Mới đây, Thanh tra Chính phủ đã ban hành Thông báo kết luận thanh tra số 2708/TB-TTCP về chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại Bộ Tư pháp.
Theo thông báo, trước đó, ngày 23/7/2026, Tổng Thanh tra Chính phủ đã ban hành Kết luận thanh tra số 498/KL-TTCP về thanh tra chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại Bộ Tư pháp.
99 cơ sở nhà, đất chưa bảo đảm hồ sơ pháp lý
Theo kết luận thanh tra, tại thời điểm thanh tra, tổng số cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp là 834 cơ sở. Tổng số 0cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp là 397 cơ sở.
Thanh tra Chính phủ ghi nhận Đảng ủy, lãnh đạo Bộ Tư pháp đã tích cực, quan tâm, ban hành kịp thời nhiều văn bản chỉ đạo, điều hành việc xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư do sắp xếp tổ chức bộ máy. Công tác quản lý, sử dụng, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp đã được các cơ quan, đơn vị quan tâm triển khai nghiêm túc.
Một số cơ sở nhà, đất dôi dư đã được kịp thời điều chuyển, bố trí sử dụng cho các cơ quan, đơn vị có nhu cầu, góp phần tiết kiệm ngân sách nhà nước, hạn chế đầu tư xây dựng, mua sắm mới. Việc xử lý, bàn giao một số cơ sở nhà, đất dôi dư cũng góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công, tạo nguồn lực tài chính phục vụ hoạt động của Nhà nước và đáp ứng yêu cầu sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy.
Trụ sở Bộ Tư pháp. Ảnh: Báo Quân đội nhân dân
Bên cạnh những kết quả đạt được, Thanh tra Chính phủ chỉ ra một số tồn tại, hạn chế, thiếu sót trong việc sắp xếp, xử lý, quản lý, sử dụng các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại Bộ Tư pháp.
Đáng chú ý, công tác chỉ đạo kiểm tra hiện trạng các cơ sở nhà, đất của Cục Quản lý Thi hành án dân sự được xác định chưa quyết liệt và sâu sát, dẫn đến tồn tại 99 cơ sở nhà, đất chưa bảo đảm hồ sơ pháp lý theo quy định tại Điều 31 Luật Đất đai 2024.
Công tác kiểm kê, kê khai, quản lý hồ sơ, cơ sở dữ liệu cũng còn những hạn chế. Theo Thanh tra Chính phủ, các cơ quan thi hành án dân sự tỉnh, thành phố gặp khó khăn trong cập nhật dữ liệu cơ sở nhà, đất vào cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản công để báo cáo kê khai, đồng bộ và chuẩn hóa dữ liệu; nhiều đơn vị không đăng nhập được, dẫn đến chưa cập nhật và kê khai kịp thời.
Kết luận thanh tra cũng xác định 3 cơ sở nhà, đất chưa thực hiện việc đăng ký biến động quyền sử dụng đất, thực hiện chưa đúng quy định tại Điều 133 Luật Đất đai năm 2024. Cơ sở nhà, đất tại số 139 Nguyễn Thái Học, Hà Nội có diện tích đất 1.270m², diện tích sàn sử dụng 2.838m² đang bị lấn chiếm, tranh chấp.
Cơ sở nhà, đất này được điều chuyển từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội sang Bộ Tư pháp quản lý theo Quyết định số 749/QĐ-BTC ngày 27/4/2017. Tại thời điểm bàn giao, cơ sở này đã có tình trạng tranh chấp, lấn chiếm của một số hộ dân. Bộ Tư pháp đã có các văn bản đề nghị phối hợp xử lý nhưng không nhận được phản hồi. Đến thời điểm thanh tra, cơ sở nhà, đất này do Cục Quản lý Thi hành án dân sự quản lý, sử dụng và chưa giải quyết dứt điểm việc tranh chấp, lấn chiếm.
70 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa bàn giao
Đối với các cơ sở nhà, đất thuộc hệ thống thi hành án dân sự, đến tháng 9/2025, 34/34 cơ quan thi hành án dân sự tỉnh, thành phố đã hoàn thành việc rà soát, báo cáo phương án sắp xếp, xử lý cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý trên địa bàn. Kết quả xác định có 397 cơ sở nhà, đất dôi dư cần thực hiện xử lý, trong đó đã bàn giao 327 cơ sở, còn 70 cơ sở chưa bàn giao; 19 cơ sở nhà, đất bàn giao từ các cơ quan thuộc Bộ Tư pháp cho địa phương quản lý chậm so với quy định tại Điều 37 Nghị định số 186/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 của Chính phủ.
Trong 70 cơ sở trên, 56 cơ sở nhà, đất đủ điều kiện khai thông ngay, do các thủ tục bàn giao không vướng mắc về pháp lý. Còn lại 14 cơ sở nhà, đất chưa đủ điều kiện khơi thông ngay.
Về trách nhiệm đối với những hạn chế, thiếu sót, Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm đối với 99 cơ sở nhà, đất chưa bảo đảm hồ sơ pháp lý thuộc về đơn vị đang quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất.
Đối với những hạn chế, thiếu sót tại cơ sở nhà, đất số 139 Nguyễn Thái Học, trách nhiệm thuộc về Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (cũ), Cục Người có công - đơn vị quản lý tài sản thời kỳ trước năm 2017 - để xảy ra tình trạng tranh chấp, lấn chiếm; Bộ Tư pháp, Cục Quản lý Thi hành án dân sự chậm xử lý tranh chấp, lấn chiếm giai đoạn từ thời điểm tiếp nhận năm 2017 đến nay.
Đối với việc bàn giao 19 cơ sở nhà, đất cho địa phương quản lý chậm so với quy định, trách nhiệm thuộc về Cục Quản lý Thi hành án dân sự trong việc chậm trình lãnh đạo Bộ ban hành văn bản xin ý kiến gửi địa phương đối với một số cơ sở nhà, đất; chậm tham mưu ban hành quyết định chuyển giao về địa phương khi đã có ý kiến của UBND tỉnh, thành phố.
Trên cơ sở kết luận thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Tư pháp chỉ đạo Cục Quản lý Thi hành án dân sự thực hiện khắc phục những tồn tại, hạn chế đã được chỉ ra. Theo đó, đối với các cơ sở nhà, đất đã được phê duyệt phương án chuyển giao về địa phương để quản lý, xử lý nhưng địa phương chưa thực hiện tiếp nhận, Bộ Tư pháp chỉ đạo các cơ quan thi hành án dân sự địa phương đẩy nhanh tiến độ, khẩn trương phối hợp với các cơ quan có liên quan ở địa phương để triển khai các thủ tục tiếp theo, tránh kéo dài, gây lãng phí tài sản công.
Đồng thời, Thanh tra Chính phủ kiến nghị khẩn trương hoàn thiện các thủ tục bàn giao theo quy định để chuyển giao 70 cơ sở nhà, đất dôi dư về địa phương quản lý, bảo đảm sử dụng hiệu quả cơ sở nhà, đất theo quy định; chỉ đạo Cục Quản lý Thi hành án dân sự khẩn trương chỉ đạo các cơ quan thi hành án dân sự địa phương phối hợp với chính quyền địa phương hoàn thiện hồ sơ pháp lý đối với 99 cơ sở nhà, đất.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Tư pháp căn cứ các hạn chế, thiếu sót nêu tại kết luận thanh tra để rà soát, làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân có liên quan qua từng thời kỳ. Trên cơ sở kết quả rà soát, nếu có đủ căn cứ theo quy định, tổ chức xem xét trách nhiệm để xử lý nghiêm theo quy định pháp luật; trường hợp vượt thẩm quyền thì báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, chỉ đạo.