Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cùng với Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), xoay quanh những vấn đề đặt ra từ thực tiễn, góc nhìn sâu sắc về vai trò của chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, cũng như những giải pháp để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với các yêu cầu mới của thị trường.
Tiến sĩ Đào Xuân Hưng - Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Ảnh: Thanh Thảo
- Thưa ông, trong bối cảnh hiện nay, vì sao chuyển đổi số và chuyển đổi xanh lại được coi là hai trụ cột mang tính quyết định đối với doanh nghiệp?
Tiến sĩ Đào Xuân Hưng: Trong bối cảnh toàn cầu đang biến động nhanh chóng với sự gia tăng cạnh tranh chiến lược, tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, cùng với các yêu cầu khắt khe từ thị trường quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước những áp lực chuyển đổi rất lớn. Nếu như trước đây, tăng trưởng có thể dựa nhiều vào khai thác tài nguyên và lao động giá rẻ, thì hiện nay mô hình đó không còn phù hợp.
Chuyển đổi số giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, tối ưu hóa quản trị, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và mở rộng không gian phát triển thông qua thương mại điện tử, qua đó tăng khả năng kết nối với thị trường trong và ngoài nước, đặc biệt là các chuỗi cung ứng gắn với lĩnh vực công nghiệp và thương mại. Trong khi đó, chuyển đổi xanh lại hướng doanh nghiệp tới sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe.
Hai quá trình này không tách rời mà bổ trợ lẫn nhau, tạo thành một mô hình chuyển đổi kép, giúp doanh nghiệp vừa nâng cao hiệu quả sản xuất, vừa gia tăng giá trị thương hiệu và khả năng cạnh tranh. Đây không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp tồn tại và phát triển trong kỷ nguyên mới.
Theo Tiến sĩ Đào Xuân Hưng, hướng tới hai con số từ năm 2026, cộng đồng doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm và là lực lượng tiên phong trong đổi mới mô hình tăng trưởng". Ảnh: Thanh Thảo
- Ông đánh giá như thế nào về vai trò của cộng đồng doanh nghiệp trong mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của Việt Nam trong giai đoạn tới?
Tiến sĩ Đào Xuân Hưng: Trong chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam, đặc biệt khi đặt mục tiêu tăng trưởng cao, hướng tới hai con số từ năm 2026, cộng đồng doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm và là lực lượng tiên phong trong đổi mới mô hình tăng trưởng.
Doanh nghiệp không chỉ là chủ thể sản xuất, mà còn là nơi trực tiếp ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và triển khai các mô hình kinh doanh mới. Khi doanh nghiệp thực hiện tốt chuyển đổi số, họ có thể nâng cao hiệu suất hoạt động, tối ưu chuỗi cung ứng, kết nối sâu hơn với hệ thống phân phối và thị trường tiêu dùng, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghiệp - thương mại, nơi tốc độ và hiệu quả logistics, thương mại điện tử đóng vai trò then chốt.
Đồng thời, khi doanh nghiệp chuyển sang mô hình xanh, họ không chỉ đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu mà còn góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững của quốc gia. Chính vì vậy, việc tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, vốn và cơ chế chính sách phù hợp là yếu tố quyết định để hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng trong thời gian tới.
Chuyển đổi kép trong nông nghiệp cũng là sự kết hợp giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, mở ra hướng phát triển hiện đại, bền vững, nâng cao giá trị gia tăng cho ngành. Ảnh: Thanh Thảo
- Bên cạnh cơ hội, theo ông, đâu là những khó khăn lớn nhất mà doanh nghiệp đang gặp phải trong quá trình chuyển đổi số - xanh?
Tiến sĩ Đào Xuân Hưng: Thực tiễn cho thấy, mặc dù nhận thức về chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đã được nâng cao, nhưng quá trình triển khai vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Trước hết là hạn chế về nguồn lực tài chính, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, khi chi phí đầu tư cho công nghệ và chuyển đổi mô hình sản xuất còn khá lớn.
Bên cạnh đó, nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực công nghệ, dữ liệu và quản trị chuyển đổi còn thiếu hụt, trong khi mức độ sẵn sàng chuyển đổi giữa các doanh nghiệp và giữa các vùng miền chưa đồng đều. Một số doanh nghiệp vẫn chưa thực sự hiểu rõ lợi ích dài hạn của chuyển đổi, dẫn tới tâm lý e ngại thay đổi.
Ngoài ra, hệ thống cơ chế, chính sách hỗ trợ mặc dù đã được quan tâm nhưng vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để phù hợp hơn với thực tiễn, đặc biệt là trong việc hỗ trợ tài chính, tạo điều kiện tiếp cận công nghệ và thúc đẩy các mô hình kinh doanh mới. Việc tháo gỡ những điểm nghẽn này sẽ là điều kiện quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số - xanh diễn ra nhanh và hiệu quả hơn.
Chuyển đổi số - xanh thúc đẩy liên kết công nghiệp và nông nghiệp, hình thành chuỗi giá trị bền vững từ sản xuất, chế biến đến phân phối, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. Ảnh: Báo Công Thương
- Với vai trò là cơ quan khoa học của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tạp chí sẽ đóng góp như thế nào trong việc thúc đẩy chuyển đổi số - xanh thời gian tới?
Tiến sĩ Đào Xuân Hưng: Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường xác định rõ sứ mệnh đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình phát triển, đặc biệt trong việc lan tỏa các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước như Nghị quyết 57 và Nghị quyết 68.
Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục đổi mới nội dung và hình thức truyền thông theo hướng hiện đại, tăng cường các diễn đàn trao đổi học thuật và thực tiễn, qua đó kết nối các nhà quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp. Đồng thời, Tạp chí sẽ đẩy mạnh phổ biến tri thức về công nghệ số như trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, blockchain, cũng như các mô hình kinh tế tuần hoàn, nhằm giúp doanh nghiệp tiếp cận và ứng dụng hiệu quả.
Quan trọng hơn, chúng tôi mong muốn đóng vai trò cầu nối giữa chính sách và thực tiễn, giữa khoa học và doanh nghiệp, từ đó góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số - xanh diễn ra đồng bộ, hiệu quả và bền vững hơn trong toàn nền kinh tế.
- Xin cảm ơn ông!
Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành hai trụ cột chiến lược trong phát triển doanh nghiệp Việt Nam, giúp nâng cao năng suất, tối ưu quản trị và mở rộng thị trường thông qua thương mại điện tử và kết nối chuỗi giá trị. Đồng thời, chuyển đổi xanh góp phần giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị thương hiệu.
Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn tới, doanh nghiệp được xác định là trung tâm của đổi mới, trong khi việc hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy ứng dụng công nghệ sẽ là chìa khóa để quá trình chuyển đổi diễn ra hiệu quả và bền vững.