Chuyển dịch năng lượng là trọng tâm của lộ trình Net Zero
Diễn đàn “Năng lượng và Môi trường thế giới - Việt Nam 2026” với chủ đề “Việt Nam cụ thể hóa con đường tới Net Zero” do Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD) - Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 8/7 tại Hà Nội đã tập trung thảo luận các yêu cầu đặt ra đối với chuyển dịch năng lượng, bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy tăng trưởng xanh trong giai đoạn phát triển mới.
Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: NH
Phát biểu tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho biết, biến đổi khí hậu đang là một trong những thách thức lớn của nhân loại trong thế kỷ XXI. Sự nóng lên của trái đất, mực nước biển dâng, cùng các hiện tượng thời tiết bất thường, khó lường và ngày càng nghiêm trọng đang gây ra những tổn thất lớn về kinh tế - xã hội và môi trường trên toàn cầu.
Việt Nam là quốc gia có bờ biển dài hơn 3.260 km, hệ sinh thái đa dạng, nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ, đồng thời cũng là một trong những quốc gia dễ bị tổn thương bởi biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh đó, các yêu cầu về chính sách khí hậu, phát triển bền vững và tiêu chuẩn xanh trên thị trường quốc tế đang đặt ra áp lực ngày càng lớn đối với các quốc gia, tổ chức và doanh nghiệp.
Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Việt Nam đã sớm nhận thức đầy đủ và hành động quyết liệt, xác định phát triển kinh tế phải đi đôi với phát triển bền vững, gắn với công bằng và tiến bộ xã hội, bảo vệ môi trường, đổi mới sáng tạo và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế.
Tại Hội nghị COP26 năm 2021, Việt Nam đã đưa ra cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Đây không chỉ là cam kết quốc tế mà còn là định hướng chiến lược dài hạn vì sự phát triển bền vững của đất nước, góp phần thực hiện mục tiêu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2030 và trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045.
Để hiện thực hóa mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng. Trong đó có Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Luật Bảo vệ môi trường; Nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030; Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, chuyển dịch năng lượng là trọng tâm, là động lực chính của lộ trình Net Zero. Việt Nam có nguồn tài nguyên năng lượng tái tạo phong phú, từ bức xạ mặt trời, gió ven biển, sinh khối, thủy điện đến các nguồn năng lượng mới nổi. Những năm qua, công suất điện mặt trời và điện gió tăng nhanh, nhiều dự án lớn đã được đưa vào vận hành. Tuy nhiên, thách thức vẫn rất lớn khi cơ cấu nguồn điện còn phụ thuộc đáng kể vào nhiên liệu hóa thạch, đặc biệt là than đá; trong khi mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới đặt ra yêu cầu cao hơn về nguồn cung năng lượng cho nền kinh tế.
Theo đó, Việt Nam cần thực hiện chuyển dịch năng lượng theo lộ trình phù hợp, bảo đảm hiệu quả, công bằng và bền vững. Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tiếp tục ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo; đẩy nhanh các dự án điện gió ngoài khơi, điện mặt trời áp mái, điện sinh khối và các hình thức lưu trữ năng lượng hiện đại. Đồng thời, cần đầu tư đồng bộ hệ thống truyền tải điện quốc gia, lưới điện thông minh, hệ thống điều độ hiện đại, pin lưu trữ quy mô lớn và các loại hình lưu trữ năng lượng tiên tiến khác, nhằm nâng cao khả năng tích hợp, khai thác hiệu quả các nguồn năng lượng tái tạo.
Phó Thủ tướng cũng cho rằng cần tiếp tục xây dựng, hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh, hiện đại hóa hệ thống lưới điện thông minh để tích hợp tối đa các nguồn năng lượng tái tạo có tính biến động, đồng thời khuyến khích đầu tư tư nhân vào thị trường năng lượng. Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách hành chính, cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh; tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong tiếp cận nguồn lực, tài nguyên, vốn vay, công nghệ và thị trường.
Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: NH
Doanh nghiệp tiên phong trong chuyển đổi xanh
Thảo luận tại diễn đàn, các đại biểu cho rằng áp lực bảo đảm an ninh năng lượng, yêu cầu giảm phát thải và tiêu chuẩn xanh từ thị trường quốc tế đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam bước vào năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, với mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số và tiến tới phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, việc xây dựng một hệ thống năng lượng hiện đại, an toàn, có khả năng chống chịu và đủ sức đáp ứng yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.
Ông Hồ Sỹ Hùng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch VCCI, cho rằng: Net Zero đang trở thành tiêu chuẩn mới của năng lực cạnh tranh quốc gia và doanh nghiệp, định hình lại dòng vốn đầu tư, chuỗi cung ứng và thương mại toàn cầu. Đối với Việt Nam, hiện thực hóa mục tiêu Net Zero không chỉ là thực hiện cam kết quốc tế, mà còn là lựa chọn chiến lược nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng, củng cố an ninh năng lượng và tăng sức chống chịu của nền kinh tế.
Theo Chủ tịch VCCI, doanh nghiệp là lực lượng tiên phong chuyển hóa các mục tiêu phát triển bền vững thành hành động cụ thể. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi xanh chỉ có thể thành công khi có sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp, các tổ chức tài chính và đối tác quốc tế.
Diễn đàn thu hút sự tham gia của các chuyên gia trong nước và quốc tế. Ảnh: NH
Tại phiên toàn thể, đại diện các ban, bộ, ngành đã chia sẻ những định hướng lớn về thể chế và chính sách nhằm hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng “0”, từ lộ trình Net Zero của Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu, chuyển dịch năng lượng công bằng, phát triển tài chính xanh đến tăng cường hợp tác đối ngoại phục vụ mục tiêu phát triển bền vững.
Các tham luận thống nhất rằng bảo đảm an ninh năng lượng và chuyển dịch xanh không phải là hai mục tiêu đối lập, mà cần được triển khai đồng thời, trên cơ sở xây dựng hệ thống năng lượng hiện đại, đa dạng nguồn cung, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát huy mạnh mẽ vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khu vực kinh tế tư nhân.
Một điểm nhấn của diễn đàn là sự tham gia của các tổ chức quốc tế, định chế tài chính và cộng đồng doanh nghiệp trong nước, quốc tế. Theo đó, đại diện Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế (IRENA) đã chia sẻ những xu hướng mới của chuyển dịch năng lượng toàn cầu, đồng thời khẳng định cam kết tiếp tục đồng hành, thúc đẩy hợp tác và đầu tư vào lĩnh vực năng lượng tái tạo tại Việt Nam. Đại diện các doanh nghiệp và tổ chức tài chính cũng chia sẻ kinh nghiệm trong xây dựng chiến lược phát triển xanh, huy động tài chính bền vững, phát triển chuỗi giá trị phát thải thấp và ứng dụng các mô hình quản trị ESG.
Ở phiên thảo luận chuyên đề, các đại biểu tập trung nhận diện những nút thắt về thể chế, công nghệ, tài chính và nguồn nhân lực; đồng thời đề xuất giải pháp thúc đẩy đầu tư vào năng lượng sạch, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, mở rộng tiếp cận tài chính xanh và hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững của thị trường quốc tế. Đây cũng là dịp để các địa phương, hiệp hội doanh nghiệp và đối tác quốc tế chia sẻ mô hình thực tiễn, góp phần xây dựng hệ sinh thái chuyển đổi xanh có tính kết nối và khả năng nhân rộng.
Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI, Chủ tịch VBCSD, khẳng định: Diễn đàn đã tạo dựng một không gian đối thoại cởi mở giữa cơ quan hoạch định chính sách, cộng đồng doanh nghiệp, tổ chức tài chính và đối tác quốc tế. Qua đó, góp phần kết nối tri thức, nguồn lực và các sáng kiến hợp tác phục vụ quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.
Trong khuôn khổ Diễn đàn “Năng lượng và Môi trường thế giới - Việt Nam 2026” đã diễn ra Triển lãm Con đường xanh - Net Zero Việt Nam. Triển lãm quy tụ hơn 50 gian hàng từ các địa phương, doanh nghiệp, trên cả nước, nhằm giới thiệu các mô hình, dự án, công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và sáng kiến xanh tiêu biểu.
Hoạt động này mở ra không gian kết nối giữa địa phương, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế, nhà đầu tư và cộng đồng, qua đó thúc đẩy hợp tác, chuyển giao công nghệ, tài trợ và đầu tư cho chuyển đổi xanh.