‘Pháo đài nổi’ khổng lồ của Mỹ tới Trung Đông có gì đặc biệt?

“Thành phố nổi” của Mỹ

Giữa lúc tình hình Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, Mỹ đã triển khai tàu sân bay USS Gerald R. Ford tới khu vực, thu hút sự chú ý của giới quân sự quốc tế.

Theo Army Recognition, USS Gerald R. Ford mang số hiệu CVN-78, là chiếc đầu tiên của lớp tàu sân bay Ford - lớp tàu mới đầu tiên của Hải quân Mỹ sau hơn 40 năm kể từ lớp Nimitz. Đây không chỉ là tàu sân bay mới, mà là nền tảng mở đầu cho cả một thế hệ siêu tàu sân bay được thiết kế để thay thế dần lớp Nimitz trong nhiều thập kỷ tới.

Điều đầu tiên khiến USS Gerald R. Ford nổi bật là quy mô cực lớn. Tàu dài khoảng 333m; rộng khoảng 77m; lượng choán nước khoảng 100.000 tấn; tốc độ đạt trên 30 hải lý/giờ. Với kích cỡ này, USS Gerald R. Ford được xem là chiến hạm lớn nhất từng được Mỹ chế tạo và thuộc nhóm lớn nhất thế giới hiện nay.

Nếu nhìn ở góc độ căn cứ không quân di động, USS Gerald R. Ford thực sự là một thành phố nổi. Phiên bản đầy đủ của tàu có thể mang trên 75 máy bay và có quân số khoảng 4.660 người.

Sức mạnh nền tảng của con tàu nằm ở hệ động lực hạt nhân. USS Gerald R. Ford sử dụng 2 lò phản ứng hạt nhân A1B thế hệ mới. So với các lớp tàu trước, hệ thống này tạo ra sản lượng điện lớn hơn rất nhiều.

Điểm nổi bật nhất về công nghệ là hệ thống phóng máy bay điện từ EMALS. Khác với tàu sân bay truyền thống dùng máy phóng hơi nước, EMALS dùng năng lượng điện từ để đẩy máy bay rời boong. Lợi ích là lực phóng mượt hơn, kiểm soát chính xác hơn, giảm hao mòn khung thân máy bay, đồng thời linh hoạt hơn với nhiều loại phi cơ, kể cả các dòng UAV trong tương lai.

Đi cùng EMALS là hệ thống hãm đà tiên tiến AAG và thang nâng vũ khí AWE. AAG thay thế cơ chế hãm thủy lực kiểu cũ, giúp quá trình thu hồi máy bay an toàn và thích ứng tốt hơn với nhiều loại máy bay khác nhau. Còn AWE có nhiệm vụ chuyển bom, đạn, tên lửa từ khoang chứa lên boong tàu nhanh hơn và an toàn hơn.

Chính vì tích hợp quá nhiều công nghệ mới cùng lúc nên USS Gerald R. Ford từng là chương trình gây tranh cãi dữ dội. CVN-78 đã đội chi phí gần 23% so với dự tính ban đầu, với tổng chi phí ước khoảng 12,9 tỷ USD.

Siêu cỗ máy trên đại dương

USS Gerald R. Ford được khởi đóng năm 2009, hạ thủy năm 2013, bàn giao cho Hải quân Mỹ năm 2017 và chính thức biên chế cùng năm đó. Tuy nhiên, việc biên chế không có nghĩa là USS Gerald R. Ford lập tức đạt trạng thái sẵn sàng chiến đấu hoàn chỉnh. Sau khi bàn giao, tàu vẫn phải trải qua thời gian dài chạy thử, sửa lỗi, hoàn thiện hệ thống, kiểm định năng lực chiến đấu và các cuộc thử nghiệm va chấn. Hải quân Mỹ từng nhấn mạnh, Ford phải trải qua quá trình trưởng thành kéo dài, trước khi thực sự bước vào vai trò tác chiến như thiết kế ban đầu.

Điều khiến Hải quân Mỹ vẫn kiên quyết theo đuổi lớp Ford nằm ở hiệu quả tác chiến kỳ vọng. Theo các tài liệu, lớp Ford được tối ưu để tăng nhịp độ xuất kích, với mức tăng khoảng 25% so với lớp Nimitz. Ngoài ra, một số tài liệu khác của Hải quân còn nêu mục tiêu cao hơn trong điều kiện nhất định.

Về thành phần không lực, USS Gerald R. Ford có thể mang theo tổ hợp rất mạnh như: Tiêm kích F/A-18E/F Super Hornet, F-35C Lightning II, máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler, máy bay cảnh báo sớm E-2D Hawkeye, trực thăng MH-60 Seahawk và máy bay vận tải cánh xoay MV-22B Osprey. Tức là Ford không chỉ là tàu chở chiến đấu cơ, mà là một sân bay nổi có đủ mắt thần cảnh giới, tay đấm tấn công, năng lực gây nhiễu điện tử, săn ngầm, cứu hộ, tiếp tế và chỉ huy trên không.

USS Gerald R. Ford gần như không bao giờ hành động đơn lẻ. Con tàu là hạt nhân của cả nhóm tác chiến tàu sân bay, thường gồm các tàu tuần dương, khu trục hạm phòng không - chống hạm, tàu ngầm hạt nhân và tàu hậu cần đi kèm.

Giá trị thực của USS Gerald R. Ford không nằm ở bản thân thân tàu, mà ở vai trò trung tâm chỉ huy và phóng chiếu sức mạnh cho cả cụm binh lực liên hợp trên biển.