Vụ 300 tấn thịt lợn bệnh: Thứ trưởng Phùng Đức Tiến yêu cầu làm rõ trách nhiệm

Sẽ thành lập các đoàn kiểm tra chuyên đề tại một số địa phương

Tại buổi họp báo thường kỳ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sáng 1/4, thông tin gần 300 tấn thịt lợn bệnh bị tuồn ra thị trường, thậm chí len lỏi vào bếp ăn của hàng trăm trường mầm non, tiểu học tại Hà Nội đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận và báo chí.

Thông tin về nội dung này, ông Phan Quang Minh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi - Thú y, cho biết, các vi phạm vừa qua được xác định là nghiêm trọng, không chỉ làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ.

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Bộ đã khẩn trương vào cuộc. Trước diễn biến phức tạp, ngày 30/3, Bộ đã tham mưu, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 26 về chấn chỉnh công tác phòng, chống dịch bệnh. Công điện yêu cầu siết chặt kỷ luật toàn ngành, đồng thời tăng cường kiểm soát việc cấp phép, sử dụng vật tư, sản phẩm liên quan. Theo ông Phan Quang Minh, bản chất của vấn đề nằm ở sự đứt gãy trong chuỗi kiểm soát. Nếu khâu đầu vào không được giám sát chặt chẽ, vật nuôi nhiễm bệnh hoàn toàn có thể lọt vào các khâu tiếp theo.

Thực tế cho thấy, quy trình kiểm soát đã được quy định tương đối đầy đủ, bao gồm kiểm dịch trước, trong và sau giết mổ. Tuy nhiên, việc tổ chức thực hiện ở một số địa phương chưa nghiêm.

Ở khâu chăn nuôi, việc phát hiện và xử lý dịch bệnh chưa kịp thời. Sang khâu vận chuyển, hoạt động kiểm soát còn lỏng lẻo, dẫn đến tình trạng vận chuyển động vật, sản phẩm động vật không bảo đảm an toàn. Đến khâu giết mổ, việc kiểm tra dấu hiệu bệnh lý chưa được thực hiện đầy đủ. Và ở khâu tiêu thụ, sản phẩm không bảo đảm vẫn có thể lọt ra thị trường.

Để khắc phục, Bộ xác định cần triển khai đồng bộ các giải pháp, trong đó tập trung quản lý theo chuỗi, tăng cường truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, sẽ thành lập các đoàn kiểm tra chuyên đề tại một số địa phương, thậm chí mời báo chí tham gia giám sát thực tế nhằm bảo đảm tính minh bạch.

Bên cạnh đó, Bộ cũng sẽ phối hợp với các địa phương rà soát, xử lý các cơ sở giết mổ không đủ điều kiện, từng bước đưa hoạt động giết mổ vào các cơ sở tập trung, đáp ứng yêu cầu vệ sinh thú y.

Thứ trưởng yêu cầu làm rõ trách nhiệm, sửa luật phải “trúng và đúng”

Không hài lòng với phần giải trình của cơ quan chuyên môn, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đã đặt ra hàng loạt vấn đề một cách thẳng thắn, yêu cầu làm rõ trách nhiệm quản lý, đặc biệt trong lĩnh vực giết mổ.

Theo báo cáo, hiện nay cơ quan trung ương chỉ trực tiếp quản lý các cơ sở giết mổ phục vụ xuất khẩu, trong khi toàn bộ hệ thống giết mổ phục vụ thị trường nội địa do địa phương đảm nhiệm. Tuy nhiên, theo Thứ trưởng, cách phân công này đang bộc lộ nhiều bất cập. Ở nhiều địa phương, lực lượng thú y quá mỏng, không đủ nhân lực để kiểm soát hệ thống giết mổ nhỏ lẻ, phân tán trên diện rộng.

“Không thể để tình trạng lực lượng mỏng như vậy mà phải kiểm soát hàng loạt cơ sở giết mổ nhỏ lẻ. Phải làm rõ trách nhiệm thuộc về ai, Trung ương hay địa phương để có giải pháp phù hợp”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Thực tế, cả nước hiện có hàng chục nghìn cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, trong khi số cơ sở tập trung còn rất hạn chế. Dù đã có chủ trương phát triển giết mổ tập trung, nhưng việc triển khai chưa đồng bộ, thậm chí có nơi tái diễn mô hình giết mổ tự phát.

Thứ trưởng chỉ rõ, khi siết chặt quản lý thì tình hình được cải thiện, nhưng khi buông lỏng, các vi phạm lại bùng phát trở lại. Điều này cho thấy vấn đề không nằm ở chủ trương, mà ở khâu tổ chức thực hiện. “Đã có đề án, có chủ trương, nhưng tổ chức thực hiện chưa đến nơi đến chốn. Đây là vấn đề phải nhìn nhận nghiêm túc”, ông Tiến nói.

Không chỉ dừng ở lĩnh vực giết mổ, Thứ trưởng còn đặt vấn đề về quản lý vật tư đầu vào như vắc xin, thuốc thú y, con giống. Theo ông, cần rà soát lại toàn bộ quy trình, thủ tục hành chính, tránh gây ách tắc cho doanh nghiệp.

Ông Phùng Đức Tiến cũng đặc biệt lưu ý tình trạng buôn bán, vận chuyển động vật không rõ nguồn gốc vẫn diễn ra công khai, cho thấy lỗ hổng lớn trong quản lý. “Trách nhiệm phải rõ ràng. Không thể để vi phạm diễn ra công khai mà không xử lý dứt điểm”, Thứ trưởng yêu cầu.

Về định hướng thời gian tới, Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu tập trung vào các vấn đề cấp bách, thiết thực như kiểm soát giết mổ, bảo đảm an toàn thực phẩm, xử lý ô nhiễm từ chăn nuôi. Đáng chú ý, ông yêu cầu việc sửa đổi chính sách, pháp luật phải cụ thể, rõ ràng, tránh tình trạng quy định chung chung, thiếu tính khả thi. “Không thể nói chung chung. Sửa luật, sửa nghị định phải rõ trách nhiệm từng cấp, từng đơn vị”, ông Tiến nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, nâng cao năng lực giám sát, đồng thời tập trung nguồn lực cho các khâu then chốt trong chuỗi sản xuất – chế biến – tiêu thụ.

Thứ trưởng thẳng thắn cho rằng các báo cáo hiện nay “chưa thật sự thỏa đáng”, yêu cầu các đơn vị tiếp tục làm rõ các giải pháp mang tính căn cơ, bảo đảm kiểm soát hiệu quả hoạt động giết mổ và an toàn thực phẩm.

Trong bối cảnh các dịch bệnh nguy hiểm trên vật nuôi như dịch tả lợn châu Phi, tai xanh, lở mồm long móng vẫn diễn biến phức tạp, yêu cầu đặt ra là phải chủ động từ sớm, từ xa, thay vì chỉ xử lý khi sự việc đã trở nên nghiêm trọng. “Không thể để đến khi tình hình cấp bách mới xử lý. Phải chủ động từ sớm, từ xa, sửa luật cũng phải nhìn trước thực tiễn, không thể chạy theo tình huống”, Thứ trưởng lưu ý.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh: Phải nhìn thẳng vào thực tế, làm rõ trách nhiệm và hành động quyết liệt, nếu không, những vụ việc tương tự hoàn toàn có thể tiếp diễn với quy mô và mức độ nghiêm trọng hơn.