chi; mức khống chế không quá 5% tổng chi ngân sách trung ương, bằng mức tối đa của dự phòng ngân sách; quá thời hạn phân bổ thì hủy dự toán. Theo đại biểu, không nên để khoản này trở thành “khoản dự phòng thứ hai” lớn mà không có thời hạn phân bổ. Ngân sách địa phương cũng cần quy định tương tự.
Với kế hoạch đầu tư công trung hạn, dự thảo quy định Ủy ban nhân dân phải giao kế hoạch trong 30 ngày kể từ ngày Hội đồng nhân dân ban hành nghị quyết nhưng chưa có thời hạn cho trung ương. Đại biểu đề nghị trung ương giao chậm nhất 30 ngày kể từ ngày Quốc hội ban hành nghị quyết về kế hoạch đầu tư công trung hạn; khoản chưa phân bổ vì lý do khách quan thì giao Chính phủ, có thời hạn tối đa phải phân bổ xong.
Về điều chỉnh dự toán, đại biểu đề nghị bám nguyên tắc “ai quyết định người đó điều chỉnh”; việc điều chỉnh làm thay đổi tổng thu, tổng chi, cơ cấu chi đầu tư và chi thường xuyên cần báo cáo Quốc hội, trừ khoản viện trợ và khoản tăng thu.
Hậu kiểm để giải ngân nhanh
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP Hồ Chí Minh) thống nhất với Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đánh giá cao cơ quan soạn thảo đã cầu thị, tiếp thu nhiều ý kiến đại biểu. Quốc hội đã thông qua nghị quyết với tổng chi đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030 là 8,2 triệu tỷ đồng; vì vậy, Luật Ngân sách nhà nước cần giúp giải ngân nhanh, hiệu quả nguồn lực này. Đại biểu ghi nhận dự thảo bổ sung quy định đánh giá hiệu quả đầu tư công từ khâu đề xuất đến vận hành, khai thác, cùng các nội dung phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP. Hồ Chí Minh).
Tại Điều 75 về thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư, dự thảo quy định Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định chủ trương đầu tư dự án nhóm A sử dụng ngân sách địa phương hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ chi của ngân sách trung ương sau khi thống nhất với bộ, cơ quan trung ương. Theo đại biểu, quy trình này kéo dài thời gian triển khai, nên chuyển sang hậu kiểm. Tương tự, tại điểm c khoản 6, việc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải xin ý kiến các bộ nên được thay bằng giao trực tiếp cho địa phương, gắn với hậu kiểm.
Góp ý Điều 8, đại biểu đề nghị thống nhất dùng cụm từ “chi đầu tư phát triển” thay cho các cách ghi “chi đầu tư công”, “chi đầu tư” khi quy định sử dụng nguồn vay bù đắp bội chi. Với nguồn phát hành trái phiếu Chính phủ ra thị trường quốc tế, đại biểu đề nghị ghi thêm thị trường của trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam ở TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, chiều 5/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), sau đó thảo luận ở tổ về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035.