Văn hoá công vụ được "may đo" cho từng ngành
Với ngành Công Thương - lĩnh vực giữ vai trò trụ cột của nền kinh tế, mùa xuân năm nay mang theo thông điệp đổi mới sâu sắc, đổi mới bắt đầu từ văn hóa công vụ, cách ứng xử với công việc, doanh nghiệp và người dân. Bởi lẽ, đằng sau mỗi chính
sách, thủ tục hành chính là thái độ phục vụ, tinh thần trách nhiệm và uy tín của bộ máy công quyền.
Trong mạch suy ngẫm đó, ngày 19/1, Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng ký Quyết định số 103/QĐ-BCT về việc thành lập Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa công vụ ngành Công Thương. Một quyết định mang tính “khai xuân”, mở ra kỳ vọng về một nền công vụ hiện đại hơn, liêm chính hơn và hành động vì sự phát triển của thị trường, doanh nghiệp và nền kinh tế.
Nguyên Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên (nay là Phó Bí thư Đảng uỷ Quốc hội) tại buổi làm việc với các đơn vị thuộc ngành Công Thương. Ảnh: Cấn Dũng
PGS.TS Lê Văn Cường - Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh - đánh giá: “Tôi cho rằng, văn hóa công vụ cần được cụ thể hóa theo từng ngành, từng lĩnh vực. Vì vậy, việc Bộ Công Thương ban hành những bộ tiêu chuẩn, quy chế riêng về văn hóa công vụ là rất cần thiết. Mỗi ngành, mỗi lĩnh vực đều có những đặc thù, yêu cầu riêng, có những đòi hỏi khác nhau, không thể áp dụng một khuôn mẫu chung cho tất cả”.
Với ngành Công Thương, yêu cầu cụ thể hóa văn hóa công vụ lại càng rõ nét. Đây là lĩnh vực gắn trực tiếp với sản xuất, lưu thông hàng hóa, thị trường, xuất nhập khẩu và an ninh kinh tế. Chỉ riêng trong hoạt động xuất khẩu, sự khác biệt giữa một nền công vụ liêm chính, chuyên nghiệp với một nền công vụ hình thức, thiếu trách nhiệm có thể tạo ra những hệ quả rất khác nhau.
Theo PGS.TS Lê Văn Cường, văn hóa công vụ cần được gọi tên bằng những giá trị cụ thể, dễ nhận diện, dễ thực hành. Giống như trong giáo dục có phong trào “dạy tốt, học tốt”, trong ngành y có tinh thần “lương y như từ mẫu”, ngành Công Thương cũng cần những chuẩn mực văn hóa công vụ gắn chặt với nhiệm vụ quản lý kinh tế, với tinh thần phục vụ thị trường và doanh nghiệp.
Trong vai trò là một bộ kinh tế đa ngành, giữ vị trí, xương sống, của nền kinh tế, việc xây dựng văn hóa công vụ theo tinh thần “một đội ngũ, một mục tiêu” sẽ tạo ra sức mạnh mềm quan trọng. Sự đồng lòng trong nhận thức và hành động chính là điều kiện để ngành Công Thương thực hiện tốt vai trò dẫn dắt, điều tiết và đồng hành cùng nền kinh tế trong giai đoạn mới.
Từ tinh thần phụng sự đến hành động trách nhiệm
Ở góc nhìn quản trị và lý luận, GS.TS Nguyễn Viết Thông - nguyên Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, nguyên Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương - cho rằng, văn hóa công vụ ngành Công Thương cần được đặt trong tổng thể yêu cầu xây dựng nền hành chính hiện đại, liêm chính và hành động vì phát triển.
Ngành Công Thương không chỉ quản lý một lĩnh vực hành chính thuần túy, mà trực tiếp tác động đến sản xuất, lưu thông, thị trường, xuất nhập khẩu và an ninh kinh tế quốc gia. Vì vậy, văn hóa công vụ của đội ngũ cán bộ công chức trong ngành không đơn thuần là chuẩn mực ứng xử, mà còn là thước đo năng lực điều hành và uy tín thể chế.
GS.TS Nguyễn Viết Thông - nguyên Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, nguyên Tổng Thư ký Hội đồng Lý luận Trung ương. Ảnh: Nguyên Thảo
Theo GS.TS Nguyễn Viết Thông, cốt lõi của văn hóa công vụ là tinh thần phụng sự: phụng sự Nhà nước, phụng sự doanh nghiệp và phụng sự người dân. Mỗi quyết định quản lý, mỗi thủ tục hành chính đều cần được soi chiếu bằng lợi ích chung
của nền kinh tế, thay vì sự thuận tiện cho bộ máy hay tâm lý né tránh trách nhiệm. Văn hóa công vụ trước hết là văn hóa trách
nhiệm. Trách nhiệm thể hiện ở việc hiểu đúng vai trò của mình trong bộ máy, làm đúng chức năng, đúng thẩm quyền và dám chịu trách nhiệm về kết quả công việc.
Thực tế cho thấy, chỉ một sự chậm trễ trong xử lý thủ tục, một thái độ đùn đẩy hay né tránh cũng có thể khiến doanh nghiệp mất đi cơ hội kinh doanh, làm suy giảm niềm tin thị trường và cản trở động lực phát triển. Bên cạnh đó là yêu cầu về đạo đức công vụ. Đạo đức công vụ không thể chỉ trông chờ vào ý thức cá nhân, mà cần được nuôi dưỡng bằng cơ chế, bằng trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu và bằng kỷ luật thực thi nghiêm minh.
Từ góc độ cải cách thể chế và môi trường kinh doanh, TS. Lê Duy Bình - Giám đốc Economica Việt Nam - cho rằng, một trong những tư tưởng lớn được nhấn mạnh tại Đại hội XIV của Đảng vừa qua là lấy mức độ hài lòng của doanh nghiệp và người dân làm thước đo hiệu quả.
Để đạt được mục tiêu đó, vai trò của đội ngũ thực thi công vụ là yếu tố mang tính quyết định. Doanh nghiệp và nhà đầu tư kỳ vọng vào một nền công vụ hiện đại, chi phí tuân thủ pháp luật thấp, quy trình rõ ràng, minh bạch và có tính tiên liệu cao. Theo TS. Lê Duy Bình, các quy định pháp luật rõ ràng, minh bạch là điều kiện khởi đầu cần thiết, nhưng chưa đủ. Yếu tố then chốt nằm ở cách thức tổ chức thực thi trong thực tế, từ cấp cơ sở đến Trung ương. Chính chất lượng thừa hành công vụ, thái độ phục vụ và văn hóa công vụ của các cơ quan thực hiện thủ tục hành chính sẽ quyết định hiệu quả của quản trị công và tiến trình cải cách thể chế.
Khi văn hóa công vụ được đặt đúng vị trí, cụ thể hóa bằng hành động và đo bằng sự hài lòng của doanh nghiệp, người dân, đó cũng là lúc ngành Công Thương tạo dựng thêm niềm tin, đồng hành hiệu quả hơn cùng nền kinh tế trên chặng đường phát triển phía trước.