Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên: Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo xây dựng pháp luật

Ứng dụng công nghệ nâng cao chất lượng công tác lập pháp

Sáng 16/6, trong khuôn khổ Hội nghị triển khai thực hiện định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khoá XVI, đại diện Thường trực các cơ quan của Quốc hội đã trình bày kế hoạch, giải pháp tổ chức thực hiện các nhiệm vụ lập pháp thuộc lĩnh vực phụ trách.

Các ý kiến khẳng định quyết tâm chính trị cao trong việc thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng, đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển, đồng thời tăng cường phối hợp, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao chất lượng công tác lập pháp, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh, đây là nhiệm vụ rất quan trọng để tiếp tục thể chế hóa các chủ trương của Đảng, nhằm kiến tạo khuôn khổ pháp luật đồng bộ, hiệu quả, khả thi cho các mục tiêu chiến lược phát triển đất nước.

Theo Kế hoạch số 64 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Kinh tế và Tài chính trước mắt được giao 42 nhiệm vụ, bao gồm 33 luật và 09 nghị quyết. Riêng năm 2026, dự kiến có 28 nhiệm vụ.

Với khối lượng công việc rất lớn này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề xuất, đối với những nhiệm vụ phát sinh, nhất là trong năm 2026, cần sớm được xác định và cập nhật kịp thời vào chương trình. Đồng thời, đối với một số nhiệm vụ đã rõ nhưng chưa có phân công cơ quan chủ trì thẩm tra, đề nghị sớm xác định rõ đầu mối.

Đi liền với công tác xây dựng pháp luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban sẽ tập trung giám sát văn bản quy phạm pháp luật và thực thi pháp luật. “Coi đây là "tấm gương" để soi chiếu lại chất lượng lập pháp và kịp thời phát hiện các vấn đề từ thực tiễn để bổ sung vào nhiệm vụ xây dựng pháp luật. Ngoài ra, Ủy ban sẽ tăng cường phối hợp chủ động từ sớm, từ xa và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong công tác này”, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh.

Tương tự, theo Kế hoạch số 64 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại được giao chủ trì thẩm tra 29 dự án luật, 2 dự án pháp lệnh và xây dựng 2 nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cùng các nhiệm vụ phát sinh đột xuất khác.

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới cho biết, với khối lượng công việc lớn, tiếp cận nhiều lĩnh vực mới, nhạy cảm và có tầm ảnh hưởng cao đến chính sách quốc phòng, an ninh theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng. Chính vì vậy, Ủy ban đã xây dựng kế hoạch thực hiện, ưu tiên nhiệm vụ phối hợp sớm với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao để tiếp cận hồ sơ dự án luật ngay từ cấp vụ, cục và chuyên viên.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Lâm Văn Đoan cho biết, trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, số nhiệm vụ thực hiện của Ủy ban Văn hóa và Xã hội là 34 và dự kiến sẽ có thêm các nhiệm vụ phát sinh tiếp tục được các cấp có thẩm quyền giao. Trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mình, Thường trực Ủy ban đã chủ động làm việc, phối hợp với các bộ, ngành và các cơ quan tổ chức liên quan để cụ thể hóa, xây dựng các kế hoạch phối hợp triển khai.

Trong thời gian tới, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Lâm Văn Đoan đề nghị, cần tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức Đảng trong việc đổi mới và nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật.

Tuy nhiên, cần hạn chế tối đa việc ban hành hoặc xem xét theo trình tự thủ tục rút gọn mà thiếu đánh giá tác động, hoặc đánh giá còn sơ sài, hình thức, chủ yếu mang tính định tính và thiếu dữ liệu định lượng để kiểm chứng.

Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo xây dựng pháp luật

Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, theo Kế hoạch số 64 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, có 192 nhiệm vụ lập pháp trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Tuy nhiên, căn cứ vào kết quả tổng rà soát hệ thống pháp luật nhận thấy con số này chắc chắn sẽ còn tăng thêm.

Trước áp lực khối lượng công việc rất lớn, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu một số kiến nghị cụ thể:

Trước hết, đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ thống nhất chỉ đạo các cơ quan chủ trì soạn thảo cũng như cơ quan thẩm tra tập trung tối đa nguồn lực cho hai năm tới để hoàn thành khối lượng công việc này. Đặc biệt từng cơ quan chủ trì soạn thảo phải phân công người trực tiếp chỉ đạo.

Lấy ví dụ từ thực tiễn, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, nếu Bộ trưởng trực tiếp chỉ đạo thì mọi việc mới thông suốt. Nếu chỉ giao cho một đồng chí Thứ trưởng làm Trưởng ban soạn thảo thì đôi khi chỉ mang tính hình thức, không xử lý được các vấn đề giằng co giữa các cục, vụ ngay trong nội bộ cơ quan, dẫn đến tình trạng trì trệ kéo dài cả năm trời. Vì vậy, người đứng đầu phải dành tối đa thời gian cho công tác này.

Thứ hai, đề nghị tổ chức làm việc theo hình thức tập trung. Đồng thời, cần tiếp tục quán triệt nguyên tắc trong Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị: Thể chế phải mang tính kiến tạo, đi trước mở đường cho phát triển chứ không đơn thuần chỉ để quản lý. Các cơ quan chủ trì soạn thảo phải tuân thủ nghiêm ngặt trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, hạn chế tối đa việc áp dụng quy trình rút gọn để tránh những hệ lụy phức tạp về sau.

Trong quá trình thực hiện, cần chú trọng rà soát các lỗ hổng và điểm bất cập trong các luật hiện hành; đặc biệt phải bám sát các quan điểm, tư tưởng chỉ đạo mới của Trung ương, Bộ Chính trị và Ban Bí thư. Bên cạnh đó, cần tăng cường khảo sát thực tiễn, tổ chức các hội thảo, tọa đàm tham vấn chính sách đầy đủ với các chuyên gia, nhà khoa học, những người hoạt động thực tiễn và các đối tượng chịu sự tác động trực tiếp. Đặc biệt, cần tham chiếu luật pháp quốc tế để đảm bảo tính tương thích.

Đối với các cơ quan chủ trì thẩm tra, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị cần chủ động phối hợp với cơ quan soạn thảo ngay từ giai đoạn nghiên cứu, rà soát ban đầu, không đợi đến khi có dự thảo chính thức mới tiến hành thẩm tra.

“Cần chuyển đổi tư duy từ thẩm tra hồ sơ sang thẩm tra chính sách, đồng thời nâng cao chất lượng thẩm tra thông qua việc phối hợp chặt chẽ giữa các thành viên chuyên trách của các Ủy ban với các thành viên kiêm nhiệm tại địa phương, nhằm tận dụng kinh nghiệm thực tiễn phong phú của họ”, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị.

Do khối lượng công việc trong hai năm tới rất lớn, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên kiến nghị ngoài các kỳ họp chính thức, nên tổ chức thêm các kỳ họp chuyên đề. Đồng thời, đề xuất áp dụng công thức "một luật sửa nhiều luật" để có thể giải quyết dứt điểm các vướng mắc và hoàn thành nhiệm vụ đề ra.