Thay vì phương thức đốt bỏ truyền thống gây lãng phí và ô nhiễm môi trường, xu hướng xử lý rơm rạ bằng chế phẩm sinh học ngay tại ruộng đang được nhân rộng. Mô hình này không chỉ cải tạo chất lượng đất, tối ưu hóa chi phí canh tác mà còn đóng góp tích cực vào mục tiêu giảm phát thải khí mê-tan.
Sử dụng chế phẩm sinh học R3 giúp đất ruộng tơi xốp hơn, bộ rễ lúa phát triển tốt, giảm nhu cầu phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật.
Sản xuất lúa gạo đang đứng trước yêu cầu cấp bách về chuyển đổi theo hướng xanh, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao giá trị. Trong đó, xử lý rơm rạ sau thu hoạch là vấn đề được quan tâm đặc biệt bởi đây là nguồn phụ phẩm lớn, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nếu xử lý không phù hợp.
Sau mỗi vụ gặt, đồng ruộng thường đối mặt với áp lực làm đất cấp tập để kịp thời chuẩn bị cho vụ mùa mới. Thói quen đốt rơm rạ hoặc cày vùi ngập nước truyền thống vô tình biến nguồn hữu cơ dồi dào này thành nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường và phát sinh khí nhà kính. Tuy nhiên, xu hướng ứng dụng các dòng chế phẩm sinh học thế hệ mới, tích hợp đa chủng vi sinh vật mật độ cao như Trichoderma, Bacillus hay vi khuẩn quang hợp, đang biến phế phẩm nông nghiệp thành nguồn phân bón hữu cơ tại chỗ vô giá.
Việc xử lý lượng rơm rạ lót gốc hoặc phủ trên bề mặt vừa hạn chế được phần lớn hiện tượng đốt đồng hiện nay, vừa phục hồi được độ phì nhiêu của đất, thay thế được nguồn phân chuồng bị thiếu hụt, giảm thiểu lượng phân khoáng sử dụng, tăng chất lượng nông sản, hướng tới một nền nông nghiệp bền vững, hiệu quả.
Cốt lõi của công nghệ này nằm ở khả năng đẩy nhanh tốc độ phân hủy xenlulozơ trong điều kiện tự nhiên. Khi được phun rải trực tiếp lên gốc rạ ngay sau khi thu hoạch, các vi sinh vật hoạt tính sẽ bẻ gãy các liên kết hữu cơ phức tạp, rút ngắn thời gian hoai mục xuống chỉ còn từ 7 đến 10 ngày. Quá trình phân rã chủ động này giúp giải phóng các dưỡng chất thiết yếu như đạm, lân, kali dễ tiêu, trả lại độ phì nhiêu cho vùng canh tác. Đất nhiễm độc hữu cơ do rơm rạ thối hoai trong điều kiện yếm khí được giải độc triệt để, trở nên tơi xốp, thông thoáng, tạo tiền đề cho hệ rễ lúa vụ sau phát triển mạnh mẽ.
Xu hướng xử lý rơm rạ bằng chế phẩm sinh học ngay tại ruộng đang được nhân rộng
Ở góc độ kinh tế và môi trường, giải pháp này mang lại lợi ích kép rõ rệt khi giải quyết đồng thời bài toán chi phí lẫn mục tiêu giảm phát thải. Theo bà Huỳnh Đào Nguyên - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông An Giang, các chế phẩm sinh học phân hủy rơm rạ khi sử dụng liên tục nhiều vụ, lượng dinh dưỡng được trả lại cho đất sẽ giúp giảm đáng kể phân bón hóa học, qua đó tiết kiệm chi phí và cải thiện độ phì nhiêu của đất:
“Phát triển các mô hình nông nghiệp xanh, giảm phụ thuộc vào hóa chất là định hướng xuyên suốt của ngành nông nghiệp hiện nay. Trong đó, chế phẩm sinh học đóng vai trò quan trọng trong tái tạo hệ sinh thái đất, nâng cao khả năng chống chịu của cây trồng và bảo vệ môi trường”, bà Nguyên nhấn mạnh.
Chế phẩm sinh học đã tích hợp thêm các chủng vi sinh đối kháng nấm bệnh. Nhờ đó, mầm bệnh lưu tồn từ vụ trước bị triệt tiêu đáng kể, giảm thiểu nguy cơ nghẹt rễ sinh học hay bệnh vàng lá trên cây lúa non. Giờ đây, canh tác tuần hoàn không còn là khái niệm xa vời mà đã trở thành hành động thực tế, giúp người nông dân làm chủ công nghệ, bảo vệ dòng mạch sinh kế bền vững cho thế hệ mai sau.
Thay vì phương thức đốt bỏ truyền thống gây lãng phí và ô nhiễm môi trường, xu hướng xử lý rơm rạ bằng chế phẩm sinh học ngay tại ruộng đang được nhân rộng. Mô hình này không chỉ cải tạo chất lượng đất, tối ưu hóa chi phí canh tác mà còn đóng góp tích cực vào mục tiêu giảm phát thải khí mê-tan.