Người làm kinh tế ngành Công Thương không đứng ngoài mặt trận tư tưởng

Trên một số diễn đàn mạng và trong vài câu chuyện bên lề, thỉnh thoảng vẫn nghe một nhận định gắn cho đội ngũ cán bộ, viên chức ngành Công Thương cái nhãn quen thuộc: "Chỉ giỏi tính toán làm ăn, mải mê các con số xuất nhập khẩu và tăng trưởng, còn chuyện lý luận chính trị thì hờ hững, nhạt Đảng, khô Đoàn, đứng ngoài Nghị quyết số 35 về bảo vệ nền tảng tư tưởng...". Lập luận kiểu ấy dựa vào một ấn tượng bề mặt, rằng một ngành mà công việc hằng ngày là thị trường, điện năng, hàng hóa và hợp đồng thì tất yếu ít bận tâm đến tư tưởng.

Bản chất của cách nhìn này là một biến thể của thủ đoạn phi chính trị hóa áp vào mặt trận kinh tế. Bằng việc cắt rời kinh tế khỏi chính trị, người ta ngầm ám chỉ rằng nơi diễn ra công việc vật chất nhiều nhất là một "vùng trắng" về tư tưởng, từ đó gieo hoài nghi về vai trò lãnh đạo của Đảng trên lĩnh vực kinh tế và với chính những người trực tiếp điều hành nó. Lập luận còn lấy vài biểu hiện yếu kém cá biệt để quy thành đặc tính của cả đội ngũ, biến một hiện tượng cục bộ thành "bản án" cho toàn lực lượng. Mục tiêu cuối cùng là làm suy giảm cảnh giác chính trị đúng ở nơi đang tạo ra sức mạnh vật chất cho đất nước.

Học thuyết Mác - Lênin chỉ rõ kinh tế và chính trị gắn bó hữu cơ. C. Mác và Ph. Ăng-ghen đã luận giải mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở kinh tế và kiến trúc thượng tầng chính trị, tư tưởng; V.I. Lênin khái quát rằng chính trị là sự biểu hiện tập trung của kinh tế. Trong chế độ ta, người làm kinh tế không làm kinh tế thuần túy mà thực hiện một đường lối phát triển có định hướng. Mỗi quyết định về năng lượng, công nghiệp, thương mại hay hội nhập đều là một lựa chọn chính trị, đụng chạm trực tiếp đến lợi ích quốc gia và định hướng xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế. Nói người làm kinh tế đứng ngoài chính trị là hiểu sai chính bản chất công việc của họ.

Lịch sử ngành Công Thương cho thấy điều đó rõ hơn mọi tranh luận. Ngày 14/5/1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 22/SL đổi tên Bộ Kinh tế thành Bộ Công Thương, ngày nay trở thành Ngày truyền thống của ngành. Trước đó, chỉ hơn một tháng sau ngày lập nước, Người đã gửi thư cho giới Công Thương Việt Nam, xác định rõ việc làm kinh tế là một phần của sự nghiệp kiến quốc.

Từ cội nguồn ấy, ngành Công Thương sinh ra đã mang sứ mệnh chính trị. Còn lời quy kết rằng đội ngũ ngành thờ ơ với lý luận lại đi ngược chính truyền thống mà họ kế thừa. Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc năm 1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt lý luận vào đúng vị trí sống còn của nó.

Đáng chú ý, ngay trong giới học thuật phương Tây, luận điệu cho rằng "học thuyết Mác đã lỗi thời" cũng bị bác bỏ. Nhà lý luận người Anh Terry Eagleton, trong cuốn "Vì sao Marx đúng" ("Why Marx Was Right", Nxb Đại học Yale, 2011), chỉ ra rằng cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 đã cho thấy sức phân tích của Mác về chủ nghĩa tư bản còn nguyên giá trị, và việc khái niệm giai cấp gắn với quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất càng tỏ ra chính xác hơn bao giờ hết.

Khi chính các học giả phương Tây còn coi việc nghiên cứu lý luận Mác là công việc nghiêm túc của thời đại, thì gán cho người làm kinh tế nước ta cái nhãn coi nhẹ lý luận là một quy kết thiếu cơ sở.

Thực tiễn bác bỏ định kiến mạnh mẽ hơn mọi lời biện minh. Ngành Công Thương thuộc số ít Bộ, ngành tổ chức cuộc thi chính luận riêng ở cấp Bộ và duy trì qua nhiều kỳ. Ngày 29/3/2023, Ban Chỉ đạo 35 Bộ Công Thương phát động Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong toàn ngành, do đồng chí Bí thư Ban cán sự Đảng, Bộ trưởng, Trưởng Ban Chỉ đạo trực tiếp chủ trì, với sự tham gia của cấp ủy 66 tổ chức đảng thuộc Đảng bộ Bộ.

Cuộc thi tiếp nối thành công của các kỳ trước, song hành với việc hằng năm ngành tích cực hưởng ứng cuộc thi cùng tên do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và các cơ quan Trung ương tổ chức và nhiều lần được Ban Chỉ đạo 35 Trung ương đánh giá cao.

Điều đáng nói là tinh thần xuyên suốt mà người đứng đầu ngành đặt ra cho đội ngũ. Tại lễ phát động, Bộ trưởng, Trưởng Ban Chỉ đạo 35 của Bộ lưu ý các tác giả phải gắn chặt lý luận với thực tiễn phát triển của ngành Công Thương, chủ động tăng cường thông tin tích cực đi đôi với ngăn chặn, xử lý thông tin xấu độc trên không gian mạng.

Ban Chỉ đạo 35 của Bộ hoạt động sâu sát, thực chất: Hằng năm xây dựng chương trình công tác, duy trì kiểm tra, giám sát, đôn đốc tới từng đơn vị, tổ chức tập huấn cho thủ trưởng đơn vị và cấp ủy về nhận diện âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch. Báo Công Thương, cơ quan thường trực, từng đoạt giải tại cuộc thi chính luận, là minh chứng cho năng lực lý luận của những người làm báo ngành kinh tế.

Sinh động hơn cả là một sản phẩm công nghệ. Báo Công Thương, cơ quan ngôn luận của Bộ Công Thương đã xây dựng một nền tảng số phục vụ trực tiếp công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Hệ thống số hóa và chuẩn hóa hơn hai nghìn đầu tài liệu, gồm các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, của V.I. Lênin, hàng trăm đầu sách kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin và hơn 1.500 văn kiện của Đảng, kèm một kho hơn 240 trích dẫn gốc đã gắn nguồn, sắp xếp theo các trục chủ đề bám sát Nghị quyết số 35.

Nhờ vậy, thời gian tra cứu một luận cứ để phản bác rút từ khoảng 6-9 giây xuống còn 3% giây, nhanh gần 100 lần. Hệ thống đã vượt qua 156 bài kiểm thử tự động, trong đó có 15 bài về an toàn bảo mật, vận hành độc lập, do người Việt làm chủ, và đang dự Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ VI, năm 2026, ở nhóm chủ đề đổi mới nội dung và phương thức gắn với chuyển đổi số. Một ngành bị cho là thờ ơ với lý luận lại chính là nơi đem công nghệ dữ liệu vào phục vụ công tác tư tưởng, một hướng đi còn ít gặp trong thực tiễn.

Bên cạnh đó, đội ngũ ngành bảo vệ đường lối của Đảng bằng hành động nghiệp vụ mỗi ngày: bảo đảm an ninh năng lượng cho sản xuất và đời sống, giữ thế chủ động trong phòng vệ thương mại, quản lý thị trường, chống hàng giả và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đó là chính trị bằng hành động, là cách thực hiện Nghị quyết số 35 thiết thực nhất.

Đảng ta xác định phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt, hai nhiệm vụ đó không tách rời nhau. Nghị quyết số 35 của Bộ Chính trị nêu rõ rằng bảo vệ nền tảng tư tưởng là công việc tự giác, thường xuyên của từng cấp ủy, cơ quan, đơn vị, của từng cán bộ, đảng viên, mà trước hết là người đứng đầu. Như vậy, đây không phải việc riêng của cơ quan tuyên giáo, mà là trách nhiệm của mọi tổ chức đảng, kể cả và nhất là những người đang giữ trọng trách trên mặt trận kinh tế.

Là những người trực tiếp làm ra nền tảng số ấy, chúng tôi xin được nói thật lòng mình. Đã có không ít đêm trắng, khi cả tòa soạn đã tắt đèn, chúng tôi vẫn ngồi lại bên màn hình để số hóa từng trang trước tác của C. Mác, của V.I. Lênin, của Chủ tịch Hồ Chí Minh, để chuẩn hóa từng trích dẫn trong hơn một nghìn năm trăm văn kiện của Đảng. Mỗi đêm thức trắng ấy không phải là sự nhọc nhằn, mà là một lựa chọn: Chúng tôi muốn chứng minh bằng một sản phẩm cụ thể rằng những người làm Công Thương không xa rời chính trị, không thờ ơ với việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Quá trình lặng lẽ tiếp xúc với kho tàng trí tuệ khổng lồ của các nhà kinh điển, của các học giả và của Đảng đã âm thầm bồi đắp cho chúng tôi, giúp chúng tôi trưởng thành hơn về bản lĩnh chính trị, vững vàng thêm về lý luận và có thêm động lực nghề nghiệp. Từ đó, chúng tôi càng thấm thía trách nhiệm của người làm báo Công Thương hôm nay: Phải không ngừng đổi mới nội dung và hình thức tuyên truyền, gắn việc thực hiện nhiệm vụ chính trị với chuyển đổi số ngay trong công tác xây dựng Đảng, để Đảng ta mãi xứng đáng với lời dạy của Bác - "là đạo đức, là văn minh" và để ngành Công Thương luôn đứng ở hàng đầu của đổi mới, vì một đất nước phát triển.

Định kiến sẽ tự tan khi đặt cạnh thực tiễn. Nhìn từ bức thư Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi giới Công Thương năm 1945 đến một nền tảng số bảo vệ nền tảng tư tưởng đang vận hành hôm nay, có một sợi chỉ đỏ xuyên suốt: Người làm kinh tế của ngành Công Thương chưa bao giờ rời xa chính trị, chưa bao giờ bỏ trống trận địa tư tưởng. Đó là một lực lượng tin cậy, vừa dựng xây tiềm lực vật chất của đất nước, vừa góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng. Người giỏi làm kinh tế mà vững vàng chính trị không phải là ngoại lệ trong ngành, đó chính là chuẩn mực mà ngành theo đuổi.

Nguồn tham khảo

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 4, tr. 49 (Thư gửi các giới Công Thương Việt Nam, 13/10/1945).

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 5, tr. 273-274 (Sửa đổi lối làm việc, 1947).

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tập 12, tr. 403 (“Đảng ta là đạo đức, là văn minh” — Bài nói tại Lễ kỷ niệm 30 năm Ngày thành lập Đảng, 5/1/1960). Nguồn: https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/c-mac-angghen-lenin-ho-chi-minh/book/ho-chi-minh/tac-pham/ho-chi-minh-toan-tap-tap-12-279

Terry Eagleton: Why Marx Was Right, Yale University Press, New Haven and London, 2011.

Bộ Công Thương phát động Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương, 29/3/2023.

Một số kinh nghiệm trong tổ chức hoạt động của Ban Chỉ đạo 35 Bộ Công Thương, Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương.

Hồ sơ dự thi Nền tảng số bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngành Công Thương, Báo Công Thương, năm 2026.

Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.