Sơn La: Phát triển năng lượng tái tạo gắn quy hoạch không gian bền vững

Tạo nền tảng phát triển kết cấu hạ tầng

Đại diện Sở Công Thương tỉnh Sơn La cho biết, theo các quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, tỉnh Sơn La được quy hoạch phát triển các nguồn điện đến năm 2030 với tổng công suất khoảng 10.200 MW. Trong cơ cấu này, thủy điện giữ vai trò chủ lực với 5.500 MW, bao gồm thủy điện lớn 3.120 MW, thủy điện tích năng 900 MW và thủy điện nhỏ 1.480 MW. Bên cạnh đó, các loại hình năng lượng tái tạo khác như điện mặt trời tập trung 3.674 MW, điện gió 980 MW, điện sinh khối 41 MW và điện rác 7 MW.

Tính đến tháng 12/2025, Sơn La đã đưa vào vận hành 3.979 MW/10.200 MW nguồn điện, đạt khoảng 39% tổng công suất theo quy hoạch được duyệt. Trong đó, có 60 nhà máy thủy điện với tổng công suất 3.970 MW, đạt 72,1% công suất thủy điện theo quy hoạch. Các nhà máy thủy điện lớn gồm Sơn La công suất 2.400 MW, Huội Quảng 520 MW, Nậm Chiến 200 MW, cùng 57 nhà máy thủy điện nhỏ đã và đang phát huy hiệu quả.

Với 3.979 MW nguồn điện đã đưa vào vận hành, hàng năm Sơn La cung cấp cho hệ thống điện quốc gia từ 12 - 15 tỷ KWh, chiếm khoảng 4 - 5% tổng sản lượng điện sản xuất toàn quốc. Nguồn điện này không chỉ góp phần quan trọng bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia mà còn đáp ứng nhu cầu điện phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Sơn La. Thu ngân sách từ hoạt động sản xuất điện chiếm khoảng 40 - 50% tổng thu ngân sách trên địa bàn tỉnh Sơn La.

“Việc đầu tư và xây dựng các công trình thủy điện đã tạo điều kiện phát triển kết cấu hạ tầng trên địa bàn tỉnh Sơn La như: điện, đường, trường, trạm... Các nhà máy thủy điện đi vào hoạt động đã góp phần thu hút và giải quyết việc làm cho hàng nghìn lao động là người địa phương với thu nhập bình quân khoảng 100 - 120 triệu đồng/năm. Ngoài ra, trong quá trình thi công xây dựng các nhà máy thủy điện đã giải quyết hàng nghìn lao động phổ thông tại các địa phương” - đại diện Sở Công Thương Sơn La cho hay.

Phát triển các loại hình nguồn điện phù hợp với quy hoạch

Theo đại diện Sở Công Thương Sơn La, bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai các dự án năng lượng tái tạo trên địa bàn tỉnh Sơn La vẫn gặp khó khăn, vướng mắc.

Nguyên nhân chủ yếu là do sự chồng chéo giữa các quy định pháp luật về quy hoạch, đầu tư, đất đai và điện lực đã gây khó khăn trong công tác lập, phê duyệt điều chỉnh quy hoạch tỉnh để đồng bộ, cập nhật các dự án nguồn điện trong Quy hoạch điện VIII và thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư các dự án năng lượng còn chậm.

Cùng đó, với đặc thù địa hình chia cắt, giao thông khó khăn khiến chi phí vận chuyển, chi phí xây dựng các dự án năng lượng tại Sơn La cao hơn nhiều địa phương khác. Trong khi đó, hạ tầng đấu nối, truyền tải chưa đồng bộ, cơ chế giá mua điện còn thấp, công tác giải phóng mặt bằng gặp nhiều trở ngại, khiến một số dự án điện gió, điện mặt trời chưa thật sự hấp dẫn nhà đầu tư.

Trước thực tế này, Sơn La đưa ra các giải pháp trọng tâm nhằm tạo đột phá trong phát triển năng lượng. Trong đó, nhấn mạnh tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và sự tham gia của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp trong phát triển năng lượng trên địa bàn tỉnh Sơn La.

“Các cấp ủy, chính quyền xác định rõ đây là nhiệm vụ quan trọng, xuyên suốt. Tổ chức triển khai thực hiện có hiệu quả các dự án năng lượng trên địa bàn tỉnh Sơn La phải rõ trách nhiệm, quyền hạn, thời gian và cơ chế phối hợp giữa các sở, ngành và chính quyền cấp xã” - đại diện Sở Công Thương Sơn La nhấn mạnh.

Tỉnh Sơn La định hướng phát triển các loại hình nguồn điện phù hợp với quy hoạch không gian, lợi thế vùng và gắn với sinh kế của người dân khu vực dự án. Đối với thủy điện lớn, thủy điện tích năng và thủy điện vừa, nhỏ, Sơn La tiếp tục phát huy tối đa công suất các nhà máy Sơn La, Huội Quảng, Nậm Chiến… Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ thủy điện tích năng Đông Phù Yên và tiếp tục nghiên cứu, khảo sát các dự án thủy điện tích năng khác hiệu quả để kiến nghị bổ sung quy hoạch.

Ngoài ra, việc phát triển thủy điện nhỏ được thực hiện có chọn lọc, gắn với bảo vệ môi trường, trồng và phát triển rừng đầu nguồn, phát triển kinh tế rừng và kinh tế các-bon.

Đối với điện mặt trời, tỉnh Sơn La định hướng phát triển tại các lòng hồ thủy điện, hồ thủy lợi, khu vực đất đai cằn cỗi, không hiệu quả cho nông nghiệp. Thúc đẩy mô hình điện mặt trời kết hợp nông nghiệp công nghệ cao, tạo điều kiện để người dân góp đất, tham gia vận hành dự án.

Điện gió được ưu tiên phát triển tại khu vực có tiềm năng dọc lưu vực sông Đà, gắn với phát triển du lịch. Điện sinh khối được nghiên cứu mở rộng nhà máy điện sinh khối mía đường Sơn La lên 25 MW, đồng thời xây dựng mới nhà máy 16 MW tại khu vực tập trung phế phẩm nông, lâm nghiệp…

Theo Sở Công Thương tỉnh Sơn La, phát triển năng lượng tái tạo gắn với quy hoạch không gian, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là nhiệm vụ chính trị quan trọng của tỉnh Sơn La. Đây vừa là cơ hội để Sơn La khai thác tiềm năng, lợi thế sẵn có, vừa là trách nhiệm trong thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị và Quy hoạch điện VIII của Chính phủ.