Quảng Ninh từ địa chỉ đỏ Đệ tứ Chiến khu đến không gian phát triển mới

Dấu ấn lịch sử làm nên vùng đất cách mạng

Trong câu chuyện về Đệ tứ Chiến khu, chùa Bắc Mã và đình Hổ Lao là hai địa danh không thể tách rời. Tại chùa Bắc Mã, cuối tháng 4/1945, các đồng chí Trần Cung, Hải Thanh, Nguyễn Bình đã họp bàn xây dựng kế hoạch khởi nghĩa, tổ chức huấn luyện cán bộ và xây dựng lực lượng vũ trang. Đêm 6/6/1945, Ban lãnh đạo khởi nghĩa nhận định các điều kiện cho cuộc nổi dậy đã chín muồi.

Sáng 8/6/1945, lực lượng cách mạng phối hợp với nhân dân đồng loạt tiến công các đồn Đông Triều, Mạo Khê, Tràng Bạch và Chí Linh trên tuyến đường dài khoảng 24km dọc Quốc lộ 18. Chỉ trong buổi sáng, quân khởi nghĩa đã làm chủ các đồn, công sở và xóa bỏ bộ máy chính quyền của địch tại một vùng rộng lớn.

Chiều cùng ngày, tại đình Hổ Lao, cuộc mít tinh lớn được tổ chức, tuyên bố thành lập Chiến khu Trần Hưng Đạo, còn gọi là Chiến khu Đông Triều hay Đệ tứ Chiến khu. Ủy ban Quân sự cách mạng được thành lập, gồm các đồng chí Nguyễn Bình, Trần Cung và Hải Thanh.

Sự ra đời của Đệ tứ Chiến khu không chỉ tạo chỗ dựa vững chắc cho phong trào cách mạng ở vùng Đông Bắc mà còn góp phần quan trọng vào quá trình chuẩn bị Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Dấu tích của những ngày tháng lịch sử ấy vẫn được lưu giữ tại Bảo tàng Quảng Ninh, Bảo tàng Quân khu 3 và Nhà truyền thống Công ty Than Mạo Khê. Qua những hình ảnh, hiện vật về các địa danh, lực lượng lãnh đạo, cơ sở sản xuất vũ khí và đời sống của nghĩa quân, một giai đoạn lịch sử đặc biệt của vùng Mỏ được tái hiện rõ nét. Hơn 8 thập niên đã trôi qua, những giá trị lịch sử ấy vẫn được gìn giữ và phát huy.

Đặc biệt, tại chùa Bắc Mã hiện có Nhà lưu niệm Chiến khu Đông Triều, lưu giữ hình ảnh, tài liệu, vũ khí và nhiều hiện vật liên quan đến quá trình hình thành, hoạt động của Đệ tứ Chiến khu; di tích được xếp hạng cấp quốc gia từ năm 1994. Đình - chùa Hổ Lao cũng được trùng tu, tôn tạo và được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia năm 2001.

Từ những căn cứ cách mạng trong những ngày tiền khởi nghĩa, chùa Bắc Mã và đình Hổ Lao hôm nay trở thành những “địa chỉ đỏ”, nơi lưu giữ ký ức lịch sử, tổ chức các hoạt động tưởng niệm, giáo dục truyền thống và bồi đắp lòng tự hào cho các thế hệ. Không chỉ có giá trị về lịch sử, văn hóa, hai di tích còn góp phần tạo nên bản sắc cho không gian phát triển mới của phường An Sinh. Những giá trị được gìn giữ từ quá khứ đang từng bước được kết nối với du lịch, dịch vụ và đời sống kinh tế - xã hội, để truyền thống cách mạng tiếp tục trở thành nguồn lực cho phát triển hôm nay.

Phát huy giá trị lịch sử, mở rộng không gian phát triển

Hơn 8 thập niên sau ngày Đệ tứ Chiến khu ra đời, vùng đất cách mạng đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Những giá trị lịch sử, văn hóa cùng lợi thế về cảnh quan, sản xuất được kết nối, tạo thêm dư địa và động lực cho kinh tế địa phương.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Vũ Mạnh Huyền, Bí thư Đảng ủy phường An Sinh, tỉnh Quảng Ninh cho biết: Cùng với cả nước, từ ngày 1/7/2025, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phường An Sinh được thành lập trên cơ sở hợp nhất nguyên trạng xã An Sinh, xã Việt Dân, phường Bình Dương và một phần phường Đức Chính.

Việc mở rộng địa giới hành chính không chỉ gia tăng quy mô không gian phát triển tại cửa ngõ phía Tây Quảng Ninh, mà còn tạo điều kiện để kết nối các tiềm năng về du lịch, dịch vụ, nông nghiệp, công nghiệp và hạ tầng trong một chỉnh thể thống nhất.

Đặc biệt, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ phường An Sinh nhiệm kỳ 2025-2030 xác định những mục tiêu phát triển, với nhiều kỳ vọng, cụ thể: Tốc độ tăng tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn bình quân 14,5%/năm; thu nhập bình quân đầu người đến năm 2030 đạt trên 170 triệu đồng/năm; thu ngân sách tăng bình quân 10%/năm. Cùng với phát triển kinh tế, địa phương đặt mục tiêu không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều quốc gia; tỷ lệ dân số tham gia bảo hiểm y tế đạt 99,9%; 100% trường học đạt chuẩn quốc gia và 100% dân số được sử dụng nước sạch.

Đáng chú ý, du lịch được xác định là một trong những hướng phát triển mới. Đến năm 2030, An Sinh phấn đấu đón từ 100.000-150.000 lượt khách mỗi năm, trong đó có hơn 5.000 lượt khách quốc tế. Đây không chỉ là mục tiêu về lượng khách, mà còn đặt ra yêu cầu hình thành hệ sinh thái du lịch có khả năng kết nối các giá trị lịch sử, văn hóa, cảnh quan và dịch vụ hiện đại.

Một trong những tín hiệu mới cho quá trình chuyển dịch đó là sự xuất hiện của các sản phẩm dịch vụ chất lượng cao trên nền không gian nông nghiệp, nông thôn và đồi núi. Sân golf Silk Path Đông Triều đi vào hoạt động từ đầu năm 2025, được đầu tư trên diện tích gần 130ha với 27 hố, được xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế, bổ sung một sản phẩm du lịch, nghỉ dưỡng mới cho khu vực. 

Có thể thấy, từ quần thể di tích Nhà Trần, chùa Bắc Mã, đình - chùa Hổ Lao, Ngọa Vân - Hồ Thiên, hồ Khe Chè, các vườn cây ăn quả, không gian làng quê và sân golf đang từng bước hình thành những mảnh ghép trong một hệ sinh thái du lịch đa dạng.

Cùng với du lịch, hạ tầng và công nghiệp đang được xác định là những động lực quan trọng để mở rộng không gian kinh tế. Phường An Sinh định hướng hình thành Cụm công nghiệp An Sinh tại khu Đạo Dương, ưu tiên các ngành chế biến nông sản, sản xuất thực phẩm, cơ khí, vật liệu xây dựng và dịch vụ hỗ trợ nông nghiệp. Hướng đi này không chỉ tạo thêm dư địa thu hút đầu tư, việc làm và nguồn thu, mà còn mở ra khả năng kết nối sản xuất nông nghiệp với chế biến, tiêu thụ và dịch vụ, từng bước nâng cao giá trị của khu vực nông thôn.

"Điểm đáng chú ý trong định hướng phát triển của An Sinh là sự kết hợp giữa bảo tồn và khai thác giá trị. Những di tích, cảnh quan và không gian văn hóa không chỉ được nhìn nhận như những giá trị cần gìn giữ, mà đang từng bước trở thành nguồn lực cho phát triển kinh tế. Ngược lại, các dự án hạ tầng, dịch vụ và sản xuất mới cũng cần được đặt trong yêu cầu bảo đảm cảnh quan, môi trường và bản sắc của vùng đất cách mạng", ông Vũ Mạnh Huyền nhấn mạnh.

Từ vùng đất ghi dấu những ngày đầu của Đệ tứ Chiến khu, phường An Sinh hôm nay đang từng bước hình thành không gian phát triển mới. Trên nền tảng truyền thống cách mạng cùng những lợi thế về cảnh quan, văn hóa và con người, An Sinh đang phát triển theo hướng bền vững, để những giá trị của quá khứ không chỉ được lưu giữ mà còn trở thành nguồn lực cho hiện tại và tương lai.