Chuyển từ tư duy “nhà ở xã hội theo tỉnh” sang “nhà ở xã hội theo vùng”
Cùng với quá trình đô thị hóa và mở rộng không gian phát triển, nhu cầu nhà ở của nhiều nhóm lao động đang gia tăng mạnh. Đặc biệt, sau khi các địa phương thực hiện sáp nhập, nhu cầu về chỗ ở của đội ngũ cán bộ, công chức, lao động hành chính - dịch vụ phát sinh ngày càng lớn. Trong khi đó, người trẻ và lao động đô thị có thu nhập trung bình vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận nhà ở thương mại do giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập thực tế.
Chia sẻ tại Hội thảo về nhà ở xã hội tại miền Trung - Tây Nguyên diễn ra chiều 19/5, TS. Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cho biết, nhu cầu nhà ở xã hội đang gia tăng mạnh trong bối cảnh nguồn cung bất động sản tại khu vực miền Trung - Tây Nguyên vẫn chủ yếu là các sản phẩm thương mại cao cấp, vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người lao động và người có thu nhập trung bình.
Nguồn cung nhà ở xã hội chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Ảnh minh họa
Áp lực về nhà ở ngày càng lớn khi khu vực đang chuyển từ “thị trường nghỉ dưỡng” sang công nghiệp, logistics, đô thị dịch vụ, hạ tầng liên vùng. Trong đó, chủ yếu tập trung vào các nhóm đối tượng có nhu cầu thực gồm công nhân tại các khu công nghiệp, khu kinh tế như Dung Quất, VSIP, Chu Lai, Nam Phú Yên… cùng lực lượng lao động dịch chuyển nội vùng ngày càng gia tăng.
Tại hội thảo, nhiều chuyên gia cho rằng, nguồn cung nhà ở xã hội chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế do nhiều điểm nghẽn kéo dài như quỹ đất hạn chế, thủ tục đầu tư còn phức tạp, khó tiếp cận tín dụng ưu đãi và chi phí vật liệu xây dựng tăng cao. Bên cạnh đó, việc thiếu cơ chế phối hợp vùng sau sáp nhập cũng đang trở thành rào cản lớn. Tư duy phát triển theo địa giới hành chính cũ khiến việc điều phối quỹ đất, hạ tầng, phân bổ dân cư và phát triển nhà ở xã hội theo liên kết vùng còn chậm. Tuy nhiên, theo TS. Nguyễn Văn Đính, dù nhu cầu rất lớn, song nguồn cung nhà ở xã hội vẫn còn hạn chế. Nhiều địa phương vẫn chưa hoàn thành chỉ tiêu nhà ở xã hội của năm 2025.
Nguyên nhân là do quỹ đất hạn chế, thủ tục kéo dài. Nhà đầu tư khó tiếp cận tín dụng ưu đãi, giá vật liệu xây dựng tăng. Hạn chế về cơ chế phối hợp vùng sau sáp nhập, tư duy phát triển theo địa giới hành chính cũ, từ đó dẫn đến chậm hình thành cơ chế điều phối về quỹ đất, hạ tầng, điều phối, phân bổ cư dân, phát triển nhà ở xã hội theo vùng liên kết. Đặc biệt, hiện nay, hệ thống hạ tầng giao thông được đầu tư, nhất là việc hình thành các hành lang phát triển mới ven biển, cao tốc Bắc - Nam, kết nối Tây Nguyên với cảng biển… sẽ là điều kiện quan trọng trong quy hoạch các khu nhà ở xã hội quy mô lớn.
TS. Nguyễn Văn Đính cũng nhấn mạnh cơ hội tái cấu trúc thị trường bất động sản hiện nay chuyển trọng tâm từ đầu cơ sang nhu cầu ở thực. Theo ông, để thúc đẩy phân khúc này cần thay đổi tư duy từ phát triển “nhà ở xã hội theo tỉnh” sang “nhà ở xã hội theo vùng”, cần gắn với quy hoạch liên kết vùng, đồng thời đồng bộ với phát triển công nghiệp, hạ tầng giao thông và các trung tâm hành chính mới.
Bên cạnh đó, tạo “luồng xanh” thực chất cho nhà ở xã hội, rút ngắn thủ tục đầu tư, cơ chế một cửa liên thông. Ưu tiên giải phóng mặt bằng, đẩy nhanh phê duyệt quy hoạch; chủ động tạo lập quỹ đất sạch, bố trí quỹ đất gần khu công nghiệp và trục hạ tầng lớn, ưu tiên các đô thị vệ tinh sau sáp nhập. Ngoài ra, khơi thông nguồn vốn và mở rộng tín dụng ưu đãi dài hạn. Đồng thời, cần có chính sách lãi suất phù hợp cho người mua, chủ đầu tư.
“Đòn bẩy kép” cho tăng trưởng kinh tế
Cũng tại hội thảo, ông Chử Văn Hải, Phó Vụ trưởng, Phó Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản nhấn mạnh, phát triển nhà ở xã hội là nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026-2030, là động lực phát triển kinh tế - xã hội và là “đòn bẩy kép” vừa đảm bảo an sinh, vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vĩ mô, góp phần ổn định thị trường bất động sản.
Theo Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030”, khu vực miền Trung - Tây Nguyên được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao hoàn thành giai đoạn 2025 - 2030 khoảng 190.000 căn, chiếm gần 18% số lượng căn hộ phải hoàn thành cả nước.
Ông Chử Văn Hải, Phó Vụ trưởng, Phó chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản. Ảnh: BXD
Riêng năm 2025, các địa phương trong khu vực được giao chỉ tiêu xây dựng 25.524 căn, chiếm hơn 25% chỉ tiêu cả nước và đã hoàn thành hơn 20.000 căn. Trong đó, Nghệ An, Quảng Ngãi, Huế, Đà Nẵng, Khánh Hòa và Quảng Trị là những địa phương hoàn thành hoặc vượt chỉ tiêu được giao. Năm 2026, khu vực tiếp tục được giao chỉ tiêu 24.383 căn. Đến nay, lũy kế số căn hộ đã khởi công và đang triển khai đạt khoảng 54.000 căn, gấp hơn hai lần chỉ tiêu được giao.
“Phát triển nhà ở xã hội là chính sách an sinh, không tách rời với chính sách về quản lý, phát triển và ổn định thị trường bất động sản. Việc đầu tư xây dựng nhà ở xã hội sẽ tạo động lực lan tỏa sang các ngành kinh tế khác như: Sản xuất vật liệu xây dựng, cơ khí, vận tải, thiết kế nội thất, gia dụng… qua đó tạo thêm việc làm, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô”, ông Chử Văn Hải cho biết.
Để hoàn thành các chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội trong thời gian tới, ông Chử Văn Hải đề nghị các địa phương tiếp tục rà soát các dự án đã được lựa chọn chủ đầu tư, đẩy nhanh tiến độ cấp phép, khởi công và tháo gỡ thủ tục hành chính cho các dự án đang triển khai.
Theo các chuyên gia, nếu có cơ chế và chính sách phù hợp, nhà ở xã hội không chỉ góp phần bảo đảm an sinh mà còn trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững thị trường bất động sản.