Ngày 25/9, Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Kiểm toán nhà nước đã họp phiên định kỳ dưới sự chủ trì của ông Nguyễn Hữu Nghĩa, Tổng Kiểm toán nhà nước.
Cuộc họp tập trung thảo luận, cho ý kiến đối với dự thảo Khung kiến trúc số của Kiểm toán nhà nước và đánh giá toàn diện kết quả triển khai công tác chuyển đổi số quý III, thống nhất phương hướng nhiệm vụ trọng tâm quý IV/2026.
Khung kiến trúc số phải bám sát hơi thở thực tiễn
Báo cáo tóm tắt tại phiên họp, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin Phạm Huy Thông cho biết, dự thảo Khung kiến trúc số của Kiểm toán nhà nước đã cơ bản hoàn thành. Khung kiến trúc số xác lập mô hình tổng thể gồm 4 tầng nấc: hạ tầng số và an ninh mạng; dữ liệu và nền tảng lõi; ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung; kênh tương tác và đo lường hiệu quả. Đi kèm với đó là 5 mô hình tham chiếu chi tiết về nghiệp vụ (BRM), dữ liệu (DRM), ứng dụng (ARM), công nghệ (TRM) và an toàn thông tin (SRM).
Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa phát biểu chỉ đạo phiên họp.
Thảo luận tại cuộc họp, lãnh đạo các đơn vị đánh giá cao sự nỗ lực của Cục Công nghệ thông tin và đơn vị tư vấn trong việc cập nhật các quy định mới của Luật Chuyển đổi số, Luật An ninh mạng và các định hướng kiến trúc số quốc gia. Tuy nhiên, từ góc độ chuyên môn, nhiều ý kiến thẳng thắn chỉ rõ, khung kiến trúc không được dừng lại ở những sơ đồ kỹ thuật chung chung hay các khái niệm công nghệ trừu tượng, mà phải giải quyết được bài toán liên thông thực tế giữa các hệ thống.
Đại diện các đơn vị cũng nhấn mạnh, muốn kiểm toán số thành công thì điều kiện tiên quyết là phải có dữ liệu gốc ở mức độ chi tiết từng giao dịch từ các đơn vị được kiểm toán, chứ không thể chỉ dựa vào các báo cáo tài chính tổng hợp hay tệp số liệu tĩnh.
Cùng với đó, việc ứng dụng AI phải gắn trực tiếp vào từng bước trong quy trình kiểm toán để hỗ trợ kiểm toán viên tra cứu, phát hiện rủi ro và lập báo cáo, thay vì để việc ứng dụng mang tính tự phát như hiện nay.
Phát biểu tại phiên họp, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa khẳng định, Kiểm toán nhà nước xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, bài bản, làm đến nơi đến chốn, đầu tư phải đem lại hiệu quả thực chất cho công tác chuyên môn. Trong tiến trình đó, Khung kiến trúc số chính là văn bản “kim chỉ nam”, là bước đi bắt buộc phải làm để quy hoạch bài toán tổng thể, chấm dứt tình trạng đầu tư phân tán, manh mún, trùng lặp.
Về việc hoàn thiện Khung kiến trúc số, Tổng Kiểm toán nhà nước yêu cầu, dự thảo hiện đang đặt tầm nhìn đến năm 2031, cần điều chỉnh lại thành mốc năm 2030 để khớp với Chiến lược phát triển Kiểm toán nhà nước đến năm 2030 (theo Nghị quyết số 999 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội) và định hướng chung của cả nước. Toàn bộ lộ trình phân kỳ 3 giai đoạn cũng phải rà soát, tính toán lại cho tương thích với mốc thời gian này.
Việc xây dựng Khung kiến trúc số kế thừa khung kiến trúc giai đoạn trước, giữ lại những gì phù hợp, loại bỏ điểm bất hợp lý và bổ sung những công nghệ mới. Đặc biệt, Khung kiến trúc số phải thể hiện đậm nét tính chất đặc thù của Kiểm toán nhà nước - một cơ quan kiểm toán độc lập, vận hành theo hệ thống ngành dọc tập trung từ Trung ương đến các Kiểm toán nhà nước khu vực.
Tổng Kiểm toán nhà nước yêu cầu thủ trưởng các đơn vị nghiệp vụ phải trực tiếp vào cuộc, chuẩn bị sẵn quy trình nghiệp vụ lõi để bên công nghệ số hóa.
Đẩy nhanh tiến độ dự án công nghệ trọng điểm
Đánh giá về kết quả công tác quý III/2026 của Kiểm toán nhà nước, Ban Chỉ đạo ghi nhận chuyển biến tích cực trong toàn ngành. Nổi bật là việc 100% công chức, viên chức hoàn thành sớm phong trào “Bình dân học vụ số”; việc đưa vào vận hành phòng họp không giấy và xử lý văn bản, ký số điện tử toàn trình của lãnh đạo Kiểm toán nhà nước từ ngày 15/8; giải ngân dự án trọng điểm về ứng dụng AI đạt trên 71% kế hoạch vốn năm; và việc bàn giao, chuyển quyền khai thác dữ liệu số thông suốt sau khi sắp xếp lại tổ chức bộ máy của Ngành.
Tuy nhiên, khối lượng công việc còn lại trong quý IV là rất lớn với hơn 50 nhiệm vụ cần hoàn thành. Để tạo chuyển biến thực chất, Trưởng Ban chỉ đạo yêu cầu các đơn vị bám sát nguyên tắc “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền).
Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin Phạm Huy Thông báo cáo tại phiên họp.
Ngay sau khi Khung kiến trúc số được ban hành, Cục Công nghệ thông tin phải phối hợp với các đơn vị triển khai ngay việc xây dựng từ điển dữ liệu dùng chung của Ngành, hoàn thành trong tháng 11/2026 để làm cơ sở kết nối, chia sẻ dữ liệu liên thông.
Trước ngày 15/10/2026, các đơn vị chuyên môn phải hoàn thành việc đề xuất các bài toán lớn của ngành (như ứng dụng AI phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp, nhận diện rủi ro dự án đầu tư...), gắn với quy trình nghiệp vụ rõ ràng để trình Ban Chỉ đạo phê duyệt.
Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ dự án công nghệ trọng điểm, bảo đảm đến trước ngày 31/12/2026 phải đưa vào vận hành thử nghiệm ít nhất 2 ứng dụng AI dùng chung phục vụ trực tiếp công tác chuyên môn.
Nhấn mạnh giai đoạn từ nay đến hết năm 2026 là thời điểm mang tính bản lề, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa yêu cầu thủ trưởng các đơn vị phải nêu cao tinh thần gương mẫu, quyết liệt chỉ đạo, chủ động phối hợp giải quyết dứt điểm các vướng mắc, bảo đảm các sản phẩm chuyển đổi số khi ra đời phải phục vụ đắc lực, nâng cao năng suất và chất lượng hoạt động của mỗi kiểm toán viên.