Khu công nghiệp sinh thái: “Chìa khóa” đón làn sóng đầu tư mới
Tại hội thảo "Thúc đẩy chuyển đổi xanh, hướng tới thành phố sinh thái và thông minh" do UBND TP. Đà Nẵng phối hợp với Báo Tiền phong tổ chức mới đây, bà Đoàn Thị Ngọc Thủy, Phó trưởng Phòng Xây dựng và Môi trường, Ban Quản lý Khu Công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng cho rằng, phát triển khu công nghiệp sinh thái đang ngày càng trở nên cấp thiết ở các địa phương trong cả nước.
Chuyển đổi các khu công nghiệp truyền thống sang khu công nghiệp sinh thái giúp các địa phương tăng sức cạnh tranh để đón làn sóng đầu tư mới.
Việc thúc đẩy phát triển khu công nghiệp theo hướng sinh thái sẽ huy động nguồn lực lớn từ khu vực tư nhân cho các giải pháp công nghiệp xanh, đảm bảo an ninh năng lượng, đóng góp đáng kể vào nỗ lực ứng phó với biến đổi khí hậu của Việt Nam, thúc đẩy tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, thể hiện quyết tâm chính trị của Chính phủ Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết phát triển bền vững.
Triển khai mô hình khu công nghiệp sinh thái là thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030, cam kết trong thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững. Đồng thời hiện thực hóa mục tiêu Net Zero (phát thải ròng bằng "0") của Việt Nam vào năm 2050 tại Hội nghị COP26.
Nghị định số 35/2022/NĐ-CP ngày 28/5/2022 của Chính phủ Quy định về quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế là chính sách quan trọng trong việc định hướng phát triển hạ tầng khu công nghiệp của Việt Nam trong giai đoạn sắp tới.
Tại TP. Đà Nẵng, theo Đề án “Xây dựng Đà Nẵng - thành phố môi trường” giai đoạn 2021 - 2030 và Chương trình quản lý ô nhiễm công nghiệp TP. Đà Nẵng đến năm 2030, UBND TP. Đà Nẵng đặt mục tiêu đến năm 2030 có từ 2 - 3 khu công nghiệp được công nhận là khu công nghiệp sinh thái. Đây là định hướng đúng, là giải pháp căn cơ nhất giúp các khu công nghiệp và TP. Đà Nẵng hướng tới phát triển bền vững lâu dài cả về kinh tế, môi trường và xã hội.
“Các khu công nghiệp tại Đà Nẵng hiện có vai trò quan trọng trong thu hút đầu tư, tăng trưởng xuất khẩu và giải quyết việc làm cho người lao động. Việc định hướng chuyển đổi và phát triển theo mô hình khu công nghiệp sinh thái hứa hẹn nâng cao năng lực cạnh tranh để đón làn sóng đầu tư mới trong thời gian tới”, bà Thủy nói.
PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường).
Tăng liên kết doanh nghiệp để hình thành các mô hình cộng sinh công nghiệp
Trao đổi với phóng viên báo Công Thương, PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, cách tiếp cận mới để phát triển nền kinh tế xanh đó là phải thay đổi quan điểm, nhận thức về áp dụng mô hình kinh tế sinh thái, mô hình kinh tế xanh lam, mô hình kinh tế tuần hoàn. Tức là, thay đổi cách thức quản lý chuỗi cung ứng theo sản phẩm, sang quản lý hệ sinh thái gồm nhiều chuỗi cung ứng và nhiều sản phẩm sẽ mang lại giá trị cộng sinh cho nền kinh tế, mà ở góc độ công nghiệp chính là chuyển đổi từ khu công nghiệp truyền thống sang khu công nghiệp sinh thái.
“Việc chuyển đổi mô hình sang khu công nghiệp sinh thái gồm: Quản lý tiết kiệm sử dụng năng lượng, quản lý việc sử dụng tuần hoàn nước, quản lý việc sử dụng nguyên nhiên vật liệu, xây dựng các hình thức cộng sinh công nghiệp ở trong các khu công nghiệp... Đây là những giải pháp đem lại giá trị mới cho khu công nghiệp. Thay vì thải bỏ tài nguyên, chúng ta biến rác thải thành tài nguyên có thể tái sử dụng và mang lại giá trị mới cho ngành công nghiệp”, PGS.TS Nguyễn Đình Thọ nói.
Theo PGS. TS Nguyễn Đình Thọ, để xác định khu công nghiệp sinh thái cần dựa trên tiêu chuẩn của UNIDO (Tổ chức phát triển công nghiệp Liên hợp quốc) và Nghị định 35/2022/NĐ-CP. Theo đó, các tiêu chí tập trung vào quản lý môi trường, hiệu quả sử dụng năng lượng, cộng sinh công nghiệp (chia sẻ tài nguyên) và trách nhiệm xã hội.
Trong đó, cộng sinh công nghiệp là điều kiện cốt lõi. Một khu công nghiệp sinh thái phải hình thành ít nhất một mô hình chia sẻ tài nguyên giữa các doanh nghiệp. Thực tiễn cho thấy, nhiều giải pháp có thể triển khai như sử dụng hệ thống lò hơi dùng chung để tận dụng nhiệt dư trong quá trình sản xuất; thu hồi nhiệt thải để phục vụ nhu cầu làm nóng và làm mát trong nhà xưởng. Hay tuần hoàn nước sau xử lý cho các mục đích làm mát, vệ sinh, tưới cây; hoặc việc tổ chức hệ thống logistics nội khu theo mô hình dùng chung, kết hợp phương tiện vận tải điện và nguồn điện tái tạo như điện mặt trời áp mái cũng giúp giảm tiêu hao nhiên liệu và phát thải.
Thúc đẩy các mô hình cộng sinh công nghiệp là điều kiện để hình thành các khu công nghiệp sinh thái theo hướng kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh lam. Ảnh: Phối cảnh dự án Khu công nghiệp Nam Thăng Bình (TP. Đà Nẵng), phân khu B.
PGS.TS Nguyễn Đình Thọ cho rằng, thúc đẩy liên kết giữa các doanh nghiệp để hình thành các mô hình cộng sinh công nghiệp cần được xem là giải pháp trọng tâm để tăng tốc chuyển đổi khu công nghiệp truyền thống sang khu công nghiệp sinh thái, vận hành theo nguyên lý của kinh tế tuần hoàn và tiến tới mô hình kinh tế xanh lam.
“Khi các mô hình này được kết nối thành chuỗi cộng sinh, khu công nghiệp không chỉ tiết kiệm năng lượng, nước và nguyên vật liệu mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng hạ tầng, đáp ứng được các tiêu chuẩn LEED (tiêu chuẩn toàn cầu về công trình xanh), cũng chính là đáp ứng được các tiêu chuẩn của khu công nghiệp sinh thái, mang lại giá trị lớn hơn, bền vững hơn cho doanh nghiệp trong khu công nghiệp”, PGS.TS Nguyễn Đình Thọ nhận định.
PGS.TS Nguyễn Đình Thọ nhận định cần tăng liên kết doanh nghiệp để thúc đẩy nhanh hình thành các khu công nghiệp sinh thái thông qua mô hình cộng sinh công nghiệp. Việc chia sẻ tài nguyên, tuần hoàn nước, tận dụng nhiệt thải và sử dụng năng lượng tái tạo sẽ giúp tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, tạo nền tảng chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn và kinh tế xanh lam.