Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và công nghệ sản xuất thông minh đang đặt ra yêu cầu mới đối với các trường đại học đào tạo nhân lực kỹ thuật. Chương trình giảng dạy phải liên tục cập nhật, giảng viên cần theo kịp công nghệ, trong khi đầu tư cho phòng thí nghiệm, xưởng thực hành đòi hỏi nguồn lực lớn.
Trong bối cảnh đó, Trường Đại học Sao Đỏ xác định triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo phải gắn với đổi mới chương trình, nâng cao năng lực nghiên cứu và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Các, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sao Đỏ, chia sẻ về những nhiệm vụ ưu tiên và giải pháp tháo gỡ khó khăn để nâng cao chất lượng đào tạo trong giai đoạn tới.
Tiến sĩ Nguyễn Trọng Các, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sao Đỏ.
Đổi mới chương trình đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp
- Nghị quyết số 71-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ giáo dục đại học, gắn đào tạo với phát triển khoa học, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Từ đặc thù của một cơ sở đào tạo kỹ thuật, công nghệ, Trường Đại học Sao Đỏ xác định đâu là những nhiệm vụ đột phá và đã có những bước triển khai cụ thể nào để đưa Nghị quyết vào thực tiễn, thưa Tiến sĩ?
Tiến sĩ Nguyễn Trọng Các: Đối với Trường Đại học Sao Đỏ, là cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc Bộ Công Thương, có thế mạnh trong đào tạo các ngành kỹ thuật, công nghệ, kinh tế và dịch vụ, Nhà trường xác định việc triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW phải bắt đầu từ đổi mới tư duy quản trị, đổi mới chương trình đào tạo và nâng cao năng lực nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ. Trong đó, chúng tôi tập trung vào 5 nhiệm vụ đột phá trọng tâm:
Thứ nhất, đột phá trong đổi mới quản trị đại học và phát triển mô hình quản trị hiện đại. Nhà trường xác định đổi mới quản trị là khâu mở đầu, có ý nghĩa quyết định đối với việc nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng đào tạo. Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành, quản lý đào tạo và các hoạt động chuyên môn; từng bước hình thành môi trường đại học số, quản trị dựa trên dữ liệu, lấy chất lượng và hiệu quả đầu ra làm thước đo.
Thứ hai, đột phá trong đổi mới chương trình, phương thức đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Với đặc thù là trường đại học đào tạo đa ngành định hướng ứng dụng, nhà trường xác định chương trình đào tạo phải đi trước một bước, đón đầu xu hướng phát triển của khoa học công nghệ và nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp. Trọng tâm là rà soát, cập nhật chương trình đào tạo theo chuẩn đầu ra, tiếp cận các chuẩn mực quốc tế; tăng cường tích hợp kiến thức liên ngành, đặc biệt là các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), tự động hóa, robot, công nghệ số và công nghệ xanh vào chương trình đào tạo phù hợp với từng ngành.
Thứ ba, đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, nghiên cứu ứng dụng và đổi mới sáng tạo. Chúng tôi xác định phát triển khoa học, công nghệ phải gắn chặt với đào tạo và nhu cầu phát triển của doanh nghiệp, địa phương, nhất là các ngành công nghiệp trọng điểm của vùng kinh tế phía Bắc.
Thứ tư, đột phá trong xây dựng đội ngũ giảng viên. Nhà trường xác định đội ngũ giảng viên là nhân tố quyết định chất lượng đào tạo và năng lực nghiên cứu khoa học. Nhà trường, chú trọng bồi dưỡng đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn cao, năng lực nghiên cứu, khả năng làm chủ công nghệ mới và kinh nghiệm thực tiễn tại doanh nghiệp. Đồng thời, có các chính sách thu hút giảng viên có trình độ tiến sĩ để nâng cao chất lượng đội ngũ.
Thứ năm, hiện đại hóa cơ sở vật chất. Về cơ sở vật chất, chúng tôi tiếp tục ưu tiên đầu tư, nâng cấp hệ thống phòng thí nghiệm, xưởng thực hành, trung tâm thực nghiệm và các trang thiết bị đào tạo tiên tiến hiện đại, bảo đảm người học được tiếp cận với công nghệ và quy trình sản xuất gần với thực tiễn doanh nghiệp.
Tháo gỡ khó khăn về giảng viên và nguồn lực đầu tư
- Nghị quyết số 71-NQ/TW đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và hiện đại hóa giáo dục đại học. Từ thực tế của Trường Đại học Sao Đỏ, đâu là những khó khăn lớn nhất về giảng viên, cơ sở vật chất và nguồn lực đầu tư hiện nay?
Tiến sĩ Nguyễn Trọng Các: Chúng tôi cho rằng, để thực hiện thành công các mục tiêu đột phá mà Nghị quyết số 71-NQ/TW đặt ra, đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất và nguồn lực đầu tư là ba yếu tố có mối quan hệ chặt chẽ, tác động trực tiếp đến chất lượng và năng lực phát triển của mỗi cơ sở giáo dục đại học. Đối với Trường Đại học Sao Đỏ, một cơ sở đào tạo đa ngành, định hướng ứng dụng, có thế mạnh về kỹ thuật và công nghệ, những yêu cầu này vừa mở ra cơ hội phát triển, vừa đặt ra không ít khó khăn, thách thức.
Về đội ngũ giảng viên, thách thức lớn là tốc độ phát triển của khoa học công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, công nghệ số và các công nghệ sản xuất thông minh đang diễn ra rất nhanh. Điều này đòi hỏi giảng viên không chỉ vững kiến thức chuyên môn mà còn phải thường xuyên cập nhật công nghệ mới, đổi mới phương pháp giảng dạy, có năng lực nghiên cứu khoa học và khả năng kết nối với thực tiễn sản xuất. Trong khi đó, việc thu hút các chuyên gia, nhà khoa học giỏi, giảng viên có trình độ cao trong những lĩnh vực công nghệ mới về làm việc lâu dài tại các cơ sở giáo dục đại học công lập còn gặp khó khăn do sự cạnh tranh về thu nhập, môi trường nghiên cứu và cơ hội phát triển nghề nghiệp.
Về cơ sở vật chất và trang thiết bị đào tạo, đặc thù của các ngành kỹ thuật, công nghệ là yêu cầu đầu tư lớn, thiết bị có giá trị cao, thường xuyên phải cập nhật và thay thế để theo kịp sự phát triển của công nghệ sản xuất. Muốn đào tạo tốt các lĩnh vực như tự động hóa, robot công nghiệp, công nghệ ô tô, năng lượng tái tạo, trí tuệ nhân tạo hay công nghệ bán dẫn, nhà trường cần có hệ thống phòng thí nghiệm, xưởng thực hành và thiết bị nghiên cứu tiên tiến hiện đại.
Tuy nhiên, nguồn lực đầu tư của các trường đại học công lập còn có những giới hạn nhất định. Không chỉ khó khăn trong đầu tư ban đầu, chi phí vận hành, bảo trì, bảo dưỡng và nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị cũng là một thách thức lớn. Nếu không có cơ chế huy động nguồn lực xã hội và hợp tác với doanh nghiệp, việc hiện đại hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị sẽ khó theo kịp tốc độ phát triển của khoa học công nghệ.
Về nguồn lực tài chính và cơ chế chính sách, chúng tôi nhận thấy đây là vấn đề có tính chất nền tảng. Đổi mới chương trình, phát triển đội ngũ giảng viên, đầu tư phòng thí nghiệm, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và chuyển đổi số đều cần nguồn kinh phí đáng kể, có tính liên tục và dài hạn.
- Trước những khó khăn đó, Trường Đại học Sao Đỏ sẽ tập trung vào những giải pháp nào để nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn mới, thưa Tiến sĩ?
Tiến sĩ Nguyễn Trọng Các: Từ thực tiễn, Trường Đại học Sao Đỏ tập trung vào bốn nhóm giải pháp trọng tâm: Xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên có năng lực chuyên môn, năng lực số và năng lực đổi mới sáng tạo; ưu tiên đầu tư có trọng điểm, hiện đại hóa cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ; đổi mới quản trị tài chính, đa dạng hóa nguồn lực và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp; đổi mới mạnh mẽ phương thức bảo đảm và đánh giá chất lượng đào tạo. Lấy kết quả đầu ra và mực độ đáp ứng của thị trường lao động làm căn cứ cải tiến liên tục.
Trân trọng cảm ơn Tiến sĩ!
Tiến sĩ Nguyễn Trọng Các: Trường Đại học Sao Đỏ ưu tiên phát triển các nhóm nghiên cứu về tự động hóa, công nghệ ô tô, năng lượng tái tạo, vật liệu mới và chuyển đổi số trong sản xuất; đồng thời tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đưa các sản phẩm khoa học vào ứng dụng thực tiễn.