Tăng minh bạch và nâng chất lượng đầu vào
Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành đang thu hút sự quan tâm của nhiều người. Những thay đổi liên quan đến phương thức tuyển sinh, nguồn tuyển, số lượng nguyện vọng, cách tính điểm học bạ và cơ chế cộng điểm không chỉ là các điều chỉnh kỹ thuật trong quy trình xét tuyển, mà còn phản ánh một bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị giáo dục đại học của Việt Nam theo hướng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên mới.
Về nội dung này, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi cùng ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi.
Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi.
- Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 đang nhận được sự quan tâm của dư luận. Ông đánh giá thế nào về ý nghĩa của những điều chỉnh lần này?
Ông Nguyễn Quang Huy: Nếu nhìn từ góc độ chính sách giáo dục, chiến lược phát triển nguồn nhân lực và kinh tế tri thức, quy chế tuyển sinh mới cho thấy nỗ lực cân bằng giữa ba mục tiêu lớn: chuẩn hóa hệ thống tuyển sinh, tăng tính minh bạch và từng bước nâng cao chất lượng đầu vào của giáo dục đại học. Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới của kỷ nguyên vươn mình, những điều chỉnh này được đánh giá là hợp lý và cần thiết.
Bởi lẽ, để một quốc gia bứt phá trong kỷ nguyên kinh tế tri thức và công nghệ cao, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở nguồn lực tài chính hay cơ sở hạ tầng, mà chính là chất lượng và quy mô của nguồn nhân lực. Việt Nam đang đặt mục tiêu phát triển mạnh các lĩnh vực như tài chính, ngân hàng, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, kinh tế số, chuyển đổi xanh… Những lĩnh vực này đều đòi hỏi đội ngũ nhân lực vừa có trình độ chuyên môn sâu, vừa có quy mô đủ lớn để đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế.
- Một điểm đáng chú ý của quy chế mới là việc giới hạn tối đa số phương thức tuyển sinh. Theo ông, điều chỉnh này có ý nghĩa gì?
Ông Nguyễn Quang Huy:Trong nhiều năm gần đây, các trường đại học đã áp dụng khá nhiều phương thức tuyển sinh khác nhau như xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, kỳ thi đánh giá năng lực, xét chứng chỉ quốc tế hoặc các phương thức kết hợp.
Sự đa dạng này giúp các trường linh hoạt trong việc tìm nguồn tuyển. Tuy nhiên, khi số lượng phương thức quá nhiều, hệ thống tuyển sinh có thể trở nên phức tạp và khó theo dõi đối với thí sinh. Việc tinh gọn phương thức tuyển sinh có thể xem là một bước chuẩn hóa cần thiết, giúp thí sinh dễ tiếp cận thông tin hơn, đồng thời giúp các trường tập trung nâng cao chất lượng từng phương thức.
Đáng chú ý, quy chế mới cũng quy định không chia chỉ tiêu riêng cho từng phương thức xét tuyển. Trước đây, nhiều trường phân bổ chỉ tiêu theo từng phương thức, dẫn đến sự chênh lệch điểm chuẩn giữa các nhóm thí sinh. Khi tất cả thí sinh được xét chung trong một mặt bằng điểm, cơ hội trúng tuyển sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào năng lực thực chất thay vì lựa chọn phương thức. Từ góc độ quản trị hệ thống, quy định này góp phần tăng tính công bằng và minh bạch của quá trình tuyển sinh.
Điều chỉnh phương thức, điểm chuẩn và nguyện vọng để bảo đảm công bằng
- Ông đánh giá như thế nào về quy định về ngưỡng điểm tối thiểu 15/30 khi xét tuyển đại học?
Ông Nguyễn Quang Huy: Đây không phải mức điểm quá cao, nhưng đóng vai trò như một “chuẩn nền tảng” nhằm bảo đảm thí sinh có năng lực học thuật tối thiểu để theo học bậc đại học.
Trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam đang mở rộng quy mô, việc duy trì một chuẩn đầu vào cơ bản là yếu tố cần thiết để bảo đảm chất lượng đào tạo. Các nghiên cứu về kinh tế giáo dục cho thấy chất lượng đầu vào của sinh viên có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đào tạo và năng suất lao động sau khi tốt nghiệp. Vì vậy, quy định này không chỉ mang ý nghĩa học thuật mà còn gắn với chiến lược phát triển nguồn nhân lực của quốc gia.
Đối với phương thức xét tuyển học bạ, quy chế mới cũng đưa ra những điều chỉnh đáng chú ý. Thay vì chỉ sử dụng điểm của một vài học kỳ như trước đây, các trường phải xét điểm trung bình của cả sáu học kỳ THPT. Điều này giúp phản ánh toàn diện hơn quá trình học tập của học sinh trong suốt ba năm phổ thông.
Đồng thời, tổ hợp xét tuyển phải có ít nhất ba môn và bắt buộc có toán hoặc văn - hai môn học nền tảng của chương trình giáo dục phổ thông. Môn bắt buộc này phải chiếm tối thiểu một phần ba trọng số trong công thức tính điểm. Quy định này khẳng định vai trò của các môn học nền tảng trong đánh giá năng lực học thuật của thí sinh.
Một nội dung khác nhận được nhiều sự chú ý là việc khống chế tổng điểm cộng tối đa không quá 3 điểm trên thang 30. Những năm gần đây, nhiều trường áp dụng các hình thức cộng điểm cho thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, giải thưởng học sinh giỏi hoặc thành tích đặc biệt. Các yếu tố này giúp đa dạng hóa cách đánh giá thí sinh, nhưng nếu mức cộng quá lớn có thể tạo ra khoảng cách đáng kể giữa các nhóm thí sinh. Quy định mới đặt ra giới hạn nhằm đảm bảo rằng các thành tích bổ trợ chỉ đóng vai trò khuyến khích, còn yếu tố quyết định vẫn là năng lực học tập chính.
- Xin cảm ơn ông!
Quy chế tuyển sinh đại học 2026 cho thấy một nỗ lực điều chỉnh mang tính hệ thống của giáo dục đại học Việt Nam. Khi tuyển sinh minh bạch hơn, chuẩn đầu vào, các trường đại học sẽ có điều kiện tập trung vào nhiệm vụ cốt lõi: đào tạo những thế hệ trí thức mới đủ năng lực, bản lĩnh và tri thức để góp phần đưa đất nước tiến nhanh hơn trên con đường phát triển.