Hình thành vùng nguyên liệu lúa tập trung
Từ những thửa ruộng nhỏ lẻ, manh mún, nhiều địa phương ở Gia Lai đang từng bước hình thành các cánh đồng lớn gắn với liên kết sản xuất và tiêu thụ. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm tái cơ cấu ngành lúa gạo theo hướng hiện đại, giảm chi phí và nâng cao thu nhập cho nông dân.
Từ những thửa ruộng nhỏ lẻ, manh mún, nhiều địa phương ở Gia Lai đang từng bước hình thành các cánh đồng lớn gắn với liên kết sản xuất và tiêu thụ. Ảnh: Hiền Mai
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai), mỗi năm toàn tỉnh duy trì 334 cánh đồng lớn, cánh đồng liên kết với tổng diện tích bình quân hơn 12.800 ha, chủ yếu tập trung tại khu vực phía Đông tỉnh. Đồng thời, 8 dự án cánh đồng lớn và liên kết sản xuất lúa giống cũng đang được triển khai.
Không chỉ mở rộng diện tích, mô hình này còn tập trung tổ chức lại sản xuất theo hướng đồng bộ giống, cơ giới hóa và áp dụng kỹ thuật thâm canh. Nhờ dồn điền đổi thửa, máy móc có thể vào tận ruộng, từ làm đất, gieo sạ đến thu hoạch, giúp giảm đáng kể chi phí lao động.
Người dân thu hoạch lúa. Ảnh: Hiền Mai
Nhiều nông dân cho biết, những năm trước năng suất đạt từ 9-12 tấn/ha, lợi nhuận khoảng 30-35 triệu đồng/ha/vụ. Dù năm nay ảnh hưởng dịch bệnh khiến năng suất giảm còn khoảng 7 tấn/ha và giá bán xuống thấp, song lợi nhuận vẫn đạt khoảng 20 triệu đồng/ha.
Hiệu quả từ các mô hình hiện có đang tạo động lực để nhiều địa phương tiếp tục mở rộng cánh đồng liên kết. Tại xã Chư A Thai, địa phương có hơn 2.000 ha lúa nước và đã hình thành 3 chuỗi liên kết sản xuất- tiêu thụ quy mô lớn.
Trao đổi với phóng viên, ông Phạm Văn Quyến, Trưởng Phòng Kinh tế xã Chư A Thai cho biết việc hình thành các vùng sản xuất tập trung hàng trăm héc ta tạo điều kiện thuận lợi cho dồn điền đổi thửa, cơ giới hóa và áp dụng đồng bộ kỹ thuật.
“Nhờ tổ chức sản xuất đồng bộ, năng suất lúa tại địa phương đạt bình quân 7,5-8 tấn/ha. Những vụ trước, giá bán dao động từ 8.000-11.000 đồng/kg, lợi nhuận đạt khoảng 25-30 triệu đồng/ha. Một số sản phẩm gạo của hợp tác xã đã đạt chứng nhận OCOP, tạo tiền đề nâng cao giá trị hạt gạo địa phương. Địa phương đang định hướng phát triển các cánh đồng liên kết quy mô lớn, sử dụng chung giống chất lượng cao, kiểm soát đầu vào và gắn với doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm”, ông Quyến thông tin.
Nâng tầm hạt gạo địa phương
Từ nền tảng vùng nguyên liệu tập trung, nhiều hợp tác xã tại Gia Lai đang mạnh dạn đầu tư sản xuất lúa chất lượng cao, từng bước xây dựng thương hiệu gạo riêng và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Thương hiệu gạo Phú Thiện. Ảnh: Hiền Mai
Năm 2021, Hợp tác xã Nông nghiệp Chư A Thai đưa giống lúa ST25 vào trồng thử nghiệm trên diện tích 2 ha nhằm nâng tầm thương hiệu gạo Phú Thiện. Kết quả cho thấy giống lúa này phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương, ít sâu bệnh và cho năng suất trên 7 tấn/ha. Từ năm 2023, HTX mở rộng diện tích lên 30 ha và hiện phát triển khoảng 140 ha lúa chất lượng cao với các giống ST25, Đài Thơm 8, J02, lứt tím, lứt đỏ…
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phạm Ngọc Nghĩa, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Chư A Thai cho biết Hợp tác xã sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật nên sản phẩm ngày càng được người tiêu dùng đón nhận.
“Gạo ST25 Phú Thiện có nét riêng nhờ thổ nhưỡng địa phương, hạt thon dài, màu trong đục đặc trưng. Hiện sản phẩm được phân phối tại nhiều tỉnh, thành lớn như TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng…”, ông Nghĩa chia sẻ.
Không chỉ ở Chư A Thai, mô hình cánh đồng lớn cũng phát huy hiệu quả tại xã Pờ Tó. Hợp tác xã Nông nghiệp Đại Đồng lựa chọn giống lúa TBR97 đưa vào sản xuất tập trung, hiện phát triển khoảng 90 ha với năng suất đạt 8-9 tấn/ha.
Sản phẩm gạo của Hợp tác xã Nông nghiệp Đại Đồng đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Ảnh: Hiền Mai
Để nâng chất lượng hạt gạo sau thu hoạch, Hợp tác xã đã đầu tư máy móc, thiết bị chế biến và hoàn thiện quy trình sản xuất. Năm 2022, sản phẩm gạo của Hợp tác xã đạt chứng nhận OCOP 3 sao và được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh.
Ông Hà Quang Hiển, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Đại Đồng cho biết Hợp tác xã triển khai cánh đồng lớn một giống lúa với diện tích khoảng 135 ha. Việc thống nhất giống giúp kiểm soát dịch bệnh, nâng cao năng suất và đảm bảo chất lượng đồng đều. Bình quân vụ Đông Xuân đạt trên 8,5 tấn/ha, vụ Hè Thu hơn 7 tấn/ha.
Ông Kiều Văn Cang, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nhận xét: "Mô hình cánh đồng lớn gắn liên kết tiêu thụ đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Việc áp dụng đồng bộ quy trình giúp giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng lực canh tác và ổn định đầu ra cho nông dân. Định hướng thời gian tới là tiếp tục mở rộng mô hình cánh đồng lớn không chỉ với cây lúa mà còn các cây trồng chủ lực khác; hình thành các vùng nguyên liệu đạt chuẩn, gắn với chế biến sâu và xuất khẩu”.
Việc doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi liên kết không chỉ giúp giải quyết bài toán đầu ra mà còn tạo điều kiện để nông dân tiếp cận phương thức sản xuất hiện đại, từng bước nâng sức cạnh tranh cho hạt gạo Gia Lai trên thị trường.