Chuyển dịch năng lượng cần nền tảng dữ liệu tin cậy
Chiều 12/5, tại Hà Nội, Cục Điện lực (Bộ Công Thương) phối hợp với Cục Năng lượng Đan Mạch công bố “Bộ cẩm nang công nghệ ngành điện Việt Nam 2026”. Sự kiện nằm trong khuôn khổ Chương trình Hợp tác Đối tác Năng lượng Việt Nam - Đan Mạch giai đoạn 2020 - 2025 (DEPP3). Sự kiện có sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, đối tác phát triển, doanh nghiệp và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực năng lượng.
Toàn cảnh lễ công bố Bộ cẩm nang công nghệ ngành điện năm 2026. Ảnh: P.C
Phát biểu khai mạc tại sự kiện, ông Trịnh Quốc Vũ - Phó Cục trưởng Cục Điện lực cho biết, với dân số hơn 100 triệu người cùng tốc độ tăng trưởng kinh tế cao trong nhiều năm qua, nhu cầu năng lượng và điện năng của Việt Nam sẽ tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới.
Theo ông Vũ, giai đoạn 2016 - 2019 được xem là thời kỳ kinh tế Việt Nam bứt phá mạnh mẽ trước khi chịu tác động của đại dịch Covid-19, với tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 6,8%. Sau giai đoạn khó khăn 2020 - 2021, nền kinh tế Việt Nam phục hồi tích cực, GDP giai đoạn 2021 - 2025 tăng trung bình khoảng 6%, riêng năm 2025 đạt mức 8,02%.
Ông Trịnh Quốc Vũ - Phó Cục trưởng Cục Điện lực phát biểu khai mạc. Ảnh: P.C
Theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, trong giai đoạn 2026 - 2030, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế khoảng 10%/năm, kéo theo nhu cầu điện năng dự báo tăng khoảng 12%/năm. Điều này đặt ra yêu cầu rất lớn đối với phát triển nguồn điện, hạ tầng truyền tải cũng như quá trình chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh và bền vững hơn.
Ông Trịnh Quốc Vũ nhấn mạnh, tại Hội nghị COP26 năm 2021, Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Đây là cam kết thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong quá trình chuyển đổi từ năng lượng hóa thạch sang các nguồn năng lượng xanh, sạch, giảm phát thải khí nhà kính.
Theo báo cáo Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) cập nhật năm 2022, Việt Nam nâng mục tiêu cắt giảm phát thải khí nhà kính lên 15,8% bằng nguồn lực trong nước và có thể đạt 43,5% nếu nhận được hỗ trợ quốc tế vào năm 2030. Trong đó, lĩnh vực năng lượng tiếp tục là trọng tâm của quá trình chuyển dịch, dự kiến chiếm khoảng 73,1% tổng phát thải khí nhà kính quốc gia vào năm 2030.
“Việt Nam đang nỗ lực mạnh mẽ để hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Trong bối cảnh đó, dự báo nhu cầu năng lượng và nhu cầu điện của Việt Nam trong những năm tới sẽ tiếp tục tăng nhanh để đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế và dân sinh”, ông Vũ nhấn mạnh.
Trong khuôn khổ chương trình DEPP3 do Chính phủ Đan Mạch tài trợ, Cục Điện lực phối hợp với Cục Năng lượng Đan Mạch triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam nhằm nâng cao năng lực quy hoạch năng lượng dài hạn. Các hoạt động trọng tâm gồm xây dựng cơ sở dữ liệu, mô hình hóa và phân tích các kịch bản phát triển năng lượng dài hạn, hỗ trợ phát triển điện gió ngoài khơi cũng như thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Bà Giada Venturini - Trưởng nhóm chuyên gia Chương trình DEPP Việt Nam, Cục Năng lượng Đan Mạch. Ảnh: P.C
Chia sẻ tại sự kiện, bà Giada Venturini - Trưởng nhóm chuyên gia Chương trình DEPP Việt Nam, Cục Năng lượng Đan Mạch cho biết, bộ cẩm nang công nghệ được xây dựng với sự phối hợp của Cục Năng lượng Đan Mạch, Cục Điện lực, Viện Năng lượng cùng sự hỗ trợ của Đại sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam.
Theo bà Giada Venturini, quan hệ hợp tác năng lượng giữa Việt Nam và Đan Mạch phát triển từ lâu và liên tục được mở rộng. Trong giai đoạn hiện nay, chương trình DEPP tập trung hỗ trợ Việt Nam trong công tác quy hoạch, chuyển đổi xanh và xây dựng khung thể chế cho ngành năng lượng.
Đại diện phía Đan Mạch cho biết, ba cuốn cẩm nang tạo thành một hệ thống tài liệu thống nhất, phản ánh đầy đủ chuỗi giá trị của ngành năng lượng hiện đại. Mỗi công nghệ trong các cẩm nang đều được trình bày theo một cấu trúc thống nhất, bao gồm mô tả kỹ thuật, các thành phần chính, đầu vào - đầu ra, cân bằng năng lượng, ưu nhược điểm, yêu cầu không gian, tác động môi trường và triển vọng phát triển. Cách tiếp cận này giúp đảm bảo tính nhất quán trong so sánh giữa các công nghệ, đồng thời hỗ trợ người sử dụng đưa ra các quyết định dựa trên bằng chứng.
Bộ dữ liệu phục vụ quy hoạch và đầu tư ngành điện
Theo đại diện Cục Điện lực, trong kế hoạch hoạt động giai đoạn 2025 - 2026, hai bên tiếp tục phối hợp xây dựng và cập nhật Bộ cẩm nang công nghệ ngành điện Việt Nam với ba nhóm tài liệu chính. Trong đó gồm Cẩm nang công nghệ sản xuất điện; Cẩm nang công nghệ lưu trữ năng lượng, nhiên liệu tái tạo và chuyển đổi điện năng sang các dạng năng lượng khác (Power-to-X); cùng với Cẩm nang công nghệ truyền tải và vận chuyển năng lượng - ấn phẩm mới được xây dựng lần đầu tiên.
Các tài liệu được xây dựng thông qua quá trình tham vấn mở với sự tham gia của cơ quan quản lý, chuyên gia, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp nhằm đảm bảo tính thực tiễn và cập nhật.
Theo ông Trịnh Quốc Vũ, bộ cẩm nang sẽ là nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ xây dựng và triển khai quy hoạch điện, quy hoạch năng lượng quốc gia theo hướng bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Không chỉ phục vụ công tác hoạch định chính sách, các cẩm nang công nghệ còn là tài liệu tham khảo hữu ích cho các dự án đầu tư năng lượng, hoạt động nghiên cứu, giảng dạy tại các trường đại học và viện nghiên cứu.
Ông Nicolai Prytz - Đại sứ Đan Mạch tại Việt Nam. Ảnh: P.C
Ông Nicolai Prytz - Đại sứ Đan Mạch tại Việt Nam đánh giá, trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều biến động địa chính trị và thách thức về an ninh năng lượng, việc xây dựng hệ thống dữ liệu công nghệ tin cậy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác hoạch định chính sách năng lượng.
Theo Đại sứ Đan Mạch, Việt Nam có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời, song để khai thác hiệu quả cần tiếp tục đầu tư mạnh vào hạ tầng lưới điện, nâng cao khả năng tích hợp năng lượng tái tạo và bảo đảm nguồn cung điện ổn định trong dài hạn.
Lễ công bố cẩm nang thu hút đông đảo đại biểu, khách mời và các chuyên gia trong và ngoài nước. Ảnh: P.C
“Một nguyên tắc quan trọng trong quá trình xây dựng bộ cẩm nang là ưu tiên sử dụng các nguồn dữ liệu công khai, minh bạch và đã được kiểm chứng, kết hợp với ý kiến chuyên gia trong các trường hợp cần thiết. Điều này giúp đảm bảo tính nhất quán và độ tin cậy của các số liệu, ngay cả khi tồn tại sự khác biệt giữa các dự án thực tế do điều kiện triển khai khác nhau”, ông Nicolai Prytz nhấn mạnh.
Đây là lần xuất bản thứ ba của Bộ cẩm nang công nghệ ngành điện Việt Nam, với việc cập nhật và bổ sung hai ấn phẩm quan trọng gồm Cẩm nang công nghệ sản xuất điện Việt Nam và Cẩm nang công nghệ lưu trữ năng lượng, nhiên liệu tái tạo (Power-to-X) Việt Nam. Đồng thời, bộ tài liệu lần này được mở rộng với một ấn phẩm hoàn toàn mới là Cẩm nang công nghệ truyền tải và vận chuyển năng lượng Việt Nam, góp phần hoàn thiện bức tranh tổng thể của hệ thống năng lượng từ sản xuất, lưu trữ đến truyền tải và vận hành.