Doanh nghiệp kỳ vọng ưu đãi đi vào thực chất
Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017) do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo, gồm 5 chương và 35 điều. Trong đó, đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập là nội dung được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm.
Trao đổi với Báo Công Thương, TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) đã có những chia sẻ về vấn đề này.
TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME).
- Thưa ông, đề xuất miễn thuế này có ý nghĩa như thế nào đối với cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhất là tại Hà Nội?
TS. Mạc Quốc Anh: Cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa đón nhận đề xuất này với nhiều kỳ vọng. Với doanh nghiệp mới thành lập, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm là sự hỗ trợ thiết thực để tích lũy vốn, củng cố năng lực tài chính và yên tâm khởi sự kinh doanh.
Hiện nay, ưu đãi này đã được áp dụng theo quy định hiện hành và được hướng dẫn tại Nghị định 20/2026/NĐ-CP. Doanh nghiệp mong rằng khi nội dung này được đưa vào Luật, chính sách sẽ được kế thừa, ổn định và thực hiện thuận lợi hơn.
Qua thực tế hoạt động của Hiệp hội, chúng tôi thấy giai đoạn đầu là giai đoạn khó khăn nhất. Một doanh nghiệp mới phải đồng thời đầu tư thiết bị, thuê địa điểm, tuyển dụng, tìm khách hàng và tổ chức kế toán. Khi đã phát sinh nghĩa vụ thuế, khoản tiền được miễn có thể bổ sung vốn lưu động, đào tạo lao động hoặc cải tiến sản phẩm.
Tại Hà Nội, nhiều doanh nghiệp mới hoạt động trong công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ chất lượng cao, công nghệ và sản phẩm sáng tạo. Chẳng hạn, một cơ sở sản xuất mới có thể dành khoản thuế được miễn để hoàn thiện tiêu chuẩn chất lượng, từng bước đáp ứng yêu cầu của khách hàng lớn.
Chính sách rõ ràng cũng tạo thêm động lực để hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp, minh bạch sổ sách và mở rộng hợp tác. Tuy nhiên, miễn thuế chỉ mang lại lợi ích trực tiếp khi doanh nghiệp có khoản thuế phải nộp. Những doanh nghiệp chưa phát sinh nghĩa vụ thuế vẫn cần thêm hỗ trợ về thị trường, quản trị và tiếp cận vốn.
- Ưu đãi thuế cũng là một nguồn lực công. Từ phía doanh nghiệp, làm thế nào để nguồn lực này được sử dụng hiệu quả, thưa ông?
TS. Mạc Quốc Anh: Chúng tôi hiểu rằng mỗi đồng thuế được miễn là nguồn lực Nhà nước dành để đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp. Vì vậy, điều quan trọng là doanh nghiệp sử dụng khoản này đúng mục đích, đầu tư vào những việc giúp mình đứng vững và lớn lên.
Từ thực tế các hội viên, khoản ưu đãi phát huy hiệu quả nhất khi được dùng để bổ sung vốn lưu động, đầu tư máy móc, đào tạo người lao động hoặc chuẩn hóa hệ thống kế toán, quản trị. Khi đã qua giai đoạn đầu, doanh nghiệp hoạt động ổn định sẽ tạo thêm việc làm và đóng góp trở lại cho ngân sách.
Hiệp hội cũng mong kết quả của chính sách được nhìn nhận qua những con số cụ thể: doanh nghiệp tồn tại được bao lâu, tạo thêm bao nhiêu việc làm, có nâng được năng suất và đóng góp ngân sách sau thời gian ưu đãi hay không. Đây cũng là cách để cộng đồng doanh nghiệp chứng minh sự hỗ trợ của Nhà nước là xứng đáng.
Bên cạnh đó, với những doanh nghiệp chưa có lãi, hỗ trợ đào tạo, tư vấn quản trị hay kết nối thị trường có thể thiết thực hơn. Doanh nghiệp mong các chính sách này được triển khai đồng bộ, bổ trợ cho nhau.
Đúng thời điểm, đúng đối tượng
- Theo ông, doanh nghiệp quan tâm như thế nào đến thời điểm bắt đầu được hưởng ưu đãi?
TS. Mạc Quốc Anh: Đây là vấn đề nhiều hội viên quan tâm, vì mỗi doanh nghiệp có chu kỳ đầu tư và thời gian tạo ra thu nhập khác nhau.
Giả sử một doanh nghiệp cần hai năm để phát triển sản phẩm, thử nghiệm và tìm khách hàng, trong thời gian đó chưa có thu nhập. Nếu thời hạn ưu đãi tính từ năm đăng ký thành lập, một phần đáng kể thời gian miễn thuế sẽ trôi qua khi doanh nghiệp chưa có khoản thuế để được miễn. Như vậy, doanh nghiệp cần chuẩn bị lâu có thể được hưởng ít hơn doanh nghiệp tạo doanh thu, lợi nhuận nhanh.
Ưu đãi miễn thuế giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập có thêm vốn lưu động, đào tạo lao động và cải tiến sản phẩm.
Vì vậy, Hiệp hội kiến nghị cơ quan chức năng nghiên cứu phương án tính thời gian ưu đãi từ khi doanh nghiệp bắt đầu có thu nhập phải nộp thuế. Tất nhiên, đây là vấn đề kỹ thuật, cần được cơ quan có thẩm quyền xem xét kỹ để bảo đảm thống nhất với pháp luật về thuế.
Theo pháp luật thuế, “thu nhập chịu thuế” và “thu nhập tính thuế” là hai khái niệm khác nhau, có liên quan đến thu nhập được miễn và các khoản lỗ được chuyển. Doanh nghiệp mong được hướng dẫn rõ ràng, có ví dụ cụ thể để tự xác định thời điểm mình được hưởng ưu đãi.
Doanh nghiệp cũng mong quy định nêu rõ 3 năm miễn thuế được tính liên tục như thế nào, cách xử lý khi tạm ngừng kinh doanh hay chuyển tiếp chính sách. Khi quy định rõ, doanh nghiệp dự tính được quyền lợi của mình còn việc áp dụng sẽ thống nhất giữa các địa phương.
- Trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội có những kiến nghị cụ thể nào để chính sách hỗ trợ đến đúng đối tượng và phát huy hiệu quả thực chất?
TS. Mạc Quốc Anh: Từ góc độ đại diện cộng đồng doanh nghiệp, Hiệp hội có năm nhóm kiến nghị.
Thứ nhất, tiêu chí về đối tượng và điều kiện hưởng cần dễ hiểu, dễ áp dụng, nhất là với doanh nghiệp thành lập lần đầu và doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh. Doanh nghiệp làm ăn chân chính mong có cơ chế ngăn việc chia nhỏ hay lập pháp nhân mới để hưởng ưu đãi nhiều lần, bảo đảm công bằng cho những người khởi nghiệp thực chất.
Thứ hai, doanh nghiệp đang hưởng ưu đãi mong được bảo đảm quyền lợi khi Luật có hiệu lực. Trường hợp doanh nghiệp đáp ứng nhiều chính sách cùng lúc, cần có hướng dẫn rõ để lựa chọn. Doanh nghiệp cũng mong có cách xử lý hợp lý khi phát triển vượt ngưỡng nhỏ và vừa, để yên tâm mở rộng quy mô.
Thứ ba, thủ tục đơn giản. Doanh nghiệp mong việc xác định điều kiện hưởng được thực hiện dựa trên dữ liệu đăng ký doanh nghiệp và dữ liệu thuế sẵn có, kê khai điện tử, không phải nộp lại giấy tờ đã có. Các vướng mắc được giải đáp trong thời hạn rõ ràng.
Thứ tư, kết hợp miễn thuế với hỗ trợ nâng năng lực. Hiệp hội mong thành phố Hà Nội có thêm các gói tư vấn kế toán, quản trị, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực và kết nối đơn hàng, để doanh nghiệp chưa có lãi cũng được hỗ trợ cải thiện hoạt động.
Thứ năm, HANOISME sẵn sàng phối hợp phổ biến chính sách đến hội viên, tổng hợp vướng mắc từ thực tiễn để phản ánh tới cơ quan chức năng. Với chúng tôi, thành công của chính sách là có thêm nhiều doanh nghiệp hoạt động bền vững, nâng năng suất, mở rộng quy mô và đóng góp ngày càng nhiều hơn cho Thủ đô.
- Xin cảm ơn ông!
Theo TS. Mạc Quốc Anh, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm là sự hỗ trợ thiết thực giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập tích lũy vốn, vượt qua giai đoạn đầu. Cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng chính sách có tiêu chí rõ ràng, thủ tục đơn giản và được kết hợp với các hỗ trợ về quản trị, chuyển đổi số, kết nối thị trường. Đó là cơ sở để doanh nghiệp nâng năng suất, mở rộng quy mô và đóng góp tốt hơn cho Thủ đô.