Hàng nghìn website giả mạo, tên miền lừa đảo và các hình thức xâm phạm thương hiệu trên môi trường số liên tiếp bị phát hiện trong thời gian gần đây đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về những nguy cơ đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng. Trước tình hình đó, Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành tăng cường quản lý hoạt động thương mại điện tử, siết chặt kiểm soát hàng hóa và chủ thể kinh doanh trên nền tảng số, đồng thời đẩy nhanh hoàn thiện khung pháp lý để ngăn chặn các hành vi vi phạm ngay từ sớm.
Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Hoàng Ninh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số về những giải pháp đang được Cục triển khai cũng như các định hướng mới nhằm xây dựng "lá chắn" bảo vệ thương hiệu Việt trong thời đại số.
Ông Hoàng Ninh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số
Chuyển từ xử lý bị động sang giám sát chủ động trên môi trường số
- Thưa ông, trước thực trạng số lượng website giả mạo và tên miền lừa đảo gia tăng đột biến, cơ quan quản lý đang triển khai những giải pháp cụ thể nào để phát hiện sớm và xử lý kịp thời các hành vi xâm phạm thương hiệu trên không gian mạng?
Ông Hoàng Ninh: Trong thời gian qua, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản lý hoạt động thương mại điện tử theo hướng chuyển từ xử lý bị động sang giám sát chủ động.
Thứ nhất, tăng cường phối hợp liên ngành với các đơn vị thuộc Bộ Công an, Bộ Tài chính, Bộ Y tế và lực lượng Quản lý thị trường tại Trung ương cũng như các địa phương như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Lâm Đồng, Phú Thọ, Quảng Ninh, Lạng Sơn, Thái Nguyên... Qua đó, đã phát hiện và chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý khoảng 250 website, ứng dụng có dấu hiệu vi phạm pháp luật, lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Thứ hai, nâng cao trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử trong việc kiểm soát người bán và hàng hóa. Trong năm 2025, Cục đã ban hành 28 văn bản yêu cầu các sàn giao dịch thương mại điện tử, website và ứng dụng bán hàng triển khai các biện pháp ngăn chặn, gỡ bỏ sản phẩm vi phạm. Kết quả, các đơn vị đã phối hợp gỡ bỏ 47.842 sản phẩm và chặn 13.728 gian hàng vi phạm, tập trung ở các nhóm hàng có nguy cơ cao như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thuốc, mỹ phẩm, sữa và một số mặt hàng dễ phát sinh vi phạm khác.
Thứ ba, tăng cường công tác kiểm tra chuyên ngành, hậu kiểm và xử lý vi phạm. Trong năm 2025, Cục đã tiến hành kiểm tra chuyên ngành đối với 4 đơn vị, xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền gần 200 triệu đồng, đồng thời tổ chức các chương trình tập huấn nhằm nâng cao năng lực cho lực lượng thực thi tại địa phương.
Bên cạnh đó, các nền tảng thương mại điện tử cũng được khuyến khích xây dựng cơ chế tiếp nhận và xử lý phản ánh của người tiêu dùng để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm.
Trong thời gian tới, Cục sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn, nhằm phát hiện sớm các hành vi vi phạm, cảnh báo rủi ro và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trên môi trường số.
- Từ góc độ quản lý nhà nước, ông đánh giá đâu là thách thức lớn nhất hiện nay trong việc bảo vệ thương hiệu Việt trên các nền tảng số, đặc biệt khi nhiều hành vi vi phạm có yếu tố xuyên biên giới?
Ông Hoàng Ninh: Mặc dù các nền tảng thương mại điện tử đã có nhiều chuyển biến tích cực trong công tác kiểm soát và gỡ bỏ sản phẩm vi phạm, song thực tiễn vẫn đặt ra không ít thách thức đối với công tác bảo vệ thương hiệu Việt Nam trên môi trường số.
Đối với các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới hoặc đa quốc gia, việc xử lý vi phạm thường phải thực hiện theo quy trình và chính sách chung của khu vực hoặc tập đoàn, dẫn đến độ trễ nhất định trong quá trình tiếp nhận và xử lý yêu cầu từ cơ quan quản lý Việt Nam.
Việc xác minh danh tính người bán vẫn còn những hạn chế nhất định. Mặc dù pháp luật đã quy định trách nhiệm xác thực thông tin người bán, song vẫn xuất hiện một số trường hợp sử dụng thông tin giả mạo hoặc lợi dụng danh nghĩa người nổi tiếng, người có ảnh hưởng trên mạng xã hội để kinh doanh hàng hóa vi phạm.
Lực lượng chức năng đã xử lý nhiều vụ vi phạm giả mạo thương hiệu trên không gian mạng. Ảnh minh hoạ
Cơ chế quản lý và chế tài xử lý đối với một số nền tảng hiện nay vẫn chưa đủ sức răn đe. Trong một số trường hợp, việc khắc phục vi phạm còn mang tính thời điểm, chưa bảo đảm duy trì cơ chế giám sát thường xuyên và hiệu quả.
Đáng chú ý, thời gian gần đây xuất hiện tình trạng lợi dụng mô hình kho hàng tại khu vực biên giới kết hợp với dịch vụ chuyển phát nhanh để đưa hàng hóa từ nước ngoài vào Việt Nam. Thực trạng này gây nhiều khó khăn cho công tác kiểm soát chất lượng, nguồn gốc xuất xứ hàng hóa cũng như việc thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.
Hoàn thiện khung pháp lý, nâng trách nhiệm nền tảng thương mại điện tử
- Trong thời gian tới, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số sẽ có những định hướng hoặc chính sách gì để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nâng cao năng lực tự bảo vệ thương hiệu, góp phần bảo đảm an ninh kinh tế quốc gia trong môi trường số?
Ông Hoàng Ninh: Trong thời gian tới, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số sẽ tập trung triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nâng cao năng lực bảo vệ thương hiệu và tài sản trí tuệ trên môi trường số.
Một là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật nhằm nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về các quy định pháp lý cũng như kỹ năng bảo vệ thương hiệu trong hoạt động thương mại điện tử.
Hai là, khuyến khích các doanh nghiệp vận hành nền tảng thương mại điện tử chủ động kiểm soát thông tin người bán và hàng hóa, lấy uy tín làm yếu tố cốt lõi, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm trên nền tảng.
Ba là, thúc đẩy xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch và lành mạnh, trong đó yêu cầu các chủ thể tham gia, bao gồm người bán hàng và các đơn vị tiếp thị liên kết, cung cấp thông tin trung thực, chính xác và chịu trách nhiệm đối với nội dung quảng bá sản phẩm, dịch vụ.
Bốn là, hỗ trợ doanh nghiệp và người tiêu dùng nâng cao khả năng nhận diện các nền tảng uy tín, đồng thời hướng dẫn quy trình phản ánh, tố giác vi phạm tới cơ quan chức năng để được xử lý kịp thời.
Các giải pháp này không chỉ góp phần bảo vệ doanh nghiệp trước các hành vi xâm phạm thương hiệu mà còn nâng cao uy tín hàng hóa Việt Nam, củng cố niềm tin của người tiêu dùng và góp phần bảo đảm an ninh kinh tế quốc gia trên không gian mạng.
- Thưa ông, trong bối cảnh Việt Nam đang hoàn thiện khung pháp lý về thương mại điện tử và các quy định liên quan đến công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, đâu là những điểm mới đáng chú ý có thể tạo ra “hàng rào pháp lý” hiệu quả hơn để bảo vệ thương hiệu Việt trên không gian mạng trước các hành vi giả mạo ngày càng tinh vi?
Ông Hoàng Ninh: Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về thương mại điện tử và kinh tế số, nhiều quy định mới đang được xây dựng theo hướng tăng cường trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường, đồng thời nâng cao hiệu quả bảo vệ người tiêu dùng và doanh nghiệp.
Cần xây dựng "lá chắn" bảo vệ thương hiệu Việt trong thời đại số. Ảnh minh hoạ
Một trong những nội dung đáng chú ý là việc tăng cường trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử trong kiểm soát hoạt động của người bán và thông tin hàng hóa. Các nền tảng phải thực hiện xác thực danh tính người bán thông qua các hình thức định danh phù hợp, lưu trữ dữ liệu giao dịch và phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước khi có yêu cầu.
Bên cạnh đó, các quy định mới cũng hướng tới việc nâng cao tính minh bạch của thông tin hàng hóa, dịch vụ, yêu cầu các chủ thể kinh doanh cung cấp đầy đủ thông tin về nguồn gốc, xuất xứ và các điều kiện kinh doanh theo quy định của pháp luật.
Đồng thời, cơ sở pháp lý cho công tác quản lý các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới cũng tiếp tục được hoàn thiện nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp trong nước phát triển bền vững.
Qua đó, khung pháp lý mới hướng tới nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường và tạo hành lang pháp lý chặt chẽ hơn nhằm ngăn chặn các hành vi giả mạo, xâm phạm thương hiệu và gian lận thương mại trên môi trường số.
- Trân trọng cảm ơn ông!
Ông Hoàng Ninh: Trong thời gian tới, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng, tăng cường chia sẻ dữ liệu, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong nhận diện rủi ro và phát hiện sớm các hành vi vi phạm, đồng thời nghiên cứu, đề xuất bổ sung các chế tài đủ mạnh nhằm nâng cao trách nhiệm của các nền tảng trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và doanh nghiệp.