Sau hơn 7 năm đi vào thực thi, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) không chỉ tập trung bảo đảm các cam kết được triển khai đầy đủ mà đang bước sang giai đoạn nâng cấp, mở rộng và tăng cường kết nối với các khuôn khổ hợp tác khác. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương), đã chia sẻ về những ưu tiên của SOM3, vai trò của Việt Nam trong Năm Chủ tịch CPTPP 2026 và những kỳ vọng đối với cộng đồng doanh nghiệp.
CPTPP mở rộng không gian hợp tác
- Là nước chủ nhà CPTPP 2026, ông đánh giá thế nào về thực trạng thực thi Hiệp định của các thành viên hiện nay? Đâu là những vấn đề trọng tâm cần được các quan chức cấp cao ưu tiên thảo luận và thúc đẩy tại kỳ họp SOM3 lần này để vừa giữ vững tiêu chuẩn cao của CPTPP, vừa thích ứng linh hoạt với bối cảnh địa kinh tế mới?
Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương)
Ông Ngô Chung Khanh: Có thể nói, sau hơn 7 năm Hiệp định có hiệu lực, một trong những điểm tích cực nhất là các thành viên CPTPP đều rất nghiêm túc trong việc thực hiện các cam kết. Điều này được bảo đảm bằng một cơ chế theo dõi khá chặt chẽ. New Zealand đã thiết lập cơ chế theo dõi tiến độ thực hiện cam kết của các thành viên. Đến từng mốc thời gian, các nước đều được nhắc nhở để hoàn thành nghĩa vụ theo đúng lộ trình. Nhờ đó, đến nay, về cơ bản các cam kết của CPTPP đều đã được triển khai đầy đủ.
Trên nền tảng đó, trọng tâm của SOM3 năm nay không còn dừng ở việc rà soát thực thi mà hướng đến chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo của Hiệp định. Chúng tôi sẽ cùng các thành viên tiếp tục triển khai lộ trình đã thống nhất tại SOM2, đồng thời cụ thể hóa các định hướng mà các Bộ trưởng CPTPP đã thống nhất trong năm 2025.
Ưu tiên thứ nhất là thúc đẩy nâng cấp một số lĩnh vực của Hiệp định như thương mại điện tử, hải quan, thương mại dịch vụ, hợp tác kinh tế và một số nội dung mới mà các thành viên cùng quan tâm. Đây cũng là cách để khẳng định CPTPP là một "living agreement" - hiệp định luôn được cập nhật, hoàn thiện để thích ứng với những thay đổi của môi trường thương mại quốc tế, chứ không phải một hiệp định được ký kết rồi giữ nguyên theo thời gian.
Ưu tiên thứ hai là thúc đẩy mở rộng thành viên. Hiện đã có 9 nền kinh tế bày tỏ mong muốn gia nhập CPTPP. Việc mở rộng sẽ không chỉ tạo thêm cơ hội hợp tác và giao thương mà còn góp phần lan tỏa các tiêu chuẩn cao của Hiệp định, qua đó thúc đẩy tự do hóa thương mại trên phạm vi rộng hơn.
Bên cạnh đó, các thành viên cũng đặc biệt quan tâm đến việc tăng cường kết nối CPTPP với các khu vực và các FTA khác. Quá trình gia nhập của thành viên mới luôn cần thời gian, vì vậy song song với mở rộng thành viên, CPTPP cũng đang thúc đẩy các sáng kiến kết nối với EU, ASEAN và các khuôn khổ hợp tác khác nhằm tạo thêm dư địa hợp tác cho doanh nghiệp ngay trong giai đoạn hiện nay.
Toàn cảnh Hội nghị Quan chức Cấp cao lần thứ ba (SOM3).
Kết nối để gia tăng giá trị cho doanh nghiệp
- Diễn đàn Đối thoại giữa quan chức cấp cao CPTPP với lãnh đạo doanh nghiệp và Kết nối doanh nghiệp CPTPP lần đầu tiên được tổ chức trong khuôn khổ Hiệp định. Ông kỳ vọng diễn đàn này sẽ mang lại những giá trị gì cho cả cơ quan hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp?
Ông Ngô Chung Khanh: Trước hết, chúng ta cần nhìn nhận thực tế rằng, không một diễn đàn nào có thể giải quyết ngay toàn bộ những khó khăn của doanh nghiệp. Điều chúng tôi kỳ vọng không phải là xử lý tức thời từng vướng mắc cụ thể, mà là tạo ra một cơ chế đối thoại trực tiếp và thường xuyên giữa các nhà hoạch định chính sách với cộng đồng doanh nghiệp.
Điểm khác biệt của diễn đàn lần này là các quan chức cấp cao CPTPP sẽ trực tiếp lắng nghe doanh nghiệp để hiểu rõ họ đang gặp khó khăn gì, mong muốn điều gì và kỳ vọng gì từ CPTPP cũng như từ các nền kinh tế thành viên. Những ý kiến đó sẽ là cơ sở quan trọng để các nước tiếp tục hoàn thiện các nội dung thảo luận, cập nhật chính sách theo hướng sát thực tiễn hơn và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của doanh nghiệp.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng có cơ hội tiếp cận sớm những nội dung mà các thành viên CPTPP đang trao đổi, từ đó đánh giá xem các định hướng đó có phù hợp với nhu cầu của mình hay không và chủ động đề xuất các kiến nghị cụ thể. Đó là quá trình tương tác hai chiều, thay vì chỉ có cơ quan quản lý xây dựng chính sách rồi doanh nghiệp thực hiện.
Đây cũng là lần đầu tiên một diễn đàn đối thoại giữa Quan chức Cấp cao CPTPP và cộng đồng doanh nghiệp được tổ chức trong khuôn khổ Hiệp định. Vì vậy, bên cạnh đối thoại chính sách, chúng tôi đặc biệt kỳ vọng vào hoạt động kết nối doanh nghiệp. Hiện, đã có khoảng 150 doanh nghiệp đăng ký tham gia. Đây là cơ hội để các doanh nghiệp gặp gỡ, tìm kiếm đối tác, mở rộng mạng lưới hợp tác và từng bước hình thành những liên kết kinh doanh mới trong không gian CPTPP.
Theo ông Ngô Chung Khanh, trọng tâm của SOM3 năm nay không còn dừng ở việc rà soát thực thi mà hướng đến chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo của Hiệp định.
- Chính phủ và Bộ Công Thương đang quyết liệt hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Theo ông, việc khai thác hiệu quả CPTPP sẽ đóng góp như thế nào cho mục tiêu này? Qua chuỗi sự kiện tại TP. Hồ Chí Minh, Bộ Công Thương muốn gửi gắm thông điệp gì tới cộng đồng doanh nghiệp?
Ông Ngô Chung Khanh: Chúng ta phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, tỷ lệ tận dụng ưu đãi từ CPTPP của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn khiêm tốn. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, từ việc đáp ứng quy tắc xuất xứ, khả năng tiếp cận thông tin cho đến mức độ quan tâm đối với các thị trường mới.
Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là tạo ra các cam kết mới mà còn phải giúp doanh nghiệp nhận diện rõ hơn những cơ hội mà CPTPP mang lại và có điều kiện khai thác hiệu quả các cơ hội đó.
Chúng tôi kỳ vọng các hoạt động đối thoại và kết nối doanh nghiệp sẽ góp phần tháo gỡ những rào cản trong quá trình thực thi Hiệp định. Thông qua các diễn đàn này, doanh nghiệp có thể trao đổi trực tiếp với cơ quan quản lý cũng như đại diện các thị trường mà mình quan tâm. Chẳng hạn, nếu gặp vướng mắc khi tiếp cận thị trường Canada hay Mexico, doanh nghiệp có thể trao đổi trực tiếp với các quan chức cấp cao của những nền kinh tế đó để hiểu rõ quy định, phản ánh khó khăn và tìm hướng xử lý phù hợp. Đây là giá trị rất thực chất mà các hoạt động kết nối mang lại.
Thông điệp mà chúng tôi muốn gửi tới cộng đồng doanh nghiệp là hãy chủ động hơn trong việc tham gia và tận dụng các cơ hội từ CPTPP. Chính phủ và Bộ Công Thương sẽ tiếp tục tạo dựng môi trường thuận lợi và mở ra các cơ hội hợp tác, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào sự chủ động của doanh nghiệp trong việc tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường và khai thác tối đa những lợi ích mà Hiệp định mang lại.
- Xin cảm ơn ông!
Hội nghị Quan chức Cấp cao lần thứ ba (SOM3) Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) diễn ra từ ngày 20 - 24/7/2026 tại TP. Hồ Chí Minh trong khuôn khổ Năm Chủ tịch CPTPP 2026 của Việt Nam. SOM3 là kỳ họp quan trọng nhằm rà soát tiến độ triển khai các chương trình công tác, thúc đẩy các nội dung ưu tiên của Năm Chủ tịch và chuẩn bị cho Hội nghị Bộ trưởng CPTPP.