Ông Vũ Bá Phú: GoGlobal mở đường để doanh nghiệp Việt vươn ra thị trường quốc tế

Sau gần bốn thập kỷ đổi mới, Việt Nam đã mở rộng quan hệ thương mại với hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, tham gia 17 Hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ là đưa hàng hóa ra thị trường thế giới, mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu và tạo dựng vị thế cho doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) đã chia sẻ về những định hướng mới của Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế (GoGlobal) giai đoạn 2026 - 2030.

Từ xúc tiến xuất khẩu đến xây dựng sự hiện diện trên thị trường quốc tế

- Thưa ông, Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế (GoGlobal) giai đoạn 2026 - 2030 được triển khai với mục tiêu và cách tiếp cận như thế nào so với các hoạt động xúc tiến thương mại trước đây?

Ông Vũ Bá Phú: Sau gần bốn thập kỷ đổi mới, Việt Nam đã mở rộng quan hệ thương mại với hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, đồng thời thực thi 17 Hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, trong khi yêu cầu về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh ngày càng rõ nét.

Vì vậy, chúng ta không thể chỉ dừng lại ở việc mở rộng thị trường hay đưa hàng hóa ra nước ngoài. Điều quan trọng hơn là phải chuyển hóa những thành quả hội nhập thành năng lực cạnh tranh thực chất của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp xây dựng được chỗ đứng vững chắc, có thương hiệu riêng và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đây cũng là điểm khác biệt cốt lõi của GoGlobal. Nếu trước đây, hoạt động hỗ trợ chủ yếu tập trung vào xúc tiến xuất khẩu, Chương trình hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp phát triển năng lực cạnh tranh quốc tế một cách toàn diện. Không chỉ xuất khẩu, doanh nghiệp sẽ được định hướng và hỗ trợ để đầu tư ra nước ngoài, xây dựng thương hiệu quốc tế, từng bước trở thành những doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh ở quy mô khu vực và toàn cầu.

- Một điểm mới của chương trình là hỗ trợ doanh nghiệp tăng cường sự hiện diện tại thị trường nước ngoài. Cụ thể, doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ những gì để có thể từng bước xây dựng chỗ đứng tại các thị trường quốc tế?

Ông Vũ Bá Phú: Trước đây, khi nói đến hỗ trợ doanh nghiệp ra nước ngoài, chúng ta thường nghĩ đến việc đưa hàng đi bán. Nhưng để có vị thế bền vững trên thị trường quốc tế, doanh nghiệp không thể chỉ xuất khẩu thông qua các kênh trung gian mà cần từng bước xây dựng sự hiện diện thực chất tại thị trường sở tại.

Theo đó, Chương trình sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp trong nhiều hoạt động như mở công ty, chi nhánh, văn phòng đại diện; thực hiện đầu tư trực tiếp, mua bán và sáp nhập; xây dựng cơ sở sản xuất, trung tâm logistics, trung tâm phân phối; phát triển showroom, trung tâm giới thiệu sản phẩm; xây dựng kho ngoại quan và từng bước hình thành các trung tâm nghiên cứu, phát triển tại những thị trường có lợi thế về công nghệ và nhân lực.

Đây là bước chuyển từ tư duy “bán hàng ra nước ngoài” sang “hiện diện và bám rễ tại nước ngoài”. Khi có hệ thống phân phối, năng lực sản xuất, logistics và thương hiệu tại thị trường sở tại, doanh nghiệp Việt Nam sẽ chủ động hơn, giảm sự phụ thuộc vào các khâu trung gian và từng bước tạo dựng vị thế lâu dài trên thị trường quốc tế.

Tạo nền tảng để doanh nghiệp Việt vươn ra toàn cầu

- Bên cạnh thông tin, kết nối thị trường và hỗ trợ pháp lý, Bộ Công Thương đang nghiên cứu cơ chế tài chính hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra quốc tế. Nội dung này được định hướng như thế nào, thưa ông?

Ông Vũ Bá Phú: Đây là một trong những vấn đề rất quan trọng. Thực tế, để đầu tư xây dựng một cơ sở sản xuất, trung tâm phân phối hay kho ngoại quan ở nước ngoài, doanh nghiệp cần nguồn vốn trung và dài hạn, trong khi việc tiếp cận tín dụng từ các kênh thương mại thông thường không phải lúc nào cũng thuận lợi, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Vì vậy, bên cạnh các giải pháp về thông tin thị trường, kết nối đối tác, hỗ trợ pháp lý và xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương đang nghiên cứu, đề xuất xây dựng cơ chế tài chính phù hợp để hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế. Trong đó, có việc nghiên cứu mô hình quỹ hoặc ngân hàng chuyên trách về xuất nhập khẩu, với các công cụ như bảo lãnh tín dụng, cho vay ưu đãi, hỗ trợ vốn lưu động và bảo hiểm rủi ro.

Nhiều nền kinh tế đã có các định chế tài chính chuyên biệt để hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu và đầu tư ra nước ngoài. Đối với Việt Nam, chúng tôi sẽ phối hợp với Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan để nghiên cứu, đề xuất mô hình phù hợp với điều kiện thực tế.

- Để triển khai chương trình trong giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Công Thương đặt ra những mục tiêu cụ thể nào và sẽ tập trung vào các giải pháp trọng tâm ra sao?

Ông Vũ Bá Phú: Mục tiêu tổng quát của Chương trình là thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam gia tăng sự hiện diện trên thị trường quốc tế một cách toàn diện, hiệu quả và bền vững thông qua đầu tư, kinh doanh quốc tế và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Đến năm 2030, Chương trình đặt mục tiêu tối thiểu 10.000 lượt doanh nghiệp được đào tạo về hoạt động đầu tư và kinh doanh toàn cầu; 1.000 doanh nghiệp được tư vấn, xây dựng kế hoạch vươn ra thị trường quốc tế. Đồng thời, tối thiểu 100 doanh nghiệp được hỗ trợ chuyên sâu để đầu tư ra nước ngoài; 100 doanh nghiệp được hỗ trợ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu; 100 doanh nghiệp được hỗ trợ hoạt động hiệu quả trên các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới.

Để đạt được các mục tiêu này, trước mắt, chúng tôi sẽ tập trung hoàn thiện bộ máy điều phối và thể chế; lựa chọn đúng nhóm doanh nghiệp tiên phong; ưu tiên nguồn lực cho những ngành có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao như công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ số, thương mại điện tử, logistics và sản phẩm xanh.

Quan trọng hơn, đây không phải là nhiệm vụ của riêng một cơ quan hay một bộ, ngành. GoGlobal cần sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng, tổ chức xúc tiến thương mại và chính cộng đồng doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp phải là chủ thể trung tâm của quá trình quốc tế hóa.

- Xin cảm ơn ông!

Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế (GoGlobal) được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 626/QĐ-TTg ngày 6/4/2026, triển khai trong giai đoạn 2026 - 2030. Chương trình hướng tới thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam gia tăng sự hiện diện trên thị trường quốc tế thông qua đầu tư, kinh doanh quốc tế và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.