Thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra phương thức tiếp cận thị trường quốc tế mới cho doanh nghiệp Việt Nam, giúp mở rộng tệp khách hàng, đa dạng hóa kênh phân phối và tìm kiếm cơ hội kinh doanh trên phạm vi toàn cầu.
Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng này, Bộ Công Thương đã ban hành Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, chú trọng phát triển hạ tầng số, logistics, thanh toán không dùng tiền mặt và nâng cao năng lực ứng dụng thương mại điện tử của doanh nghiệp. Cùng với đó, Chương trình vươn ra thị trường quốc tế (GoGlobal) hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp kết nối đối tác, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Những định hướng này tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận thị trường quốc tế thông qua phương thức kinh doanh trực tuyến. Dù vậy, khả năng khai thác hiệu quả kênh xuất khẩu này không chỉ phụ thuộc vào việc hiện diện trên các sàn thương mại điện tử mà còn được quyết định bởi năng lực đáp ứng tiêu chuẩn thị trường, tổ chức giao dịch và duy trì chất lượng hàng hóa.
Thương mại điện tử xuyên biên giới mở thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận khách hàng và mở rộng thị trường quốc tế.
Mở rộng dư địa xuất khẩu qua nền tảng số
Theo số liệu cung cấp từ Bộ Công Thương, năm 2025, quy mô thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, nằm trong nhóm 10 thị trường lớn nhất thế giới và đứng thứ ba tại ASEAN. Xuất khẩu qua thương mại điện tử tăng trưởng 78%, trong khi tổng giá trị xuất nhập khẩu qua kênh này đạt khoảng 4,45 tỷ USD.
Những con số trên cho thấy thương mại điện tử xuyên biên giới còn nhiều dư địa phát triển. Thông qua các nền tảng trực tuyến, doanh nghiệp Việt Nam có thể giới thiệu sản phẩm, tìm kiếm nhà nhập khẩu, kết nối nhà phân phối và tiếp cận người tiêu dùng tại nhiều quốc gia. Đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp từng bước xây dựng thương hiệu ở thị trường nước ngoài, giảm sự phụ thuộc vào các kênh phân phối truyền thống.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, thương mại điện tử xuyên biên giới mở thêm phương thức tiếp cận khách hàng quốc tế, đa dạng hóa hoạt động kinh doanh và tìm kiếm thị trường mới. Tuy nhiên, việc đưa sản phẩm lên sàn mới chỉ là bước khởi đầu. Để duy trì hoạt động xuất khẩu, doanh nghiệp cần có chiến lược tiếp cận thị trường rõ ràng, bảo đảm khả năng cung ứng và đáp ứng các yêu cầu của khách hàng.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Trung Đức, Phó Tổng Giám đốc Công ty Pay2Pay, cho rằng thanh toán xuyên biên giới là một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái thương mại điện tử quốc tế. Nếu các sàn thương mại điện tử giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng toàn cầu thì hệ thống thanh toán góp phần chuyển cơ hội kinh doanh thành giao dịch thực tế.
Ông Nguyễn Trung Đức, Phó Tổng Giám đốc Công ty Pay2Pay.
Theo ông Đức, để hoạt động xuất khẩu trực tuyến đạt hiệu quả, doanh nghiệp cần kết hợp phát triển sản phẩm, quảng bá thương hiệu, tìm kiếm khách hàng với tổ chức giao dịch và quản lý dòng tiền. Các giải pháp thanh toán cần đáp ứng nhu cầu giao dịch quốc tế, bảo đảm tính thuận tiện, minh bạch và phù hợp với quy định hiện hành.
Bên cạnh đó, chất lượng sản phẩm và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp duy trì hoạt động xuất khẩu. Mỗi quốc gia có những yêu cầu riêng về chất lượng, an toàn sản phẩm, ghi nhãn và điều kiện lưu thông hàng hóa. Nếu không đáp ứng các quy định này, doanh nghiệp có thể phát sinh chi phí, ảnh hưởng tiến độ giao hàng, thậm chí đối mặt với nguy cơ hàng hóa bị trả lại hoặc tiêu hủy.
Cùng quan điểm, ông Tô Mạnh Linh, Phó Giám đốc Thị trường, Công ty Cổ phần Tập đoàn Vinacontrol, cho rằng doanh nghiệp muốn khai thác hiệu quả cơ hội từ xuất khẩu trực tuyến không thể chỉ dừng ở việc đưa sản phẩm lên các nền tảng số mà cần chuẩn bị đồng bộ về chất lượng và khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường mục tiêu.
Theo ông Linh, đối với thương mại điện tử xuyên biên giới, yêu cầu này càng cần được chú trọng khi doanh nghiệp có thể tiếp cận người tiêu dùng tại nhiều quốc gia với những quy định khác nhau. Các nhóm hàng như thực phẩm, đồ gỗ, nội thất, mỹ phẩm và sản phẩm làm đẹp đều có những yêu cầu riêng về chất lượng, an toàn và điều kiện nhập khẩu.
Doanh nghiệp cần nghiên cứu nhu cầu người tiêu dùng, xác định nhóm khách hàng mục tiêu và lựa chọn nền tảng phù hợp với đặc điểm sản phẩm, năng lực sản xuất và khả năng tài chính. Việc đầu tư cho hình ảnh, thông tin sản phẩm, quảng bá thương hiệu và dịch vụ khách hàng cũng cần được thực hiện bài bản để nâng cao sức cạnh tranh.
Nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường là cơ sở để doanh nghiệp Việt Nam phát triển xuất khẩu trực tuyến bền vững.
Tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao năng lực cạnh tranh
Bên cạnh chất lượng hàng hóa, thanh toán xuyên biên giới là khâu quan trọng trong quá trình hoàn tất giao dịch quốc tế. Khi bán hàng trên các nền tảng thương mại điện tử, doanh nghiệp không chỉ cần tìm được khách hàng và xác nhận đơn hàng mà còn phải tổ chức hiệu quả việc thu tiền, đối soát và quản lý dòng tiền.
Theo ông Nguyễn Trung Đức, doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia thị trường quốc tế phải đối mặt với nhiều khó khăn, từ tìm kiếm khách hàng, quảng bá thương hiệu đến tổ chức giao dịch và thanh toán. Trong đó, chi phí giao dịch, tỷ giá, thời gian chuyển tiền và khả năng quản lý các khoản thu đều ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, những vấn đề này càng đáng lưu ý do nguồn lực tài chính và kinh nghiệm giao dịch quốc tế còn hạn chế. Nếu quá trình thanh toán chưa được tổ chức hiệu quả, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc chủ động nguồn vốn, duy trì hoạt động kinh doanh và đáp ứng các đơn hàng tiếp theo.
Phó Tổng Giám đốc Pay2Pay cho rằng cần phát triển các giải pháp thanh toán phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, đồng thời tăng cường khả năng kết nối giữa nền tảng thương mại điện tử, đơn vị cung cấp dịch vụ thanh toán và hệ thống ngân hàng. Khi các khâu được kết nối đồng bộ, doanh nghiệp có thể giảm bớt khó khăn trong quá trình vận hành, tập trung nguồn lực vào sản xuất, phát triển sản phẩm, quảng bá thương hiệu và tìm kiếm khách hàng.
Bên cạnh việc lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp, doanh nghiệp cần hoàn thiện quy trình quản lý giao dịch, chuẩn bị đầy đủ hợp đồng, hóa đơn và chứng từ liên quan, bảo đảm tính minh bạch của hoạt động mua bán và tuân thủ quy định hiện hành. Việc kiểm soát chi phí, theo dõi dòng tiền và đối soát các khoản thu cũng cần được chú trọng nhằm hạn chế rủi ro trong giao dịch quốc tế.
Tuy nhiên, giải pháp thanh toán chỉ là một phần trong toàn bộ quy trình xuất khẩu trực tuyến. Để nâng cao hiệu quả, doanh nghiệp cần kết hợp năng lực sản xuất, chất lượng hàng hóa, phương thức tiếp cận thị trường, vận chuyển và thanh toán. Sự đồng bộ giữa các khâu sẽ góp phần hạn chế rủi ro, nâng cao hiệu quả quản trị và tạo nền tảng cho hoạt động kinh doanh xuyên biên giới phát triển ổn định.
Cùng với nỗ lực tự hoàn thiện của doanh nghiệp, các chính sách và chương trình hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy xuất khẩu trực tuyến. Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 xác định định hướng phát triển hạ tầng số, logistics, thanh toán không dùng tiền mặt và nâng cao năng lực ứng dụng thương mại điện tử. Đây là những yếu tố cần thiết để từng bước hoàn thiện hệ sinh thái phục vụ hoạt động kinh doanh trên môi trường số.
Theo ông Tô Mạnh Linh, doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu các chủ trương, chính sách và chương trình hỗ trợ, nắm rõ điều kiện tham gia để xây dựng kế hoạch phù hợp với năng lực của mình. Việc tiếp cận thông tin thị trường, tìm hiểu quy định đối với hàng hóa nhập khẩu và lựa chọn phương thức kinh doanh phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro khi mở rộng hoạt động ra nước ngoài.
Thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở thêm cơ hội để hàng hóa Việt Nam tiếp cận người tiêu dùng toàn cầu. Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể chuyển hóa thành kết quả kinh doanh khi doanh nghiệp chuẩn bị đầy đủ về chất lượng, thị trường, vận hành và thanh toán. Sự chủ động của doanh nghiệp, cùng các chính sách hỗ trợ phù hợp và hệ sinh thái thương mại điện tử được hoàn thiện, sẽ là những yếu tố quan trọng thúc đẩy xuất khẩu trực tuyến phát triển bền vững, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.