Nhiều vi phạm được phát hiện trong cao điểm Trung thu
Trung thu là thời điểm nhu cầu tiêu dùng đối với bánh, kẹo, đồ chơi trẻ em tăng cao. Đây cũng là giai đoạn hàng hóa lưu thông mạnh, kéo theo nguy cơ hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, hàng giả và sản phẩm không bảo đảm an toàn thực phẩm len vào thị trường.
Trong cao điểm từ ngày 10/8 đến 28/9/2026, các Đội Quản lý thị trường thuộc Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội đã kiểm tra, xử lý 173 vụ vi phạm. Tổng số tiền phạt hành chính lên tới 1 tỷ 271 triệu đồng; hàng hóa vi phạm bị xử lý có trị giá 1 tỷ 090 triệu đồng.
Đáng chú ý, thực phẩm tiếp tục là lĩnh vực có số vụ vi phạm lớn. Lực lượng chức năng đã kiểm tra, xử lý 111 vụ, với 55.925 sản phẩm thực phẩm là tang vật, tổng trị giá 455,8 triệu đồng.
Thị trường Trung thu Hà Nội cơ bản ổn định, song hàng vi phạm đang có xu hướng chuyển từ điểm bán trực tiếp lên mạng xã hội, đòi hỏi kiểm soát sâu hơn từ nguồn hàng đến khâu phân phối.
Trong số này có 18.629 chiếc bánh Trung thu các loại; 37.296 sản phẩm bánh, kẹo nhập lậu và hơn 472 kg nguyên liệu làm bánh Trung thu không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm hoặc không đủ điều kiện lưu thông trên thị trường.
Bên cạnh thực phẩm, đồ chơi trẻ em cũng là nhóm hàng được lực lượng chức năng tập trung kiểm tra. Có 61 vụ vi phạm được kiểm tra, xử lý, với 21.561 sản phẩm tang vật, trị giá 621,8 triệu đồng.
Các mặt hàng vi phạm gồm đồ chơi nhựa, bộ đồ chơi xếp hình, mô hình ô tô, thú nhồi bông, búp bê... Phần lớn thuộc nhóm hàng giả mạo nhãn hiệu, nhập lậu, không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc không bảo đảm điều kiện lưu thông trên thị trường.
Những con số trên cho thấy công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường Trung thu tiếp tục được triển khai quyết liệt. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý trong mùa Trung thu năm nay không chỉ nằm ở số vụ vi phạm được phát hiện mà còn ở sự thay đổi trong phương thức kinh doanh.
Từ quầy hàng đến “quầy hàng số”
Theo đánh giá của Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội, thị trường Trung thu năm 2026 trên địa bàn thành phố cơ bản ổn định. Nguồn cung hàng hóa, đặc biệt là bánh Trung thu, được bảo đảm và không phát sinh vụ việc, sự cố nghiêm trọng liên quan đến an toàn thực phẩm.
Tuy nhiên, thị trường ổn định không đồng nghĩa với việc những nguy cơ vi phạm đã được loại bỏ. Hoạt động kinh doanh hàng hóa phục vụ Trung thu trên thương mại điện tử và mạng xã hội ngày càng đa dạng, phức tạp.
Bên cạnh sản phẩm của các doanh nghiệp có thương hiệu, vẫn xuất hiện bánh nhập lậu, bánh không rõ nguồn gốc, không có hóa đơn, chứng từ chứng minh tính hợp pháp. Hàng hóa được chào bán thông qua tài khoản mạng xã hội, hội nhóm trực tuyến, kết hợp với dịch vụ vận chuyển, giao hàng nhanh.
Đáng chú ý, hàng hóa có thể được tập kết tại những địa điểm nhỏ lẻ hoặc địa điểm kinh doanh không cố định. Điều này khiến phương thức kinh doanh truyền thống đang dần thay đổi.
“Quầy hàng” không còn nhất thiết phải là một cửa hàng có biển hiệu, địa chỉ cố định và nơi bày bán công khai. Một tài khoản mạng xã hội có thể trở thành điểm bán; một địa điểm tập kết tạm thời có thể đóng vai trò như kho hàng; giao dịch được thực hiện trên môi trường trực tuyến và hàng hóa nhanh chóng được vận chuyển đến người tiêu dùng.
Khi địa chỉ kinh doanh thay đổi, phương thức quản lý thị trường cũng phải thay đổi theo.
Một vấn đề khác được đặt ra từ thực tế kiểm tra là sự phát triển của hoạt động sản xuất, kinh doanh bánh handmade. Khi sức mua đối với một số dòng bánh Trung thu truyền thống có dấu hiệu chững lại, người tiêu dùng có xu hướng đa dạng hóa lựa chọn, trong đó có bánh tự làm và sản phẩm được sản xuất theo nhu cầu cá nhân.
Xu hướng này kéo theo sự phát triển của thị trường nguyên liệu, phụ gia và nhân bánh chế biến sẵn. Một số nguyên liệu được sản xuất, phân phối với số lượng lớn rồi chia nhỏ, sang chiết, đóng gói lại để bán lẻ.
Theo thông tin từ báo cáo, một số cơ sở chưa thực hiện đầy đủ các quy định về nguồn gốc, xuất xứ, nhãn hàng hóa, điều kiện bảo quản và hồ sơ chứng minh chất lượng, an toàn thực phẩm.
Đây là mắt xích cần được chú trọng trong công tác kiểm tra. Bởi nếu chỉ kiểm tra chiếc bánh khi đã thành phẩm thì việc kiểm soát có thể không còn ở điểm đầu của chuỗi. An toàn của sản phẩm phải được bảo đảm từ nguyên liệu, điều kiện sản xuất, bảo quản cho đến khi hàng hóa được đưa ra thị trường.
Trong khi đó, sản xuất và kinh doanh hàng Trung thu mang tính mùa vụ cao. Một số tổ chức, cá nhân có thể sử dụng các điểm tập kết tạm thời hoặc di chuyển địa điểm sản xuất, gia công về các làng nghề. Việc truy xuất nguồn gốc, kiểm nghiệm chất lượng và đánh giá các chỉ tiêu an toàn thực phẩm cần thời gian, trong khi thời hạn sử dụng của nhiều loại bánh lại tương đối ngắn.
Thực tế này đặt ra yêu cầu công tác quản lý thị trường không chỉ tập trung vào sản phẩm cuối cùng mà cần đi sâu hơn vào nguồn hàng, nguyên liệu đầu vào, địa điểm sản xuất, kho và điểm tập kết, cũng như các tài khoản bán hàng trên mạng xã hội và những mắt xích giao nhận.
Khi hàng hóa vi phạm dịch chuyển từ quầy hàng trực tiếp lên không gian mạng, công tác kiểm tra cũng cần theo sát dòng hàng để nhận diện nguồn cung và những điểm có nguy cơ cao. Khi hàng hóa được chia nhỏ, phân tán qua nhiều kênh, việc kiểm soát từ nguồn càng trở nên quan trọng.
Xử lý một lô hàng vi phạm là cần thiết, nhưng kiểm soát từ đầu chuỗi cung ứng sẽ góp phần ngăn hàng hóa không rõ nguồn gốc, hàng nhập lậu và sản phẩm không bảo đảm an toàn tiếp cận người tiêu dùng. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý thị trường trong bối cảnh phương thức kinh doanh đang ngày càng dịch chuyển lên môi trường số.