Sản lượng tăng, chất lượng phải theo kịp
Chiều 15/9, tại tỉnh Đắk Lắk, Công ty Cổ phần Tập đoàn Xuất nhập khẩu Trái cây Chánh Thu phối hợp với các đơn vị tổ chức tọa đàm “Liên kết để bền vững – Hợp tác để vươn xa”, quy tụ gần 200 đại biểu.
Tọa đàm “Liên kết để bền vững – Hợp tác để vươn xa” cho ngành hàng sầu riêng.
Đại diện cơ quan quản lý, khuyến nông, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất cùng trao đổi về chất lượng, vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc. Yêu cầu đặt ra là xây dựng liên kết xuyên suốt từ canh tác đến tiêu thụ, gắn trách nhiệm của từng bên với giá trị sản phẩm.
Theo báo cáo của Chánh Thu, sản lượng thu mua của tập đoàn dự kiến tăng từ 18.000 tấn năm 2024 lên 40.000 tấn năm 2026. Trong cùng giai đoạn, giá bình quân hàng loại A giảm từ 90.000 đồng/kg xuống mức dự kiến 70.000 đồng/kg.
Những con số này đặt ra bài toán hiệu quả khi mở rộng quy mô. Sản lượng tăng cần đi cùng tỷ lệ hàng đạt chuẩn và khả năng đáp ứng ổn định yêu cầu khách hàng, qua đó bảo đảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Báo cáo nhận diện những nguyên nhân ảnh hưởng chất lượng trái như khai thác cây quá mức, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật chưa phù hợp, vật tư kém chất lượng và thiếu quy trình canh tác thống nhất.
Trong thu mua, ba điểm nghẽn được đề cập là thói quen gom chung hàng hóa, tỷ trọng mã số vùng trồng còn thấp so với nhu cầu và chất lượng chưa theo kịp yêu cầu thị trường nhập khẩu.
Ông Nguyễn Hữu Chiến, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Tân Lập Đông, xã Pơ Drang, tỉnh Đắk Lắk, cho rằng doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân cần ngồi lại, đánh giá những việc làm được, chưa làm được để tìm nguyên nhân.
Các đại biểu trao đổi, giải đáp các ý kiến của nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp xuất khẩu.
Theo ông Chiến, khi người làm tốt và người làm chưa tốt bị đánh đồng, động lực cải thiện chất lượng sẽ bị ảnh hưởng. Liên kết vì vậy cần có yêu cầu rõ ràng, ghi nhận đúng nỗ lực của người tuân thủ quy trình, tạo cơ sở để các bên cùng phát triển.
Các ý kiến tại tọa đàm nhấn mạnh, chất lượng sầu riêng xuất khẩu được hình thành ngay từ vườn. Người trồng cần quan tâm đến an toàn sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và sự ổn định qua từng vụ, bên cạnh năng suất, sản lượng, giá bán.
Bà Ngô Tường Vy, Tổng Giám đốc Tập đoàn Chánh Thu, cho rằng mỗi thành phần trong chuỗi đều cần cải thiện cách làm. Doanh nghiệp phải truyền đạt cụ thể tiêu chuẩn của nhà nhập khẩu, tiêu chí khách hàng để thương lái, hợp tác xã và nông dân hiểu yêu cầu chất lượng.
Bà Ngô Tường Vy, Tổng Giám đốc Tập đoàn Chánh Thu cho rằng doanh nghiệp cần đi sâu vào mạng lưới liên kết, tư vấn cho người trồng cách cải thiện sản phẩm.
Theo bà Vy, doanh nghiệp cần đi sâu vào mạng lưới liên kết, tư vấn cho người trồng cách cải thiện sản phẩm. Những thay đổi tại từng vùng nguyên liệu sẽ góp phần nâng chất lượng và giá trị chung của sầu riêng Việt Nam.
Sự đồng hành cần bắt đầu trước thời điểm thu hoạch, từ hướng dẫn kỹ thuật, cập nhật thị trường đến kiểm soát quy trình. Khi yêu cầu đầu ra được chuyển thành việc làm cụ thể tại vườn, liên kết mới có nền tảng duy trì lâu dài.
Doanh nghiệp dẫn dắt, cùng nâng giá trị ngành hàng
Ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, cho rằng doanh nghiệp nắm bắt nhanh các tín hiệu thị trường, từ quy chuẩn kỹ thuật đến biến động cung cầu. Do đó, doanh nghiệp cần giữ vai trò trung tâm trong định hướng sản xuất, tạo niềm tin cho nông dân.
Theo ông Lê Minh Hoan, chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp đòi hỏi thay đổi cách tổ chức chuỗi giá trị. Doanh nghiệp cần chủ động đồng hành từ đầu vụ, hỗ trợ kỹ thuật thông qua khuyến nông, chuẩn hóa hợp đồng liên kết và dự báo thị trường từ 3 đến 6 tháng.
Ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội phát biểu tại tọa đàm.
Tuy nhiên, một doanh nghiệp riêng lẻ khó đảm đương toàn bộ chuỗi. Ngành hàng cần sự hợp tác giữa cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội để phối hợp nguồn lực, cùng xây dựng thương hiệu, nâng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Về tổ chức sản xuất, tọa đàm đặt vấn đề đưa khuyến nông đến gần người trồng hơn. Hoạt động tập huấn, tư vấn cần bám sát tình trạng vườn và diễn biến mùa vụ, giúp nông dân xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh.
Cùng với nông dân và doanh nghiệp, thương lái có vai trò tập hợp sản lượng, kết nối vùng trồng. Lợi thế am hiểu địa bàn của lực lượng này cần gắn với quy trình thu mua và tiêu chuẩn chất lượng thống nhất trong chuỗi.
Liên kết từ vùng trồng, minh bạch chất lượng và chia sẻ trách nhiệm là nền tảng nâng giá trị, tăng sức cạnh tranh cho sầu riêng xuất khẩu.
Trong quá trình này, hợp tác xã giữ vai trò kết nối người trồng với doanh nghiệp, phối hợp tổ chức sản xuất và chuyển tải yêu cầu thị trường. Làm tốt khâu trung gian sẽ giúp việc hướng dẫn, giám sát chất lượng được liên tục.
Một hướng nâng giá trị khác được ông Lê Minh Hoan đề cập là chế biến sâu. Theo đó, cần xem chế biến là con đường gia tăng giá trị, được đầu tư chủ động và bài bản, thay vì chỉ tìm đến khi đầu ra nông sản gặp khó khăn.
Ông Lê Minh Hoan cũng nhấn mạnh vai trò của chính quyền địa phương trong chuyển từ thống kê diện tích, sản lượng sang quản trị ngành hàng. Chính quyền cần đồng hành trong tổ chức vùng trồng, quản lý mã số, phối hợp các đoàn thể vận động nông dân tuân thủ quy trình.
Với chế biến sâu, chi phí đầu tư lớn và thời gian thu hồi vốn dài đặt ra nhu cầu hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn đầu. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người sản xuất sẽ góp phần ổn định vùng nguyên liệu, phát triển thị trường.
Từ những vấn đề được trao đổi, liên kết cần được cụ thể hóa bằng trách nhiệm và hành động của mỗi bên. Chất lượng tại vườn, sự minh bạch khi thu mua và năng lực chế biến, tiêu thụ là những yếu tố quyết định khả năng vươn xa của sầu riêng Việt Nam.
Tại tọa đàm đã giới thiệu giải pháp F+Smart THVi, kết nối dữ liệu cảm biến, hình ảnh, tình trạng đất, cây trồng và dự báo thời tiết. Theo đơn vị giới thiệu, giải pháp hướng đến cảnh báo sớm rủi ro, hỗ trợ quyết định tưới nước, chăm sóc, quản lý dinh dưỡng. Thông tin tích lũy từ nhiều vườn giúp doanh nghiệp, hợp tác xã và đội ngũ kỹ thuật có thêm cơ sở hỗ trợ nông dân đúng thời điểm.