Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026-2030 nêu rõ quan điểm: Quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư để phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.
Đồng thời, Kết luận số 18-KL/TW yêu cầu đẩy mạnh xây dựng đồng bộ thể chế kiến tạo và phát triển bền vững, tháo gỡ kịp thời, dứt điểm các điểm nghẽn; huy động, khơi thông và giải phóng nhanh mọi nguồn lực; phát triển lực lượng sản xuất mới.
TS.Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đã có cuộc trao đổi với Báo Công Thương về các giải pháp để doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đóng góp vào việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số cho giai đoạn mới.
Việc tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp thông qua cải cách chính là cách thiết thực nhất để thúc đẩy thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Ảnh minh họa
Định hướng đúng đắn
- Kết luận 18-KL/TW đã nêu rõ quan điểm chỉ đạo phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026-2030. Ông đánh giá như thế nào về mục tiêu này, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu có nhiều biến động?
TS.Tô Hoài Nam: Phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026-2030 là một định hướng đúng đắn, tích cực, thể hiện khát vọng phát triển nhanh của đất nước. Đây là bước đi cho thấy nền kinh tế đang chủ động bước ra khỏi “vùng an toàn” của tăng trưởng trung bình để hướng tới những nấc thang cao hơn, nơi chất lượng, năng suất và năng lực cạnh tranh được đặt ở vị trí trung tâm.
Nói cách khác, mục tiêu này hàm chứa thông điệp về một giai đoạn phát triển mang tính tăng tốc, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa là lực lượng chiếm tỷ trọng lớn nhưng còn nhiều dư địa để bứt phá.
Đáng chú ý, định hướng này không tách rời các nguyên tắc ổn định nền tảng. Việc gắn mục tiêu tăng trưởng cao với yêu cầu kiểm soát lạm phát, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và đảm bảo các cân đối lớn cho thấy cách tiếp cận ngày càng thực chất và thận trọng hơn trong điều hành. Tăng trưởng, theo đó, không còn là mục tiêu đạt bằng mọi giá, mà phải được kiến tạo trên cơ sở củng cố nội lực, nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước các biến động bên ngoài.
Tuy nhiên, việc tăng trưởng cao là cần thiết để rút ngắn khoảng cách với thế giới, nhưng phải đi kèm với ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đảm bảo chất lượng tăng trưởng. Đặc biệt, trong bối cảnh xung đột địa chính trị và đứt gãy chuỗi cung ứng hiện nay, mục tiêu tăng trưởng cao đòi hỏi những kịch bản điều hành hết sức linh hoạt.
Thực tế cho thấy khi kinh tế thế giới suy giảm, nhu cầu xuất khẩu thu hẹp thì dù nội lực sản xuất tốt, doanh nghiệp vẫn gặp khó trong tiêu thụ. Vì vậy, tăng trưởng 2 con số là định hướng đúng đắn nhưng phải gắn liền với khả năng chống chịu của từng doanh nghiệp trước các biến động. Đồng thời, việc tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp thông qua cải cách chính là cách thiết thực nhất để thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng này.
- Kết luận 18-KL/TW nhấn mạnh yêu cầu tăng trưởng nhanh nhưng phải đi đôi với bền vững và nâng cao chất lượng. Theo ông, đâu là những thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc thực hiện tăng trưởng theo định hướng này?
TS.Tô Hoài Nam: Dưới góc độ là người đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nhiều năm qua, tôi cho rằng yêu cầu "tăng trưởng nhanh" nhưng phải gắn liền với "bền vững và nâng cao chất lượng” không chỉ là một khẩu hiệu, mang tính hình thức, mà là đòi hỏi hành động quyết liệt đối với doanh nghiệp.
Thực tế, các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đang đối mặt với một số điểm nghẽn lớn. Theo đó, để phát triển bền vững, doanh nghiệp phải đầu tư vào công nghệ xanh, quy trình xử lý chất thải hoặc các chứng chỉ quốc tế như ESG. Tuy nhiên, với nguồn lực hạn chế, đây chính là thách thức rất lớn đối với doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, chuyển đổi mô hình tăng trưởng đòi hỏi tư duy quản trị hoàn toàn mới. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp thiếu đội ngũ nhân sự có hiểu biết về kinh tế tuần hoàn hay chuyển đổi số. Do đó, nếu không có con người đủ năng lực để vận hành, thì dù có đầu tư máy móc hiện đại, mô hình tăng trưởng vẫn khó đạt hiệu quả.
Ngoài ra, hiện nay, các doanh nghiệp nhỏ và vừa phần lớn vẫn còn rất khó khăn do sự liên kết trong chuỗi cung ứng còn lỏng lẻo. Vì thế, việc tiếp cận tín dụng xanh hay ưu đãi thuế vẫn còn nhiều thủ tục phức tạp, khiến doanh nghiệp ngại thay đổi.
TS.Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam
Tạo “đòn bẩy” cho doanh nghiệp
- Để cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa thực sự trở thành động lực đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số, ông có thể nêu một số những giải pháp cụ thể để tháo gỡ các khó khăn cho cộng đồng doanh nghiệp?
TS.Tô Hoài Nam: Nhà nước đã có những cải cách rất tích cực, mạnh mẽ về cơ chế, chính sách, nhưng thực tế cho thấy thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh vẫn còn khá phức tạp, gây không ít khó khăn cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp lo ngại nhất là sự thiếu ổn định và tính dự báo của chính sách. Bởi, có tình trạng hồ sơ đã nộp theo hướng dẫn nhưng khi xử lý lại phát sinh thêm yêu cầu bổ sung, hoặc dù nộp trực tuyến vẫn phải mang bản giấy đối chiếu. Điều này gây áp lực lớn cho các doanh nghiệp nhỏ, không có bộ phận pháp lý chuyên trách.
Vì vậy, để vượt qua thách thức nhằm góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số, ngoài sự chủ động từ doanh nghiệp, Nhà nước cần có những “bệ đỡ” cụ thể hơn về vốn và đào tạo để doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa không bị bỏ lại phía sau. Bởi tăng trưởng bền vững không phải là đích đến, mà là con đường để đi xa hơn. Theo đó, kỳ vọng lớn nhất là cải cách phải đi vào thực chất, không dừng lại ở văn bản mà phải chuyển biến rõ ràng trong thực tế.
Trong bối cảnh doanh nghiệp chịu áp lực từ chi phí, thị trường vốn và rủi ro quốc tế, thì cải cách hành chính là giải pháp hỗ trợ thiết thực nhất có thể triển khai ngay. Doanh nghiệp mong muốn việc cải cách được thực hiện theo tinh thần “nói đi đôi với làm”, đã cắt giảm điều kiện thì không thay thế bằng các tiêu chí kỹ thuật khác.
Theo đó, để cải cách thực chất, cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp về quy định, thực thi và giám sát.
Trước hết là cắt giảm điều kiện kinh doanh một cách thực chất, không hình thức, dựa trên rà soát toàn diện theo tiêu chí rõ ràng. Đồng thời, cần chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, phân loại doanh nghiệp theo mức độ rủi ro. Những doanh nghiệp tuân thủ tốt nên được giảm tiền kiểm và khuyến khích tự công bố, tự chịu trách nhiệm.
Một yêu cầu quan trọng khác là chuẩn hóa quy trình trên phạm vi toàn quốc, tránh tình trạng mỗi địa phương áp dụng khác nhau, làm giảm hiệu quả cải cách. Cùng với đó là đẩy mạnh số hóa thực chất, tránh “số hóa nửa vời”. Các cơ quan cần liên thông dữ liệu, giảm việc kê khai lặp lại và hạn chế tối đa thủ tục giấy tờ.
Đặc biệt, cần gắn trách nhiệm người đứng đầu. Nếu không có cơ chế kiểm đếm kết quả cụ thể, thì cải cách dễ dừng ở báo cáo. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng xử lý thủ tục. Cuối cùng, cần phát huy vai trò phản biện của các hiệp hội doanh nghiệp, để chính sách phản ánh đúng thực tiễn, tránh tình trạng cơ quan quản lý tự đánh giá mình.
Xin cảm ơn ông!
Kết luận 18-KL/TW được đánh giá đã mở ra một cách tiếp cận mới trong hoạch định chiến lược phát triển giai đoạn 2026-2030, với trọng tâm là nâng cao chất lượng tăng trưởng đi cùng với khát vọng bứt phá về quy mô nền kinh tế.