Hàng loạt dự án đường sắt đồng loạt tăng tốc triển khai
Chiều 22/4, Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị đã làm việc với Bộ Xây dựng, một số bộ, ngành, TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh về tình hình triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và các dự án đường sắt do Bộ Xây dựng quản lý; các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh.
Báo cáo tại cuộc họp về triển khai các nhiệm vụ hạ tầng giao thông trọng điểm, Bộ Xây dựng cho biết, nhiều dự án đường sắt quy mô lớn đang được khẩn trương triển khai, tạo nền tảng cho phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ trong giai đoạn tới.
Trong đó, Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đã hoàn thành báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, hiện đang chuẩn bị hồ sơ lựa chọn tư vấn lập báo cáo khả thi và tìm kiếm đối tác chuyển giao công nghệ. Đồng thời, các địa phương đang tích cực rà soát, kiểm đếm, giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và xây dựng khu tái định cư phục vụ dự án.
Song song, các tuyến đường sắt kết nối vùng như Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và Hà Nội – Đồng Đăng đang được hoàn thiện quy hoạch, làm rõ phương án đầu tư. Tại các đô thị lớn, Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh tiếp tục đẩy mạnh triển khai nhiều tuyến đường sắt đô thị quan trọng.
Chỉ đạo tại cuộc họp, Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đánh giá cao Bộ Xây dựng, các bộ, ngành, TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh rất trách nhiệm, chủ động triển khai các dự án đường sắt. Đây là những dự án quan trọng, đóng góp rất hiệu quả vào thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số của nền kinh tế trong thời gian dài, mở rộng quan hệ, hợp tác quốc tế và nhiều cơ hội phát triển khác.
Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chỉ đạo tại cuộc họp. Ảnh: VGP/Phương Nguyên
Phó Thủ tướng thường trực nhấn mạnh, đầu tư xây dựng đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam là nhiệm vụ rất mới, có những vấn đề chưa có tiền lệ nên cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ Trung ương đến địa phương.
Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng thường trực cũng nhắc lại những bài học kinh nghiệm trong quá trình triển khai một số dự án đường sắt đô thị, do sử dụng các công nghệ khác nhau, tiêu chuẩn, quy chuẩn chưa rõ ràng, chưa thống nhất dẫn đến không kết nối được.
“Những điều này đã được nhận diện rõ, cần tránh lặp lại trong triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và các dự án đường sắt khác”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Phó Thủ tướng giao Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tư pháp và các bộ, ngành có liên quan phối hợp chặt chẽ nhằm sớm hoàn thiện, báo cáo, phê duyệt áp dụng các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, bảo đảm đồng bộ, hiện đại theo chuẩn của các nước phát triển.
Đây là cơ sở để lựa chọn công nghệ, đơn vị tư vấn, nhà thầu, gắn với điều kiện tiên quyết là chuyển giao công nghệ thực chất, hướng tới phát triển công nghiệp đường sắt, "làm sao tỉ lệ nội địa hóa ngày càng tăng cao, tiến tới từng bước tự chủ chiến lược trong lĩnh vực này".
"Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đang ở giai đoạn rất quan trọng, chuẩn bị lựa chọn đơn vị tư vấn, nhà thầu. Chính phủ sẽ chịu trách nhiệm về việc lựa chọn này trên cơ sở đề xuất của Bộ Xây dựng và các bộ, ngành có liên quan", Phó Thủ tướng nói.
Phó Thủ tướng thường trực cũng yêu cầu, phải tính toán rất kỹ, cân đối ngân sách đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, mang tính lan tỏa, góp phần vào tăng trưởng để xây dựng tuyến đường sắt hiện đại, bảo đảm tự chủ công nghệ, có tầm nhìn dài hạn.
Đồng bộ tiêu chuẩn, bảo đảm kết nối toàn hệ thống
Về hành lang pháp lý, Phó Thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc đề nghị Bộ Xây dựng, Bộ Tư pháp, cùng các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện quy định về hoạt động quản lý, vận hành, khai thác bảo đảm hiệu quả, cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh phù hợp với điều kiện thực tế.
Liên quan đến nguồn vốn đầu tư cho các dự án đường sắt, Phó Thủ tướng thường trực cho rằng cần có kế hoạch chủ động, đa dạng hóa từ ngân sách nhà nước, vốn ODA đến đầu tư tư nhân, hợp tác công - tư và phải cụ thể đến từng dự án.
Trong đào tạo nguồn nhân lực, Phó Thủ tướng thường trực nhấn mạnh "phải đi trước một bước, từ rất sớm", chủ động hợp tác chặt chẽ với các đối tác, từ đào tạo cơ bản, "cầm tay chỉ việc" đến nâng cao, gắn với những dự án đang vận hành; đủ năng lực tiếp nhận chuyển giao công nghệ, từng bước làm chủ công nghệ đường sắt.
Đối với việc xây dựng, ban hành các định mức, đơn giá, Phó Thủ tướng thường trực cho rằng quy định phải phù hợp với tình hình thực tế, bảo đảm tầm nhìn dài hạn của các dự án.
Đại diện các bộ, ngành, địa phương và đơn vị liên quan tham dự cuộc họp. Ảnh: VGP/Phương Nguyên
Cho ý kiến về dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Hà Nội – Đồng Đăng, Phó Thủ tướng thường trực cho rằng hai dự án phải được triển khai bảo đảm chất lượng, hiệu quả, tiến độ gắn với chuyển giao công nghệ; an toàn tuyệt đối trong trường hợp có biến động về địa chất, thiên tai; chú ý cảnh quan hai bên tuyến đường sắt…
Phó Thủ tướng thường trực đề nghị các địa phương có các dự án đường sắt đi qua triển khai ngay phương án giải phóng mặt bằng, tái định cư ở những khu vực đã xác định được hướng tuyến, mốc giới, đồng thời sẵn sàng thực hiện ngay khi dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được phê duyệt.
Trao đổi thêm về định hướng phát triển TOD dọc theo tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Phó Thủ tướng thường trực cho rằng, việc xây dựng mỗi nhà ga tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam sẽ giống như một thành phố nhỏ, một trung tâm kinh tế của địa phương. Do đó, các địa phương cần khẩn trương quy hoạch nhằm phát huy hiệu quả kinh tế của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, gắn với lợi thế từng vùng, địa phương.
Đối với tình hình triển khai các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh, Phó Thủ tướng thường trực yêu cầu cần có phương án khắc phục sự khác biệt về quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật giữa các tuyến đường sắt đô thị để tạo sự kết nối đồng bộ; đồng thời nghiên cứu, đề xuất phát triển các tuyến tàu điện ngầm, tạo điều kiện giao thông thuận lợi cho người dân, bảo đảm an ninh, an toàn trong hình thái mới, thích ứng với biến đổi khí hậu…
Phó Thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc khẳng định, sẵn sàng làm việc với các bộ, ngành, địa phương về từng dự án cụ thể để xử lý ngay những vấn đề vướng mắc thuộc thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.