Yêu cầu tiến quyết trong xúc tiến thương mại hiện đại
Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, thương mại toàn cầu đang tái định hình theo hướng bền vững, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp nếu muốn duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu. Đặc biệt, hoạt động xúc tiến thương mại, vốn là cầu nối giữa doanh nghiệp với thị trường, cũng đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng “xanh hóa”, gắn với các tiêu chuẩn môi trường, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững.
Theo Tổ chức Thương mại Thế giới, các rào cản kỹ thuật liên quan đến môi trường, phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc đang ngày càng gia tăng, trở thành điều kiện tiên quyết trong thương mại quốc tế. Nhiều thị trường lớn như Liên minh châu Âu đã triển khai các cơ chế như thuế carbon biên giới (CBAM), yêu cầu minh bạch chuỗi cung ứng, buộc doanh nghiệp phải thay đổi phương thức sản xuất và tiếp cận thị trường.
Tại Việt Nam, xu hướng này đã tác động rõ nét tới cộng đồng doanh nghiệp. Báo cáo của Ngân hàng Thế giới cho thấy, các doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn xanh có khả năng tiếp cận thị trường quốc tế cao hơn và gia tăng giá trị xuất khẩu. Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp trong các ngành dệt may, gỗ, nông sản đã chủ động chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, sử dụng nguyên liệu bền vững, giảm phát thải và minh bạch quy trình sản xuất.
Sản phẩm gỗ của Công ty Cổ phần Lâm Việt tại nhà xưởng. Ảnh: LV
Điển hình như Công ty Cổ phần Lâm Việt, một trong những doanh nghiệp xuất khẩu gỗ đang tích cực chuyển đổi theo hướng phát triển bền vững. Ông Nguyễn Thanh Lam, đại diện doanh nghiệp cho biết, để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường Liên minh châu Âu và Hoa Kỳ, Lâm Việt đã chủ động sử dụng nguồn nguyên liệu gỗ có chứng chỉ hợp pháp, tăng cường kiểm soát chuỗi cung ứng, đồng thời đầu tư vào công nghệ sản xuất nhằm giảm thiểu phát thải và tối ưu hóa năng lượng.
“Không chỉ dừng lại ở sản xuất, doanh nghiệp còn chú trọng minh bạch thông tin sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và xây dựng hình ảnh thương hiệu gắn với trách nhiệm môi trường. Nhờ đó, sản phẩm của Lâm Việt không chỉ duy trì được thị trường xuất khẩu mà còn gia tăng giá trị, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu” – ông Nguyễn Thanh Lam cho biết.
Trường hợp của Lâm Việt cho thấy, chuyển đổi xanh không còn là xu hướng mang tính dài hạn, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp tồn tại, phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng khắt khe.
Không chỉ dừng lại ở sản xuất, chuyển đổi xanh còn lan tỏa sang hoạt động xúc tiến thương mại. Các hội chợ, triển lãm truyền thống đang được thay thế hoặc kết hợp với mô hình trực tuyến, giảm thiểu chi phí đi lại, giảm phát thải carbon. Doanh nghiệp ngày càng ưu tiên các hoạt động quảng bá sản phẩm gắn với câu chuyện phát triển bền vững, trách nhiệm môi trường và xã hội.
Đáng chú ý, người tiêu dùng toàn cầu cũng đang thay đổi hành vi. Theo khảo sát của Nielsen, hơn 70% người tiêu dùng sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm thân thiện với môi trường. Điều này cho thấy, chuyển đổi xanh không chỉ là yêu cầu từ phía thị trường mà còn là cơ hội để doanh nghiệp nâng cao giá trị thương hiệu và tạo lợi thế cạnh tranh.
Trong bối cảnh đó, xúc tiến thương mại không chỉ đơn thuần là kết nối cung cầu, mà còn là công cụ để lan tỏa giá trị xanh, giúp doanh nghiệp tiếp cận đúng thị trường, đúng đối tác và đúng xu hướng tiêu dùng. Việc “xanh hóa” hoạt động xúc tiến vì vậy trở thành yếu tố then chốt, góp phần định vị thương hiệu doanh nghiệp trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Hướng tới hệ sinh thái xúc tiến thương mại số bền vững
Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với xu thế mới, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) đã và đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh trong hoạt động xúc tiến thương mại.
Theo đại diện Cục Xúc tiến thương mại, một trong những kết quả nổi bật là việc hoàn thành giai đoạn 1 của nền tảng xúc tiến thương mại trực tuyến quốc gia, hình thành hệ sinh thái xúc tiến thương mại số Decobiz. Hệ sinh thái này tích hợp nhiều nền tảng cốt lõi như Vietrade CRM, Smart Trade Connection, Virtual Exhibition, Vietrade Map, Vietrade AI, Vietrade Data và E-learning.
Các nền tảng được kết nối thống nhất, vận hành trên hạ tầng điện toán đám mây hiện đại, liên thông với nền tảng LGSP của Bộ Công Thương, tạo thành một hệ sinh thái số đồng bộ, giúp doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ xúc tiến thương mại một cách thuận tiện và hiệu quả hơn. Hiện, Cục Xúc tiến thương mại đang tiếp tục mở rộng kết nối hệ sinh thái này tới các địa phương và tổ chức xúc tiến thương mại trên cả nước.
Song song đó, 100% thủ tục hành chính trong lĩnh vực xúc tiến thương mại đã được số hóa và tích hợp trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia, giúp doanh nghiệp thực hiện các thủ tục trực tuyến, tiết kiệm thời gian, chi phí và giảm thiểu giấy tờ - một yếu tố quan trọng trong thúc đẩy “xanh hóa” quản trị.
Về dữ liệu, Cục Xúc tiến thương mại đã hoàn thành khoảng 85% khối lượng xây dựng kho dữ liệu điện tử xúc tiến thương mại, bao gồm dữ liệu về doanh nghiệp, sản phẩm, thị trường và giao dịch. Hệ thống này đang được phát triển theo mô hình Data Lake, Data Warehouse và BI, phục vụ công tác phân tích, dự báo và ra quyết định chiến lược.
Chuyển đổi xanh kkhông chỉ là câu chuyện của môi trường, mà còn là câu chuyện của năng lực cạnh tranh, thương hiệu và tương lai phát triển bền vững của doanh nghiệp Việt. Ảnh: CT
Đáng chú ý, các nền tảng như Virtual Exhibition (triển lãm trực tuyến) và Smart B2B (kết nối giao thương thông minh) đã giúp doanh nghiệp vượt qua giới hạn không gian, tiếp cận đối tác quốc tế một cách linh hoạt, đồng thời giảm đáng kể chi phí và phát thải so với các hình thức xúc tiến truyền thống.
Trong lĩnh vực công nghệ mới, Cục Xúc tiến thương mại đã bước đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn thông qua hệ thống BI Dashboard và trợ lý ảo Vietrade AI - công cụ hỗ trợ doanh nghiệp tra cứu thông tin, phân tích dữ liệu và đề xuất giải pháp xúc tiến phù hợp. Dự kiến, hệ thống này sẽ được vận hành thử nghiệm từ cuối năm 2025.
Bên cạnh đó, Cục Xúc tiến thương mại cũng tích cực mở rộng hợp tác với các tổ chức quốc tế như ITC, USAID, SECO và Swisstrade nhằm tiếp thu kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cho doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Nhận định về vấn đề này, chuyên gia kinh tế, Tiến sỹ Nguyễn Minh Phong cho biết, chuyển đổi xanh trong xúc tiến thương mại không chỉ là xu hướng mà đã trở thành động lực quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc kết hợp giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang tạo ra một hệ sinh thái xúc tiến thương mại hiện đại, linh hoạt và bền vững.
Theo đó, chuyên gia kinh tế, tiến sỹ Nguyễn Minh Phong khuyến nghị, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nắm bắt xu hướng, đầu tư vào công nghệ, nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và xây dựng chiến lược thương hiệu gắn với phát triển bền vững.
“Sự đồng hành của cơ quan quản lý, đặc biệt là Cục Xúc tiến thương mại, sẽ là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp vững bước trên hành trình hội nhập và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Chuyển đổi xanh vì thế không chỉ là câu chuyện của môi trường, mà còn là câu chuyện của năng lực cạnh tranh, của thương hiệu và của tương lai phát triển bền vững của doanh nghiệp Việt” - chuyên gia kinh tế, Tiến sỹ Nguyễn Minh Phong nhấn mạnh.