Săn giá hời, coi chừng mua thiệt
Cuối năm là mùa cao điểm mua sắm và nắm bắt cơ hội này, các cửa hàng và doanh nghiệp thường đưa ra nhiều chương trình khuyến mại lớn để thu hút khách hàng. Mức giảm sâu cùng những lời quảng bá như "chỉ còn vài sản phẩm", "ưu đãi sắp kết thúc" dễ khiến người mua quyết định nhanh. Tuy nhiên, trước khi thanh toán, người mua nên dành thời gian tìm hiểu bên bán, xuất xứ hàng hóa và chính sách hỗ trợ sau giao dịch, thay vì chỉ tập trung vào giá thành.
Giá thấp bất thường, nhãn mờ hoặc thông tin xuất xứ thiếu rõ ràng là những dấu hiệu cần xác minh thêm trước khi "xuống tiền".
Việc kiểm tra này càng cần thiết hơn nếu mua sắm qua mạng. Thời gian qua, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã ghi nhận nhiều phản ánh về giao dịch trực tuyến, ví dụ như hàng hóa nhận được khác với quảng cáo, sản phẩm hỏng vỡ, cửa hàng không đổi trả hoặc bảo hành như cam kết. Có trường hợp khách đã gửi lại hàng nhưng chưa được hoàn tiền. Vì vậy, bên cạnh giá bán, cách tiếp nhận và giải quyết phản ánh cũng là yếu tố đáng cân nhắc khi lựa chọn nơi mua.
Tại cửa hàng truyền thống, khách có thể được tư vấn chính sách, quyền lợi bảo hành, số điện thoại hỗ trợ và điều kiện đổi sản phẩm thông qua nhân viên bán hàng. Nhưng khi đặt hàng trực tuyến, phần lớn khách phải tự tìm hiểu từ mục giới thiệu về gian hàng, nội dung mô tả và từ những đánh giá chất lượng sản phẩm của người mua trước. Điều này mất nhiều thời gian hơn và khiến nhiều người ngại tìm hiểu kỹ, nhắm mắt mua đại vì sợ lỡ dịp săn sale.
Mua hàng mới đã khó như thế, vậy còn mặt hàng được giới thiệu là "thanh lý", "xả kho" hoặc "xuất dư", người mua càng phải làm rõ thêm tình trạng thực tế của sản phẩm. Một sản phẩm đã qua sử dụng, có thể từng được sửa chữa, thay thế phụ kiện mang những rủi ro không nhỏ đến quyền lợi bảo hành. Trước khi "móc hầu bao", khách hàng cần trao đổi cụ thể về chất lượng sản phẩm, chế độ đổi - trả (nếu có) và lưu lại toàn bộ nội dung này, giúp hai bên có căn cứ đối chiếu khi cần.
Với thực phẩm giảm giá, khách hàng cần kiểm tra ngày sản xuất - hạn sử dụng, tình trạng bao bì và cách thức bảo quản. Nếu chọn hàng cận hạn, nên cân nhắc lượng có thể dùng trong thời gian còn lại, tránh mua quá nhiều, gây lãng phí. Đối với thiết bị điện và đồ gia dụng, việc so sánh giá sẽ sát hơn khi dựa trên cùng mã sản phẩm, thông số, phụ kiện đi kèm và chính sách bảo hành.
Giá thấp bất thường, nhãn mờ hoặc thông tin xuất xứ thiếu rõ ràng là những dấu hiệu cần xác minh thêm, chưa đủ để kết luận hàng giả. Người mua có thể đối chiếu với thông tin từ nhà sản xuất, đơn vị phân phối hoặc phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền khi có căn cứ nghi ngờ.
Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) khuyến nghị, người tiêu dùng cần lựa chọn nơi bán đáng tin cậy, kiểm tra nhãn hàng hóa và đối chiếu thông tin qua các kênh của nhà sản xuất, cơ quan chức năng. Ngoài ra, chủ động áp dụng công nghệ để truy xuất nguồn gốc hàng hóa.
Pháp luật có quy định những hành vi bị cấm trong hoạt động khuyến mại. Điều 100 Luật Thương mại cấm khuyến mại thiếu trung thực, gây hiểu lầm để lừa dối khách hàng; cấm dùng khuyến mại để tiêu thụ hàng kém chất lượng, gây phương hại đến sức khỏe và lợi ích công cộng.
Hàng giảm giá, quyền lợi không giảm
Cụm từ thông báo "hàng khuyến mại không đổi trả" cần được xem xét theo lý do khách muốn đổi hàng. Nếu sản phẩm đúng thỏa thuận nhưng người mua muốn đổi màu, chọn mẫu khác hoặc không còn nhu cầu sử dụng, việc giải quyết sẽ dựa trên chính sách đã công bố, thỏa thuận giữa hai bên và quy định áp dụng cho giao dịch. Vì vậy, khách nên tìm hiểu trước thời hạn đổi hàng, yêu cầu về tem nhãn, bao bì và chi phí phát sinh.
Cuối năm là mùa cao điểm mua sắm và nắm bắt cơ hội này, các cửa hàng và doanh nghiệp thường đưa ra nhiều chương trình khuyến mại lớn để thu hút khách hàng.
Với hàng hóa không đúng nội dung quảng cáo hoặc cam kết, người bán phải thực hiện trách nhiệm theo pháp luật. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 nghiêm cấm hành vi không đền bù, trả lại tiền hoặc đổi lại sản phẩm trong những trường hợp này. Điều 25 không cho phép đưa vào hợp đồng và điều kiện giao dịch chung các điều khoản hạn chế, loại trừ trách nhiệm luật định, trừ trường hợp pháp luật liên quan cho phép. Do đó, cửa hàng không thể dùng thông báo "không đổi trả" để tự loại bỏ nghĩa vụ đối với khách hàng.
Trách nhiệm bảo hành được xác định theo thỏa thuận hoặc quy định bắt buộc của pháp luật. Với sản phẩm thuộc diện được bảo hành, bên kinh doanh phải công khai chính sách, nêu rõ thời điểm bắt đầu, thời hạn, phạm vi áp dụng và nơi tiếp nhận. Theo điểm c khoản 2 Điều 30 của Luật, thời gian thực hiện bảo hành không được tính vào thời hạn bảo hành. Khi giao thiết bị sửa chữa, khách nên giữ giấy tiếp nhận hoặc xác nhận tương đương có ghi thời gian thực hiện để thuận tiện đối chiếu.
Về kỹ năng mua sắm, luật sư Vũ Văn Biên, Đoàn Luật sư TP. Hải Phòng, khuyến nghị: "Để tránh rủi ro, người mua nên ưu tiên gian hàng chính hãng, có xác minh danh tính". Bên cạnh đó, ông cũng lưu ý việc tìm hiểu chính sách đổi trả, giữ hóa đơn và ghi nhận tình trạng hàng hóa khi giao nhận để phục vụ khiếu nại về chất lượng.
Cùng với hóa đơn, người mua nên lưu mô tả sản phẩm, điều kiện khuyến mại và nội dung trao đổi với cửa hàng. Với đơn đặt qua mạng, mã đơn hàng và thông tin vận chuyển giúp xác định giao dịch. Lúc nhận hàng, cần kiểm tra số lượng, chủng loại, phụ kiện và tình trạng bên ngoài theo điều kiện giao nhận. Nếu phát hiện bất thường, nên chụp ảnh, lưu video nếu có và sớm thông báo cho bên bán.
Khi gửi phản ánh, khách nên nêu rõ thời điểm mua, sản phẩm, vấn đề gặp phải và phương án mong muốn, kèm tài liệu liên quan. Những mô tả cụ thể như giao sai mã, thiếu phụ kiện, thiết bị không hoạt động hoặc bị từ chối bảo hành sẽ giúp bên tiếp nhận dễ kiểm tra và xử lý.
Nếu thương lượng không thành công, người tiêu dùng có thể gửi phản ánh, kiến nghị đến Sở Công Thương nơi cư trú hoặc nơi doanh nghiệp hoạt động, Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại địa phương để được hỗ trợ. Tổng đài 1800.6838 của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cũng tư vấn pháp luật và hướng dẫn thủ tục khiếu nại. Khi liên hệ, nên chuẩn bị sẵn thông tin bên bán, diễn biến vụ việc và chứng từ giao dịch để việc trao đổi thuận tiện hơn.