Phát huy vai trò "gác cổng" trong công tác lập pháp
Chiều 24/6, tại Nhà Quốc hội, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên chủ trì làm việc với các cơ quan liên quan về các dự án luật thuộc lĩnh vực khoa học, công nghệ và môi trường dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ sắp tới.
Tại buổi làm việc, lãnh đạo Bộ Xây dựng đã báo cáo về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc; lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường báo cáo về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường gồm: Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, Luật Trồng trọt, Luật Chăn nuôi, Luật Thú y, Luật Thủy sản, Luật Thủy lợi, Luật Đê điều, Luật Tài nguyên nước, Luật Khí tượng thủy văn và Luật Địa chất và khoáng sản; lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ trình bày báo cáo về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Tần số vô tuyến điện,
Ngay sau các báo cáo, các đại biểu đã tập trung thảo luận về những yêu cầu cơ bản, nội dung cốt lõi, chính sách chủ yếu của các dự án Luật; việc bảo đảm tiến độ và chất lượng của các dự án Luật. Các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu chỉ tập trung sửa đổi, bổ sung những nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Quy trình chuẩn bị hồ sơ các dự án Luật cần bảo đảm tuân thủ đầy đủ Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; bám sát các chủ trương, định hướng, quan điểm chỉ đạo của Đảng.
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải cho rằng, các dự án Luật cần bám sát yêu cầu của thực tiễn và Chương trình lập pháp năm 2026; đặt việc sửa luật trong tổng thể yêu cầu về sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân quyền, phân cấp và đổi mới phương thức quản trị nhà nước.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu tại buổi làm việc.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên hoan nghênh và đánh giá cao sự chủ động, trách nhiệm của Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường và các Cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc chuẩn bị hồ sơ 3 dự án Luật.
Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đây là các dự án luật có ý nghĩa rất quan trọng, không chỉ đáp ứng mục tiêu trước mắt là đạt tốc độ tăng trưởng 2 con số và vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, mà còn để đạt các mục tiêu lớn trong dài hạn, đó là đồng bộ về thể chế, thông thoáng, đủ mạnh và khả thi để đất nước đạt 2 mục tiêu 100 năm vào năm 2030 và 2045.
Để bảo đảm tiến độ và chất lượng các dự án Luật, đủ điều kiện trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp không thường lệ sắp tới, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường khẩn trương phối hợp với các cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, lên tiến độ xây dựng, thẩm tra, giải trình, tiếp thu, chỉnh lý của từng dự án Luật, bảo đảm cụ thể đến từng ngày.
Đồng thời, tiếp tục quán triệt sâu và thực hiện nghiêm túc yêu cầu về đổi mới tư duy, phương pháp xây dựng pháp luật theo tinh thần của Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị với phương châm "thể chế kiến tạo, đi trước, mở đường cho phát triển".
Đối với các cơ quan chủ trì soạn thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tuân thủ nghiêm trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; tập trung rà soát, phát hiện những “lỗ hổng”, điểm nghẽn, bất cập trong các quy định của luật hiện hành, bám sát các quan điểm, chủ trương trong các Nghị quyết, Kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị nhằm thể chế đầy đủ, kịp thời trong dự thảo Luật.
“Kinh nghiệm cho thấy, Bộ trưởng các Bộ chủ trì soạn thảo phải dành thời gian, tâm sức để trực tiếp chỉ đạo việc xây dựng khung chính sách và tiếp thu, chỉnh lý hoàn thiện Dự thảo thì các dự thảo Luật, Nghị quyết mới thực sự có chất lượng. Hồ sơ dự án Luật trình Quốc hội, ngoài dự thảo Luật, Nghị quyết cần trình đồng thời dự thảo Nghị định quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành để có thể ban hành ngay sau khi dự thảo Luật được thông qua, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và điều kiện tổ chức thực hiện”, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị, các cơ quan chủ trì, phối hợp thẩm tra các dự án Luật cần phải thực hiện tốt vai trò “gác cổng” trong công tác lập pháp.
Đối với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị, các cơ quan chủ trì, phối hợp thẩm tra các dự án Luật cần phải thực hiện tốt vai trò “gác cổng” trong công tác lập pháp; chuyển mạnh từ “thẩm tra hồ sơ” sang “thẩm tra chính sách”, thể hiện rõ quan điểm, chính kiến trong việc đánh giá chất lượng, điều kiện trình, tính khả thi của từng nội dung trong dự thảo Luật.
“Yêu cầu chung là phải bảo đảm tiến độ nhưng không được hạ thấp yêu cầu về chất lượng; tuyệt đối không chạy theo số lượng để lấy thành tích, không chuẩn bị vội vàng để hồ sơ dự án Luật chưa bảo đảm yêu cầu, nội dung chưa chín, chưa rõ, thiếu tính khả thi hoặc phát sinh bất cập ngay sau khi Luật được ban hành”, Phó Chủ tịch Quốc hội giao nhiệm vụ.
Cùng với đó, phải theo sát tiến độ thực hiện của từng dự án Luật được phân công phụ trách thẩm tra; chủ động phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chủ trì soạn thảo ngay từ đầu của quá trình nghiên cứu, rà soát, xây dựng dự thảo Luật theo tinh thần đồng hành, từ sớm, từ xa; kịp thời phối hợp với cơ quan chủ trì soạn thảo xử lý các vấn đề vướng mắc, còn có ý kiến khác nhau.
Cắt giảm thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm
Đối với 3 dự án Luật báo cáo tại buổi làm việc chiều nay, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan chủ trì soạn thảo, chủ trì thẩm tra tiếp tục rà soát kỹ lưỡng tính hợp pháp, thống nhất của hệ thống pháp luật; đặc biệt chú ý xử lý các nội dung giao thoa với các luật có liên quan, tránh phát sinh chồng chéo, mâu thuẫn hoặc khoảng trống pháp lý, bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, các cơ quan chú trọng đánh giá tác động chính sách, nhất là tác động đối với người dân, doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước; kiên quyết cắt giảm các quy định không thật cần thiết, giảm chi phí tuân thủ và tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Cụ thể, đối với dự án Luật Kiến trúc, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, bám sát yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng phân định rõ trách nhiệm, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền thực chất cho địa phương; tiếp tục rà soát, cắt giảm thực chất các thủ tục hành chính; chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”; làm rõ hơn yêu cầu bảo tồn, phát huy giá trị kiến trúc truyền thống, bản sắc vùng miền, gắn phát triển kiến trúc với xây dựng con người, phát triển văn hóa.
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo, chủ trì thẩm tra cần quán triệt nghiêm nguyên tắc “đúng phạm vi, đúng mục tiêu, đúng tính chất” của một dự án luật sửa đổi nhiều luật theo trình tự rút gọn. Chú trọng rà soát kỹ để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong từng luật và toàn bộ hệ thống pháp luật, nhất là về thẩm quyền, phân cấp, phân quyền, quy định chuyển tiếp.
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật về khoa học công nghệ, đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng để có thể cắt giảm các quy trình, thủ tục, các điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết nhằm tạo thuận lợi cho quá trình hội nhập, thực hiện các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết hoặc tham gia; đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số để giảm hồ sơ, giấy tờ cho người dân và doanh nghiệp với tinh thần xuyên suốt là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý bằng cấp phép sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn và giám sát thực thi, tạo thuận lợi cho đầu tư, kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước.
Để bảo đảm tiến độ và chất lượng các dự án Luật, đủ điều kiện trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp không thường lệ sắp tới, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường khẩn trương phối hợp với các cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, lên tiến độ xây dựng, thẩm tra, giải trình, tiếp thu, chỉnh lý của từng dự án Luật, bảo đảm cụ thể đến từng ngày.