Nghệ An tổ chức diễn đàn phát triển nguyên liệu dứa và chanh dây

Phát triển vùng nguyên liệu gắn với chế biến và xuất khẩu

Với gần 1,4 triệu ha đất nông nghiệp, cùng điều kiện khí hậu và truyền thống canh tác lâu đời, Nghệ An có nhiều lợi thế phát triển cây dứa theo hướng sản xuất hàng hóa, phục vụ chế biến và xuất khẩu. Tỉnh từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, gắn sản xuất với tiêu thụ sản phẩm.

Dứa được xác định là một trong những cây trồng chủ lực, có lợi thế về điều kiện sản xuất và chất lượng. Diện tích dứa nguyên liệu đã tăng từ khoảng 2.000 ha lên gần 3.000 ha. Tỉnh đã ban hành chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp giai đoạn 2026-2030, triển khai kế hoạch phát triển vùng nguyên liệu gắn với hợp tác cùng Công ty Cổ phần Thực phẩm Xuất khẩu Đồng Giao đầu tư nhà máy chế biến hoa quả, hướng tới mục tiêu trên 11.000 ha dứa vào năm 2030.

Chanh dây cũng có tiềm năng tạo giá trị kinh tế cao, đa dạng hóa sản phẩm và bổ sung nguyên liệu phục vụ chế biến, xuất khẩu. Để khai thác hiệu quả, vùng nguyên liệu cần phát triển tập trung, quy mô lớn, bảo đảm chất lượng và liên kết chặt chẽ giữa sản xuất, chế biến, tiêu thụ.

Theo bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An, tỉnh xác định dứa là một trong những cây trồng chủ lực, có tiềm năng mang lại giá trị kinh tế cao. Theo Đề án phát triển cây trồng, vật nuôi chủ lực gắn với chế biến, bảo quản và liên kết chuỗi giá trị, Nghệ An đặt mục tiêu mở rộng diện tích trồng dứa lên 11.000 ha vào năm 2030.

Tuy nhiên, sản xuất dứa, chanh dây vẫn đối mặt với nhiều khó khăn như chi phí đầu tư ban đầu lớn, rủi ro từ biến đổi khí hậu, dịch bệnh, quy mô sản xuất manh mún.

Để hóa giải những khó khăn, hạn chế đó, Nghệ An đã triển khai cơ chế hỗ trợ trực tiếp thông qua Nghị quyết số 34/2025/NQ-HĐND. Bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An cho biết, chính sách tập trung vào 3 gói hỗ trợ thiết thực cho diện tích trồng dứa lần đầu đúng quy hoạch, gồm hỗ trợ 80% chi phí cây giống nhằm giúp nông dân tiếp cận nguồn giống chuẩn, chất lượng cao ngay từ đầu vụ; hỗ trợ 5 triệu đồng/ha tiền làm đất để cải tạo mặt bằng và chuẩn bị hạ tầng canh tác bài bản; hỗ trợ 3,5 triệu đồng/ha tiền mua màng nilon phủ luống giúp giữ ẩm, hạn chế cỏ dại và xói mòn đất. 

Điểm đột phá trong cách làm của Nghệ An là gắn chặt chính sách ngân sách với đầu ra của doanh nghiệp thông qua biên bản thỏa thuận hợp tác ký kết với Công ty Cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao (DOVECO), Công ty CP Nafoods Group. Với phương châm "chính sách hỗ trợ đến đâu, ký liên kết bao tiêu sản phẩm đến đó", 100% diện tích dứa tham gia chính sách đều được ký hợp đồng tiêu thụ phục vụ nhà máy chế biến.

Nhờ cách tiếp cận đồng bộ này, đã có hơn 50 địa phương trong tỉnh đăng ký kế hoạch trồng dứa với tổng diện tích vượt 2.500 ha. Riêng trong năm 2026, Nghệ An đã hoàn thành 520 ha qua hai đợt triển khai đầu tiên và đang gấp rút thực hiện đợt ba để cán mốc 1.000 ha trồng mới, từng bước phủ xanh những vùng đất đồi kém hiệu quả tại các xã, như Giai Xuân, Tân An, Đại Đồng.

Cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp, nhà đầu tư và người dân 

Phát biểu tại diễn đàn, ông Phạm Quốc Liêm, Phó chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VinaFruit), Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty CP Nông nghiệp U&I (UNIFARM) cho biết, quy mô nhập khẩu dứa trên thế giới đạt khoảng 6,1 tỷ USD, bao gồm 3,5 tỷ USD dứa tươi và 2,6 tỷ USD sản phẩm chế biến. Việt Nam hiện có khoảng 60.000 ha dứa (trong đó Nghệ An chiếm khoảng 3.000 ha), nhưng kim ngạch xuất khẩu năm 2025 mới đạt 116,2 triệu USD - con số còn rất khiêm tốn so với mục tiêu tiến tới ngành hàng xuất khẩu 1 tỷ USD trong tương lai gần.

Tương tự, ngành hàng chanh dây Việt Nam cũng ghi nhận tốc độ bứt phá mạnh mẽ khi diện tích cả nước cuối năm 2025 đạt 12.600ha với sản lượng hơn 178.500 tấn, đưa giá trị xuất khẩu 10 tháng năm 2025 vượt mốc 202 triệu USD. Không chỉ phục vụ nhu cầu ăn tươi với các dòng chanh dây vàng, chanh dây tím còn là nguồn nguyên liệu chiến lược cho chế biến

Tại diễn đàn, đại diện các cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất tập trung đánh giá tiềm năng, lợi thế; phân tích những khó khăn, điểm nghẽn trong phát triển vùng nguyên liệu dứa, chanh dây. Đồng thời, đề xuất giải pháp về quy hoạch vùng trồng, giống, kỹ thuật canh tác, tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết, thu hút đầu tư xây dựng cơ sở chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Thông qua diễn đàn, các bên hướng tới tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất, từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung, ổn định, đáp ứng yêu cầu chế biến và xuất khẩu, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, giá trị nông sản và thu nhập cho người dân khu vực Bắc Trung Bộ.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Văn Đệ, Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An nhấn mạnh, thông qua diễn đàn, Nghệ An mong muốn làm rõ tiềm năng, lợi thế và định hướng phát triển vùng nguyên liệu dứa, chanh dây tại Bắc Trung Bộ, trong đó có Nghệ An; bảo đảm quy hoạch phù hợp, không phát triển tự phát, chạy theo diện tích.

Cùng với đó là giải pháp về giống, khoa học công nghệ, quy trình sản xuất, mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Đặc biệt là kết nối doanh nghiệp với hợp tác xã, nông dân; thu hút đầu tư nhà máy chế biến, hình thành chuỗi liên kết ổn định, hài hòa lợi ích các bên.

Tỉnh cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, nhà đầu tư, hợp tác xã và người dân để triển khai hiệu quả chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi phát triển vùng nguyên liệu, thu hút đầu tư chế biến và nâng cao giá trị nông sản.

Diễn đàn được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, dưới sự chủ trì của lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh Nghệ An và Hội Làm vườn Việt Nam, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất.