Để thực hiện mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và phát triển bền vững, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã từng bước hoàn thiện các cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển nhiên liệu sinh học.
Từ việc triển khai xăng sinh học E5 trên phạm vi toàn quốc đến lộ trình sử dụng xăng E10 theo Thông tư số 50/2025/TT-BCT của Bộ Công Thương đều thể hiện định hướng chuyển dịch dần từ nhiên liệu hóa thạch sang các nguồn năng lượng thân thiện với môi trường.
Thực tiễn cho thấy, thành công của một chính sách không chỉ phụ thuộc vào hệ thống pháp luật, hạ tầng kỹ thuật hay nguồn cung nhiên liệu mà còn phụ thuộc vào sự đồng thuận của người tiêu dùng. Hành trình từ xăng E5 đến xăng E10 vì vậy không chỉ phản ánh quá trình hoàn thiện chính sách mà còn cho thấy sự thay đổi trong nhận thức và hành vi của người tiêu dùng đối với nhiên liệu sinh học.
Chủ trương phát triển nhiên liệu sinh học và những bài học từ xăng E5
Phát triển nhiên liệu sinh học là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời thực hiện các cam kết của Việt Nam về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Việc từng bước thay thế một phần nhiên liệu hóa thạch bằng nhiên liệu sinh học không chỉ góp phần đa dạng hóa nguồn cung năng lượng mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn, nâng cao giá trị nông sản và giảm tác động đến môi trường.
Để hiện thực hóa chủ trương này, trong nhiều năm qua, Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách thúc đẩy sản xuất, kinh doanh và sử dụng nhiên liệu sinh học.
Sau khi triển khai xăng E5 trên phạm vi toàn quốc từ năm 2018, Bộ Công Thương tiếp tục ban hành Thông tư số 50/2025/TT-BCT quy định lộ trình sử dụng xăng E10 từ ngày 01/6/2026. Việc chuyển từ E5 sang E10 là bước phát triển tiếp theo trong quá trình mở rộng sử dụng nhiên liệu sinh học, phù hợp với xu hướng chuyển dịch năng lượng và kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới.
Ảnh minh hoạ (Nguồn: Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia)
Tuy nhiên, cũng như nhiều chính sách mới có tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp, thời gian đầu triển khai xăng E5 ghi nhận không ít băn khoăn về chất lượng nhiên liệu, khả năng tương thích với động cơ và hiệu quả sử dụng. Đây là tâm lý phổ biến khi một loại nhiên liệu mới được đưa vào thị trường.
Để chính sách đi vào cuộc sống, cùng với việc hoàn thiện hệ thống phân phối, bảo đảm nguồn cung và kiểm soát chất lượng nhiên liệu, các cơ quan quản lý nhà nước đã tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền và giải đáp những vấn đề người tiêu dùng quan tâm. Qua thực tiễn sử dụng, nhiều băn khoăn ban đầu từng bước được giải tỏa, xăng E5 dần trở thành loại nhiên liệu quen thuộc trên thị trường.
Thực tiễn triển khai xăng E5 cho thấy, để một chính sách mới được xã hội đồng thuận, bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế quản lý và bảo đảm chất lượng sản phẩm, công tác truyền thông và cung cấp thông tin đầy đủ, minh bạch cho người tiêu dùng có vai trò đặc biệt quan trọng. Đây cũng là bài học kinh nghiệm quan trọng để tiếp tục triển khai hiệu quả lộ trình sử dụng xăng E10 trong thời gian tới.
Sự thay đổi trong nhận thức của người tiêu dùng - nền tảng cho lộ trình E10
Những bài học từ xăng E5 đã góp phần tạo nên sự thay đổi tích cực trong nhận thức của người tiêu dùng. Nếu như trước đây, mối quan tâm chủ yếu là xăng sinh học có ảnh hưởng đến động cơ hay không thì hiện nay người tiêu dùng đã quan tâm nhiều hơn đến hiệu quả sử dụng năng lượng, chi phí vận hành và các yếu tố môi trường. Sự thay đổi này đến từ trải nghiệm thực tế của người dân, sự ổn định của thị trường nhiên liệu sinh học và đặc biệt là việc thông tin chính thống ngày càng được cung cấp đầy đủ, kịp thời.
Trên cơ sở đó, việc triển khai lộ trình sử dụng xăng E10 được chuẩn bị đồng bộ hơn về chính sách, hạ tầng kỹ thuật và công tác truyền thông. Bộ Công Thương đã xây dựng Bộ "85 câu hỏi - đáp về xăng E10", cẩm nang điện tử, mã QR tra cứu và chatbot hỏi đáp trực tuyến nhằm hỗ trợ người tiêu dùng tiếp cận thông tin chính thống, giải đáp các vấn đề thường gặp trong quá trình sử dụng.
Ảnh minh hoạ. Nguồn: Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia
Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, người tiêu dùng có quyền được cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về hàng hóa, dịch vụ trước khi quyết định lựa chọn. Việc đa dạng hóa các kênh cung cấp thông tin về xăng E10 không chỉ giúp người tiêu dùng sử dụng nhiên liệu phù hợp với phương tiện mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường, tạo sự đồng thuận đối với quá trình triển khai chính sách.
Có thể thấy, sự thay đổi trong nhận thức của người tiêu dùng là một trong những điều kiện quan trọng để triển khai hiệu quả lộ trình sử dụng xăng E10. Cùng với việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và bảo đảm chất lượng nhiên liệu, việc cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời sẽ tiếp tục góp phần tạo dựng niềm tin của người tiêu dùng, thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học theo đúng định hướng của Nhà nước.