Doanh nghiệp nâng cao nhận thức về tiết kiệm năng lượng
Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động, chi phí đầu vào gia tăng và mục tiêu tăng trưởng cao đặt ra áp lực lớn, tiết kiệm năng lượng không chỉ giúp doanh nghiệp vượt khó mà còn tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp hỗ trợ TP Hà Nội cho rằng, khi chi phí năng lượng ngày càng gia tăng và áp lực chuyển đổi xanh trở nên cấp thiết, tiết kiệm năng lượng đã trở thành yếu tố mang tính chiến lược đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất công nghiệp.
“Việc tối ưu hóa sử dụng năng lượng không chỉ giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí vận hành, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh mà còn góp phần tăng sức cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong chuỗi cung ứng toàn cầu”, ông Nguyễn Vân cho hay.
Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp sản xuất lớn tại Việt Nam đã có nhận thức rõ nét hơn về tiết kiệm năng lượng và chủ động triển khai các mô hình tiết kiệm năng lượng với quy mô và hiệu quả đáng ghi nhận.
Khu liên hợp gang thép Hòa Phát Dung Quất được đầu tư hệ thống thu hồi và tận dụng nhiệt dư, khí than phát sinh từ quá trình sản xuất than cốc và luyện gang thép để phát điện. Ảnh: Tập đoàn Hoà Phát
Trong ngành thép, nơi có sự tiêu hao năng lượng rất lớn, Tập đoàn Hòa Phát được xem là mô hình tiêu biểu về tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững. Tại Khu liên hợp gang thép Hòa Phát Dung Quất, doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống thu hồi và tận dụng nhiệt dư, khí than phát sinh từ quá trình sản xuất than cốc và luyện gang thép để phát điện.
Ông Ngô Văn Cường, Phòng Kỹ thuật Công ty Cổ phần Thép Hòa Phát Dung Quất cho biết, để giảm lượng điện tiêu thụ từ lưới điện quốc gia, công ty đã sử dụng nhiệt dư khí nóng lò cốc, lò cao để sản xuất điện. Theo đó, nhiệt dư, khí than phát sinh từ quá trình sản xuất than cốc, luyện gang thép được thu hồi, tận dụng phục vụ cho phát điện để cung cấp cho sản xuất. Giải pháp này đáp ứng khoảng 80% nhu cầu sử dụng điện toàn khu liên hợp.
“Hòa Phát cũng đầu tư hệ thống thu hồi khí, bụi và tuần hoàn nước làm mát trong dây chuyền luyện thép, giúp tối ưu hóa năng lượng, giảm phát thải và tiết kiệm chi phí vận hành ở quy mô lớn mỗi năm”, ông Ngô Văn Cường cho hay.
Ở lĩnh vực sản xuất giấy, Tổng công ty Giấy Việt Nam (VINAPACO) tại Phú Thọ cũng là một doanh nghiệp điển hình về tiết kiệm năng lượng. Với công suất khoảng 68.000 tấn bột giấy và 100.000 tấn giấy mỗi năm, trước đây doanh nghiệp vận hành hệ thống lò hơi đốt than hiệu suất thấp, tiêu tốn nhiên liệu và phát thải lớn.
Nhằm giảm chi phí và đáp ứng yêu cầu môi trường, VINAPACO đã xây dựng kế hoạch đầu tư hệ thống đồng phát nhiệt - điện (CHP) sử dụng sinh khối thay thế than. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 36 triệu USD, dự kiến đạt hiệu suất sử dụng năng lượng trên 75%, qua đó giúp tiết kiệm đáng kể chi phí vận hành và giảm lượng phát thải CO₂ hàng năm.
Với nhà máy dệt may rộng tới 10.000 m2 (riêng máy dệt kim đã có tới 360 máy), lượng điện tiêu thụ tại Công ty cổ phần Dệt may Supertex (Hà Nội) là rất lớn.
Tuy nhiên, theo ông Lê Đại Quảng, Phó Tổng Giám đốc công ty cổ phần Dệt may Supertex, doanh nghiệp đã triển khai các giải pháp như sử dụng thiết bị biến tần, công nghệ inverter, năng lượng áp mái và không sử dụng nguồn nhiên liệu hóa thạch (thay bằng củi)... giúp tiết kiệm năng lượng, hạn chế phát thải. Nhờ đó, công suất sản xuất tăng lên, nhưng lượng điện năng tiêu thụ chỉ ở mức bằng hoặc thấp hơn.
Ngoài các mô hình điển hình trên, nhiều doanh nghiệp trong ngành xi măng, dệt may, thủy sản và logistics cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng như: Tận dụng nhiệt thải để phát điện, lắp đặt điện mặt trời mái nhà, số hóa quản lý vận tải nhằm tối ưu tuyến đường và giảm tiêu hao nhiên liệu.
Coi tiết kiệm là giải pháp hàng đầu
Đề cập tới những giải pháp giúp doanh nghiệp tiết kiệm năng lượng hiệu quả, ông Dương Chí Công, chuyên gia năng lượng đồng thời là Giám đốc kỹ thuật Công ty Cổ phần Giải pháp Công nghệ Việt Nam (VETS) cho rằng, để tiết kiệm năng lượng hiệu quả, doanh nghiệp cần tiếp cận theo hướng tổng thể, trong đó kiểm toán năng lượng là bước đi đầu tiên và quan trọng nhất, nhằm đánh giá thực trạng sử dụng năng lượng để có cơ sở đề xuất các giải pháp tối ưu.
Ông Dương Chí Công, chuyên gia năng lượng - Giám đốc kỹ thuật Công ty Cổ phần Giải pháp Công nghệ Việt Nam (VETS). Ảnh: VETS
Ông cho rằng các ngành tiêu hao năng lượng lớn như xi măng, thép cần tập trung tận dụng nhiệt thải và tối ưu hóa lò nung. Ngành dệt may nên cải tiến hệ thống hơi và điều hòa không khí; ngành nhựa và giấy cần nâng cấp máy ép, máy nghiền và hệ thống sấy. Riêng ngành rượu, bia và giải khát và chế biến thủy sản, việc cải tiến công nghệ làm lạnh và thu hồi năng lượng sẽ mang lại hiệu quả tiết kiệm điện đáng kể.
Theo chuyên gia, khi công nghệ hiệu suất cao được áp dụng rộng rãi, doanh nghiệp không chỉ giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, từ đó tăng cơ hội xuất khẩu trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng xanh ngày càng mạnh mẽ.
“Việc kiểm soát tốt chi phí năng lượng đang trở thành một trong những lợi thế cạnh tranh quan trọng của doanh nghiệp Việt Nam. Khi tiết kiệm được chi phí sản xuất, doanh nghiệp có thêm nguồn lực để đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường”, ông Dương Chí Công cho hay.
Cũng theo ông Dương Chí Công, các cơ sở sử dụng năng lượng cần chủ động tìm hiểu và thực hiện các quy định pháp luật, chính sách mới để tiếp cận các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, tài chính, các chương trình ưu đãi về tiết kiệm năng lượng.
Trước những bất ổn của thị trường năng lượng thế giới, Bộ Công Thương khuyến nghị người dân và doanh nghiệp tăng cường tiết kiệm năng lượng, nhất là xăng dầu. Theo Bộ Công Thương, mỗi lít xăng dầu tiết kiệm được là đóng góp thiết thực cho an ninh năng lượng quốc gia.
Đối với doanh nghiệp, Bộ Công Thương đề nghị xây dựng định mức tiêu hao nhiên liệu cho từng quy trình sản xuất và vận tải; áp dụng hệ thống quản lý năng lượng theo tiêu chuẩn ISO 50001; đầu tư nâng cấp thiết bị, máy móc để giảm tiêu hao điện năng. Bên cạnh đó, việc sắp xếp tuyến vận chuyển hợp lý, tăng tải trọng mỗi chuyến hàng và giảm số lượt xe chạy rỗng cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm tiết kiệm xăng dầu trong logistics.