“Cánh tay nối dài” của F-35
Theo Army Recognition, tên lửa Joint Strike Missile (JSM) là tên lửa hành trình phóng từ trên không, đa nhiệm, dẫn đường chính xác, được phát triển nhằm đáp ứng yêu cầu tác chiến của không quân Hoàng gia Na Uy. JSM được phát triển dựa trên nền tảng tên lửa chống hạm Naval Strike Missile (NSM), nhưng đã được cải tiến toàn diện để phù hợp với phương thức phóng từ máy bay, đồng thời nâng cao tầm bắn, khả năng tự chủ trong nhận dạng mục tiêu, mức độ sống sót và đặc tính tàng hình.
Tên lửa JSM mang đầu đạn 120 kg, tích hợp dẫn đường đa chế độ, cho phép tấn công chính xác các mục tiêu giá trị cao từ xa. Ảnh: Army Recognition
Dự án JSM do tập đoàn Kongsberg Defence & Aerospace (Na Uy) chủ trì, với sự hợp tác chiến lược từ tập đoàn Raytheon Missiles & Defense (Mỹ). JSM cho phép các máy bay chiến đấu tấn công mục tiêu trên biển và các công trình kiên cố trên đất liền từ khoảng cách an toàn, trong khi vẫn duy trì độ nhận diện tín hiệu thấp trước radar đối phương.
Chương trình phát triển JSM khởi động từ năm 2008, do không quân Hoàng gia Na Uy tài trợ và quản lý toàn bộ. Điểm nhấn thiết kế là khả năng mang trong khoang vũ khí bên trong của tiêm kích F-35, giúp bảo toàn tính tàng hình của máy bay, đồng thời đảm bảo năng lực tấn công tầm xa với độ sống sót cao. Các thử nghiệm trong suốt thập niên 2010 đã xác nhận năng lực của tên lửa, với cột mốc quan trọng là lần phóng thử thành công từ tiêm kích F-35A vào năm 2021, chứng minh sự tích hợp hoàn chỉnh cả về cơ khí lẫn điện tử với nền tảng chiến đấu cơ thế hệ 5.
Ngày 28/4/2025, tại căn cứ không quân Ørland, Na Uy đánh dấu bước ngoặt trong hiện đại hóa quân đội khi tiếp nhận đồng thời đủ 52 tiêm kích F-35A và lô tên lửa JSM đầu tiên. Sự kiện này khẳng định năng lực tác chiến mới của lực lượng không quân nước này.
Trong quá trình phát triển, JSM tập trung vào 3 trụ cột năng lực như khả năng sống sót, sức công phá và khả năng lựa chọn mục tiêu. Tên lửa được trang bị cảm biến thụ động, khả năng bay cực thấp bám địa hình, cơ động cao và các phương án tiếp cận mục tiêu linh hoạt. Hiệu quả sát thương đạt được nhờ khả năng đánh trúng điểm yếu của mục tiêu, đầu đạn tối ưu hóa và giảm thiểu thiệt hại ngoài ý muốn. Bên cạnh đó, hệ thống nhận dạng mục tiêu thông minh giúp phân biệt chính xác trong môi trường tác chiến phức tạp.
JSM trở thành vũ khí tấn công tầm xa hiệu quả, tăng sức mạnh cho các chiến dịch hiện đại. Ảnh: Army Recognition
Về thiết kế và đặc tính kỹ thuật, JSM sở hữu thiết kế tối ưu hóa tàng hình với thân làm từ vật liệu composite hấp thụ sóng radar, giúp giảm đáng kể diện tích phản xạ radar. Kích thước tên lửa được thiết kế phù hợp với khoang vũ khí của tiêm kích F-35A và F-35C, dài khoảng 4 m, rộng 0,48 m khi gấp cánh và cao 0,52 m; khối lượng khoảng 416 kg.
Sau khi rời máy bay, cánh và đuôi điều khiển sẽ mở ra, giúp ổn định khí động học và tăng khả năng cơ động. JSM có thể bay ở độ cao rất thấp theo kiểu lướt sát mặt biển hoặc bám địa hình, qua đó giảm khả năng bị phát hiện và tăng xác suất xuyên thủng hệ thống phòng thủ đối phương.
“Sát thủ” tàng hình tấn công mọi mục tiêu
Về đầu đạn và sức công phá, tên lửa được trang bị đầu đạn kép nặng khoảng 120 kg, có thể tạo hiệu ứng nổ phân mảnh đối với mục tiêu mềm và bán kiên cố, đồng thời có khả năng xuyên phá đối với các công trình kiên cố. Ngòi nổ lập trình cho phép lựa chọn nhiều chế độ kích nổ, từ va chạm trực tiếp đến kích nổ trễ, tùy theo đặc điểm mục tiêu. Thiết kế này đảm bảo cân bằng giữa hiệu quả tiêu diệt và hạn chế thiệt hại ngoài ý muốn.
Về động cơ và tầm bắn, JSM sử dụng động cơ tua-bin phản lực cỡ nhỏ Williams F-415, cho phép bay ở tốc độ cận âm cao, khoảng Mach 0,9. Khi phóng, tên lửa được hỗ trợ bởi động cơ rocket nhiên liệu rắn, sau đó tách ra khi hoàn thành nhiệm vụ tăng tốc.
Tên lửa JSM sở hữu khả năng tàng hình, bay bám địa hình và tấn công chính xác. Ảnh: Army Recognition
Tầm bắn phụ thuộc vào quỹ đạo bay và điều kiện môi trường. Trong điều kiện thông thường, tầm bắn hơn 300 km; nếu sử dụng quỹ đạo bay cao - cao - thấp, có thể đạt trên 555 km. Với quỹ đạo bay thấp hoàn toàn, tầm bắn vẫn duy trì khoảng 185 km. Sự kết hợp này cho phép JSM tấn công mục tiêu từ khoảng cách xa trong khi vẫn giữ được yếu tố tàng hình.
Về hệ thống dẫn đường, JSM tích hợp hệ thống dẫn đường đa chế độ. Ở giai đoạn giữa hành trình, tên lửa sử dụng kết hợp GPS và hệ thống dẫn đường quán tính để đảm bảo độ chính xác cao. Khi tiếp cận mục tiêu, tên lửa chuyển sang đầu dò ảnh hồng ngoại có khả năng nhận dạng mục tiêu tự động, cho phép xác định và phân loại mục tiêu dựa trên dữ liệu đã lưu.
Ngoài ra, JSM còn có khả năng dò tìm tín hiệu radar thụ động để tấn công các mục tiêu phát xạ điện tử. Liên kết dữ liệu hai chiều cho phép cập nhật thông tin theo thời gian thực, thay đổi nhiệm vụ trong quá trình bay và xác nhận kết quả tấn công. Những tính năng này giúp tên lửa hoạt động hiệu quả ngay cả trong môi trường bị gây nhiễu hoặc mất tín hiệu GPS.
Về khả năng tác chiến, trong thực chiến, JSM mang lại năng lực tấn công tầm xa linh hoạt và khó bị đánh chặn. Sau khi phóng, tên lửa có thể bay bám địa hình hoặc lướt sát mặt biển, giảm khả năng bị radar phát hiện. Khi đến khu vực mục tiêu, tên lửa tự động nhận diện và tấn công chính xác điểm yếu, đồng thời thực hiện các động tác cơ động né tránh hệ thống phòng thủ.
Khả năng lựa chọn quỹ đạo tấn công cuối và thời điểm đánh trúng mục tiêu giúp tăng hiệu quả trong các đòn đánh phối hợp hoặc tấn công đồng loạt nhiều mục tiêu. Nhờ độ bộc lộ thấp, dẫn đường thụ động và khả năng thích ứng cao, JSM đặc biệt phù hợp để tấn công các mục tiêu giá trị cao như tàu chiến, công trình ven biển, hệ thống phòng không cơ động và các mục tiêu kiên cố trong khu vực được bảo vệ chặt chẽ.