Tập trung nguồn lực phát triển nhà ở cho người lao động

Chuyển dịch căn bản từ tư duy "sở hữu" sang "sử dụng"

Mục tiêu phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021 - 2030 đang bước vào giai đoạn tăng tốc với những yêu cầu cao hơn về cả số lượng lẫn chất lượng. Tại thị trường nhà ở xã hội hiện nay, dòng sản phẩm nhà ở trong thời gian qua đang có sự chênh lệch về cung và cầu nghiêm trọng khi phân khúc để bán chiếm tỉ trọng cao hơn, trong khi phân khúc nhà ở cho thuê dài hạn, vốn là nhu cầu thực tế và bức thiết nhất của người thu nhập thấp lại chưa được đầu tư đúng mức.

Trong khi đó, giá nhà ở thương mại vẫn neo ở mức cao vượt quá khả năng chi trả của đại bộ phận công nhân lao động. Khó khăn hơn khi tâm lý truyền thống của người dân là đa số chỉ thích mua để có quyền sở hữu, số lượng đối tượng chủ động tiếp cận mô hình thuê nhà dài hạn còn rất ít.

Tại phiên thảo luận Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam mới đây, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh khẳng định, Chính phủ đã và đang làm việc trực tiếp với các địa phương nhằm triển khai toàn diện chiến lược phát triển nhà ở cho thuê dài hạn. Định hướng cốt lõi của giai đoạn tiếp theo là thực hiện một cuộc dịch chuyển lớn: Từng bước thay đổi tư duy của người lao động từ "mua nhà để sở hữu" sang "thuê nhà dài hạn để sử dụng".

"Nhà ở cho thuê dài hạn được xác định là một chiến lược cơ bản, căn cơ. Phân khúc này sẽ được tập trung phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới để đáp ứng nhu cầu của mọi đối tượng, từ người dân, công nhân, lực lượng công nhân viên chức, người lao động cho đến lực lượng vũ trang. Mục tiêu cốt lõi là làm sao chuyển đổi căn bản từ tư duy mua nhà để sở hữu sang tư duy thuê nhà dài hạn", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Định hướng mới quy định rõ, các yếu tố cấu thành giá thành như tiền sử dụng đất, thuế, phí và các chính sách ưu đãi sẽ được tính toán đồng bộ, giúp hạ giá thuê đến mức phù hợp với thu nhập trung bình và thấp của công nhân, viên chức và lực lượng vũ trang.

Một trong những giải pháp trọng tâm cho giai đoạn tiếp theo là việc hoàn thiện hành lang pháp lý. Trong thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ tập trung sơ kết Chỉ thị của Ban Bí thư về phát triển nhà ở xã hội, đồng thời tiến hành nghiên cứu, sửa đổi sửa chữa hai bộ luật rường cột là Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản nhằm tạo khung pháp lý chuyên biệt, thông thoáng cho phân khúc nhà ở cho thuê dài hạn.

Trong giai đoạn tới, các địa phương sẽ bắt buộc phải sử dụng hiệu quả Quỹ phát triển nhà ở của địa phương (nguồn vốn do Nhà nước quản lý) để Nhà nước trực tiếp đứng ra đầu tư xây dựng các dự án nhà ở cho thuê, bảo đảm tính ổn định lâu dài về giá cả và quyền lợi cho người thuê nhà, không để phân khúc này bị thao túng bởi áp lực lợi nhuận thương mại.

Cùng với đó, phương thức huy động nguồn lực sẽ chuyển sang hướng đa dạng hóa, phát huy tối đa nội lực của các thành phần kinh tế và các doanh nghiệp lớn đã đăng ký tham gia. Nguồn ngân sách nhà nước sẽ tập trung vào vai trò dẫn dắt, chịu trách nhiệm giải phóng mặt bằng, miễn tiền chuyển mục đích sử dụng đất và hỗ trợ một phần kết cấu hạ tầng kỹ thuật xung quanh dự án. Đồng thời, các chính sách ưu đãi về tín dụng, lãi suất vay dài hạn, ổn định và ở mức thấp sẽ tiếp tục được củng cố để hỗ trợ cả chủ đầu tư lẫn người lao động.

Kiên quyết giữ vững tiêu chuẩn sống an toàn và đồng bộ

Bước sang giai đoạn phát triển mới, Bộ Xây dựng đặt ra nguyên tắc, dù là nhà ở xã hội để bán hay nhà ở cho thuê, chất lượng công trình bắt buộc phải tuân thủ đầy đủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành, đặc biệt là các quy định nghiêm ngặt về phòng cháy, chữa cháy để bảo đảm an toàn tính mạng tuyệt đối cho cư dân.

Đồng thời, quy hoạch nhà ở xã hội giai đoạn tới phải gắn liền với quy hoạch đô thị tổng thể. Các địa phương hiện đang triển khai xây dựng theo hướng tích hợp, ưu tiên bố trí quỹ đất tại các khu vực có hệ thống giao thông công cộng phát triển, kết nối thuận tiện với các khu dân cư hiện hữu, gần công viên, trường học, bệnh viện và các khu trung tâm tiện ích đô thị. Mô hình này bảo đảm người thu nhập thấp khi tiếp cận nhà ở xã hội không chỉ có một chỗ ở đơn thuần, mà là có một môi trường sống đồng bộ, chất lượng và văn minh.

Tính đến nay, toàn quốc đã triển khai 781 dự án nhà ở xã hội với quy mô 720.055 căn (trong đó đã hoàn thành 231 dự án với 180.850 căn, đang thi công 234 dự án với 233.962 căn, và đã chấp thuận chủ trương đầu tư 316 dự án với 305.243 căn), đạt khoảng 72% mục tiêu của kế hoạch đến năm 2030. Kết thúc năm 2025, cả nước đã về đích vượt 3,5% chỉ tiêu được giao khi hoàn thành hơn 103.700 căn.

Trong năm 2026, thực hiện chỉ tiêu tại Nghị quyết số 07/NQ-CP của Chính phủ về việc giao chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội cho các địa phương giai đoạn 2026 - 2030 là phát triển 158.723 căn, các địa phương đã đăng ký khoảng 158.000 căn ngay trong 5 tháng đầu năm, hiện nay đang triển khai thực tế 91.288 căn. Tín hiệu tích cực là đã có 26 tỉnh, thành phố chủ động khởi công đạt và vượt chỉ tiêu được giao của cả năm. 

Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định ngành Xây dựng quyết tâm dồn tổng lực hoàn thành chỉ tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội vào năm 2030. Việc hiện thực hóa mục tiêu này dự kiến sẽ giải quyết căn cơ nhu cầu an cư lạc nghiệp cho khoảng 4 triệu công nhân, người lao động, tạo động lực vững chắc thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế - xã hội đất nước.

Đến nay, đã có 26 địa phương khởi công đủ và vượt chỉ tiêu được giao năm 2026, gồm: Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ, Đồng Nai, Lào Cai, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Điện Biên, Phú Thọ, Hưng Yên, Ninh Bình, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Gia Lai, Lâm Đồng, Vĩnh Long, Đồng Tháp, An Giang và Cà Mau.