Mối quan hệ hữu nghị đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa Việt Nam và Lào không chỉ là tài sản vô giá của hai dân tộc mà còn là nền tảng vững chắc để thúc đẩy mọi mặt đời sống xã hội. Trong dòng chảy đó, hợp tác kinh tế được xác định là động lực then chốt, giúp hiện thực hóa khát vọng phát triển bền vững và thịnh vượng của cả hai quốc gia.
Để hiểu rõ hơn về những xung lực mới, những "điểm chạm" chiến lược giúp nâng tầm quan hệ kinh tế song phương trong bối cảnh toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Sổm Sai Nông Lath - Tham tán Kinh tế - Thương mại Lào tại Việt Nam.
Ông Sổm Sai Nông Lath: Trong tổng thể quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa hai nước, hợp tác kinh tế ngày càng khẳng định vai trò là một trong những trụ cột quan trọng, mang tính động lực thúc đẩy quan hệ song phương phát triển thực chất và bền vững.
Những năm qua, hợp tác thương mại và đầu tư giữa hai nước đã đạt nhiều kết quả tích cực. Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 2,98 tỷ USD, tăng 32,7% so với năm 2024. Việt Nam hiện có 435 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Lào với tổng vốn đăng ký khoảng 8 tỷ USD, tập trung vào các lĩnh vực như năng lượng, công nghiệp, nông nghiệp, viễn thông và hạ tầng.
Đặc biệt, hợp tác trong lĩnh vực năng lượng, công nghiệp và logistics đang trở thành điểm sáng trong quan hệ kinh tế song phương. Hai nước đang thúc đẩy nhiều dự án kết nối chiến lược như đường sắt Vũng Áng - Viêng Chăn, cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn và các hành lang kinh tế khu vực. Những dự án này không chỉ góp phần giảm chi phí logistics, thúc đẩy thương mại và đầu tư mà còn mở ra không gian hợp tác phát triển mới cho cả hai nước.
Tuy nhiên, nếu nhìn một cách thẳng thắn và toàn diện, có thể thấy rằng hợp tác kinh tế hiện nay vẫn chưa thực sự phát huy hết tiềm năng, chưa hoàn toàn tương xứng với nền tảng quan hệ chính trị đặc biệt giữa hai nước. Quy mô thương mại còn khiêm tốn so với tiềm năng, một số dự án đầu tư triển khai còn chậm, kết nối hạ tầng và logistics vẫn là điểm nghẽn cần được tháo gỡ.
Vì vậy, trong thời gian tới, theo tôi, cần tiếp tục đẩy mạnh kết nối hai nền kinh tế một cách chiến lược hơn, tập trung vào các lĩnh vực có tính lan tỏa cao như hạ tầng, năng lượng, logistics và thương mại biên giới; đồng thời nâng cao hiệu quả phối hợp chính sách và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.
Có thể khẳng định, hợp tác kinh tế đã và đang trở thành trụ cột quan trọng, nhưng để thực sự tương xứng với tầm vóc của mối quan hệ chính trị đặc biệt Việt Nam - Lào, lĩnh vực này cần có những đột phá mạnh mẽ hơn trong thời gian tới, cả về quy mô, chất lượng và tính kết nối chiến lược.
Ông Sổm Sai Nông Lath: Trong bối cảnh khu vực và thế giới đang chứng kiến quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, đây chính là cơ hội để Việt Nam và Lào tạo ra những đột phá mới trong hợp tác, đưa quan hệ kinh tế trở thành trụ cột tương xứng với nền tảng quan hệ chính trị đặc biệt giữa hai nước.
Trong giai đoạn hiện nay, tôi cho rằng hợp tác Công Thương giữa Việt Nam và Lào cần tập trung vào một số lĩnh vực mang tính đột phá và có giá trị chiến lược lâu dài. Trước hết là lĩnh vực năng lượng, đặc biệt là phát triển năng lượng tái tạo, Lào có tiềm năng lớn về thủy điện, điện gió, điện mặt trời, trong khi Việt Nam có nhu cầu tiêu thụ điện ngày càng tăng. Đồng thời kết nối lưới điện xuyên biên giới, hướng tới xây dựng Lào trở thành trung tâm năng lượng của khu vực gắn với thị trường Việt Nam. Hai nước cũng cần nghiên cứu các dự án thủy điện tích năng và cơ chế giá điện ổn định để thu hút đầu tư quốc tế.
Trong lĩnh vực công nghiệp, hai bên cần chuyển mạnh từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang hợp tác chế biến sâu, phát huy mô hình “Nguyên liệu Lào - Công nghệ Việt Nam - Thị trường quốc tế”, đặc biệt trong các ngành khoáng sản, nông lâm sản và năng lượng. Ngoài ra, thương mại biên giới và chuyển đổi số cũng cần được ưu tiên thông qua xây dựng cửa khẩu thông minh, áp dụng công nghệ số trong thông quan.
Tuy nhiên, để đạt được những mục tiêu trên, hai nước cần tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, nguồn nhân lực chất lượng cao và cơ chế tài chính cho các dự án lớn. Tôi tin rằng, nếu triển khai đồng bộ và hiệu quả, hợp tác kinh tế sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy quan hệ đặc biệt Việt Nam - Lào, đóng góp tích cực vào việc hiện thực hóa mục tiêu “gắn kết chiến lược” phát triển bền vững, hiện đại và thực chất hơn trong thời gian tới.
Ông Sổm Sai Nông Lath: Từ thực tiễn làm việc và trao đổi thường xuyên với cộng đồng doanh nghiệp hai nước, tôi nhận thấy rằng mặc dù hợp tác thương mại và đầu tư giữa Lào và Việt Nam thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng vẫn còn một số rào cản lớn ảnh hưởng đến hiệu quả và tính bền vững của hợp tác. Nổi bật là hạn chế về hạ tầng kết nối và logistics, khi chi phí vận tải vẫn còn cao và việc kết nối từ Lào ra các cảng biển của Việt Nam chưa thực sự đồng bộ.
Theo tôi, để khơi thông mạnh mẽ dòng chảy thương mại và đầu tư giữa hai nước trong thời gian tới, cần tập trung vào một số giải pháp mang tính đột phá như: phát triển hạ tầng giao thông liên vận, logistics và hành lang kinh tế; thúc đẩy cơ chế “một cửa, một điểm dừng” và số hóa thủ tục thông quan; xây dựng các khu hợp tác kinh tế biên giới và trung tâm logistics chung; đồng thời tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp về thông tin thị trường, kết nối đối tác, tài chính và công nghệ.
Cùng với đó, cần đẩy mạnh chuyển đổi số, thương mại điện tử xuyên biên giới và nâng cao hiệu quả phối hợp chính sách giữa hai Chính phủ nhằm tạo môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và thuận lợi hơn. Tôi tin rằng, nếu các giải pháp này được triển khai đồng bộ và quyết liệt, chúng ta hoàn toàn có thể khơi thông mạnh mẽ dòng chảy thương mại - đầu tư, tạo ra bước chuyển biến thực chất, góp phần đưa hợp tác kinh tế Việt Nam - Lào phát triển lên tầm cao mới, tương xứng với mối quan hệ chính trị đặc biệt giữa hai nước.
Ông Sổm Sai Nông Lath: Trong vai trò Tham tán Kinh tế - Thương mại, chúng tôi xác định rõ rằng nhiệm vụ không chỉ dừng lại ở việc kết nối doanh nghiệp, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để các mối kết nối đó chuyển hóa thành hợp tác thực chất, hiệu quả và bền vững, đặc biệt là từng bước hình thành các chuỗi giá trị chung giữa Lào và Việt Nam.
Trên tinh thần đó, thời gian qua chúng tôi đã đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại và đầu tư theo hướng có trọng tâm, trọng điểm. Năm 2025, chúng tôi đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp hai nước tổ chức Hội thảo Thương mại điện tử xuyên biên giới Việt Nam - Lào tại Thủ đô Viêng Chăn và Hội thảo Xúc tiến thương mại và đầu tư Lào - Việt Nam tại Hà Nội.
Dự kiến trong thời gian tới sẽ tiếp tục tổ chức các sự kiện tương tự theo chuỗi ngành cụ thể như năng lượng, nông nghiệp, công nghiệp chế biến, logistics…, qua đó giúp doanh nghiệp không chỉ gặp gỡ mà còn tìm được đối tác phù hợp để hợp tác lâu dài. Đồng thời, chúng tôi tích cực hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp Lào tham gia các hội chợ, triển lãm chuyên ngành và chương trình kết nối cung - cầu tại Việt Nam nhằm thúc đẩy ký kết hợp tác sản xuất, kinh doanh một cách hiệu quả.
Chúng tôi cũng đặc biệt chú trọng thúc đẩy hợp tác logistics và thương mại biên giới thông qua cải thiện thủ tục cửa khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các tuyến vận tải hiệu quả và khuyến khích hình thành các trung tâm logistics liên kết giữa hai nước.
Song song với đó là đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong xúc tiến thương mại như kết nối doanh nghiệp trực tuyến, hỗ trợ tham gia thương mại điện tử và xây dựng nền tảng chia sẻ thông tin doanh nghiệp. Có thể nói, mục tiêu xuyên suốt của chúng tôi là chuyển từ “kết nối cơ học” sang “hợp tác có chiều sâu”, góp phần nâng cao giá trị gia tăng, sức cạnh tranh và tính bền vững của hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Lào trong giai đoạn mới.
Ông Sổm Sai Nông Lath: Quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và tin cậy sâu sắc giữa Việt Nam và Lào thực sự là một tài sản vô giá, có một không hai trong quan hệ quốc tế. Theo tôi, vấn đề quan trọng hiện nay là làm thế nào để chuyển hóa “tài sản chính trị - lịch sử” đặc biệt đó thành “lợi thế kinh tế - cạnh tranh” cụ thể, thiết thực và có thể đo đếm được. Trước hết, cần thể chế hóa sự tin cậy chính trị thành các cơ chế hợp tác đặc thù và ưu đãi vượt trội dành cho doanh nghiệp hai nước, đặc biệt trong các lĩnh vực đầu tư, thương mại, tài chính và lao động.
Chính mức độ tin cậy cao giữa hai nước sẽ tạo điều kiện để chúng ta đi nhanh hơn, mạnh hơn và hiệu quả hơn so với các mô hình hợp tác thông thường. Bên cạnh đó, cần xây dựng không gian kinh tế chung Việt Nam - Lào theo hướng gắn kết chiến lược thông qua kết nối hạ tầng giao thông, năng lượng, logistics; phát triển các hành lang kinh tế, khu hợp tác biên giới; đồng thời liên kết sâu hơn các chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị khu vực. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để biến lợi thế địa lý và quan hệ chính trị thành lợi thế cạnh tranh thực sự trong thu hút đầu tư và phát triển kinh tế.
Đồng thời, cần phối hợp xây dựng hình ảnh chung và xúc tiến đầu tư song phương ra bên ngoài, thu hút mạnh mẽ hơn nguồn vốn từ bên thứ ba vào các dự án liên kết, qua đó xây dựng thương hiệu Việt Nam - Lào như một điểm đến đầu tư ổn định, an toàn và giàu tiềm năng. Trong bối cảnh hiện nay, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cũng cần được xem là những “đòn bẩy mới” để thúc đẩy hợp tác, từ phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới đến thu hút đầu tư vào năng lượng tái tạo, kinh tế xanh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất vẫn là con người và niềm tin. Tình cảm gắn bó thủy chung giữa hai dân tộc “hạt gạo cắn đôi, cọng rau bẻ nửa”, được hun đúc qua nhiều thế hệ, cần tiếp tục được chuyển hóa thành niềm tin của doanh nghiệp, nhà đầu tư và thị trường. Có thể khẳng định rằng, nếu khai thác hiệu quả “tài sản đặc biệt” này, Việt Nam và Lào hoàn toàn có thể biến quan hệ chính trị mẫu mực thành lợi thế cạnh tranh kinh tế nổi trội, góp phần nâng cao vị thế của hai nền kinh tế trong khu vực và trên trường quốc tế.
Xin cảm ơn ông!